CÔNG SUẤT ĐIỆN VÀ CÔNG SUẤT LẠNH CỦA ĐIỀU HÒA KHÁC NHAU NHƯ THẾ NÀO?

Khi xem thông số của một chiếc điều hòa, chúng ta có thể gặp hai con số cùng được ghi bằng W hoặc kW.

Ví dụ:

Công suất lạnh: 2,64 kW

và:

Công suất điện: 0,75 kW

Cùng là kW nên rất dễ nhầm:

Tại sao một chiếc điều hòa có công suất 2,64 kW nhưng lại chỉ tiêu thụ khoảng 0,75 kW điện?

Có phải nhà sản xuất ghi sai?

Hay chiếc máy có thể tạo ra nhiều năng lượng hơn lượng điện nó sử dụng?

Thực ra hai con số này đang nói về hai việc hoàn toàn khác nhau.

Muốn hiểu, chỉ cần quay lại bản chất của điều hòa:

Điều hòa không dùng điện để trực tiếp “tạo ra cái lạnh”. Khi làm lạnh, nó dùng điện để vận chuyển nhiệt từ trong phòng ra ngoài trời.

Và đây chính là chìa khóa để phân biệt:

Công suất lạnh

và:

Công suất điện.

Công suất lạnh là gì?

Trong bài trước về BTU/h, chúng ta đã biết:

Công suất lạnh cho biết khả năng lấy nhiệt khỏi căn phòng trong một đơn vị thời gian.

Ví dụ một chiếc điều hòa có:

Công suất lạnh 2,64 kW

có thể hiểu đơn giản rằng:

Trong điều kiện tương ứng, chiếc máy có khả năng lấy nhiệt khỏi căn phòng với tốc độ khoảng 2,64 kJ mỗi giây.

Công suất lạnh thường được biểu thị bằng:

BTU/h

hoặc:

kW lạnh.

Khoảng:

9.000 BTU/h ≈ 2,64 kW lạnh.

Như vậy:

2,64 kW lạnh không phải lượng điện chiếc máy đang tiêu thụ.

Nó mô tả:

khả năng vận chuyển nhiệt.

Vậy công suất điện là gì?

Công suất điện cho biết:

Tốc độ mà chiếc điều hòa đang sử dụng điện năng.

Điện được sử dụng để vận hành:

• máy nén;
• quạt dàn lạnh;
• quạt dàn nóng;
• bảng mạch;
• van điều khiển;
• và các bộ phận khác.

Ví dụ nếu tại một điều kiện xác định, chiếc điều hòa có:

Công suất điện: 750 W

có thể hiểu:

Ở trạng thái đó, máy đang sử dụng điện với công suất khoảng 750 W.

Nếu duy trì đúng mức 750 W liên tục trong 1 giờ thì điện năng tiêu thụ sẽ khoảng:

0,75 kWh.

Đây mới là đại lượng liên quan trực tiếp đến:

số điện mà chúng ta phải trả tiền.

Tại sao công suất lạnh lại lớn hơn công suất điện?

Đây là phần thú vị nhất.

Giả sử chiếc điều hòa:

tiêu thụ 0,75 kW điện

nhưng có:

công suất lạnh 2,64 kW.

Thoạt nhìn có vẻ như:

0,75 kW điện → tạo ra 2,64 kW lạnh.

Nếu hiểu như vậy thì có vẻ chiếc máy đang “tạo ra năng lượng”.

Nhưng điều hòa không làm việc theo cách đó.

Nó không biến 0,75 kW điện thành 2,64 kW năng lượng mới.

Điều hòa sử dụng điện để:

vận chuyển lượng nhiệt vốn đã có trong căn phòng ra ngoài trời.

Có thể hình dung giống như một chiếc máy bơm nước.

Máy bơm sử dụng điện.

Nhưng lượng nước được đưa từ nơi này sang nơi khác không phải do điện “tạo ra”.

Điện chỉ cung cấp năng lượng để:

thực hiện công việc vận chuyển.

Điều hòa cũng vậy.

Điện cung cấp năng lượng cho hệ thống vận hành.

Còn:

Nhiệt được lấy từ chính căn phòng.

Đây là lý do công suất lạnh hoàn toàn có thể lớn hơn công suất điện.

Vậy năng lượng đi đâu? Có vi phạm định luật bảo toàn năng lượng không?

Không.

Thực ra ở dàn nóng, điều hòa phải thải ra ngoài nhiều nhiệt hơn lượng nhiệt lấy từ căn phòng.

Có thể hình dung:

Nhiệt thải ở dàn nóng ≈ Nhiệt lấy từ phòng + năng lượng điện đưa vào hệ thống

nếu bỏ qua một số chi tiết và tổn thất khi mô tả đơn giản.

Ví dụ:

Điều hòa lấy khỏi phòng khoảng:

2,64 kW nhiệt

và đang sử dụng khoảng:

0,75 kW điện.

Khi đó tổng nhiệt cuối cùng cần được thải ra môi trường có thể ở khoảng:

3,39 kW

theo cách minh họa đơn giản.

Đây cũng là lý do:

Dàn nóng thổi ra luồng không khí nóng khá rõ rệt.

Nó không chỉ thải lượng nhiệt lấy từ căn phòng.

Nó còn phải thải phần năng lượng mà hệ thống nhận vào trong quá trình vận hành.

Điều này giúp chúng ta hiểu thêm vai trò của dàn nóng

Trong bài về nguyên lý hoạt động, chúng ta đã biết:

Dàn nóng là nơi thải nhiệt ra ngoài trời.

Bây giờ có thể hiểu sâu hơn:

Dàn nóng phải xử lý:

nhiệt lấy từ căn phòng

cộng thêm:

năng lượng đưa vào hệ thống, chủ yếu liên quan đến công của máy nén.

Vì vậy khả năng thải nhiệt của dàn nóng rất quan trọng.

Nếu dàn nóng bị:

• quây kín;
• thiếu không khí;
• khí nóng quay vòng;
• dàn trao đổi nhiệt quá bẩn;

thì quá trình thải nhiệt trở nên bất lợi.

Điều này có thể ảnh hưởng đến:

khả năng làm lạnh và điện năng tiêu thụ của cả hệ thống.

Một ví dụ đời thường: chiếc xe tải

Có thể coi gas điều hòa như một chiếc xe vận chuyển nhiệt.

Nhiệt trong phòng là:

hàng hóa cần vận chuyển.

Máy nén và các bộ phận khác sử dụng điện để:

giúp chiếc xe chạy vòng quanh.

Giả sử chiếc xe dùng một lượng nhiên liệu nhất định nhưng vận chuyển được vài tấn hàng.

Chúng ta không nói:

“Một lít nhiên liệu đã biến thành vài tấn hàng.”

Hàng vốn đã tồn tại.

Nhiên liệu chỉ giúp:

vận chuyển hàng từ nơi này sang nơi khác.

Điều hòa cũng tương tự:

Điện không biến thành toàn bộ lượng lạnh. Điện giúp hệ thống vận chuyển nhiệt.

Cùng đơn vị kW nhưng tại sao lại là hai đại lượng khác nhau?

Bởi kW là đơn vị công suất, chứ không phải tên riêng của điện.

Công suất đơn giản là:

tốc độ truyền hoặc chuyển đổi năng lượng theo thời gian.

Vì vậy chúng ta có thể dùng kW để mô tả:

công suất điện

và cũng dùng kW để mô tả:

công suất nhiệt.

Ví dụ:

0,75 kW điện

→ tốc độ điện năng được cung cấp cho máy.

2,64 kW lạnh

→ tốc độ nhiệt được lấy khỏi căn phòng.

Cùng đơn vị:

kW

nhưng đang đo:

hai dòng năng lượng khác nhau.

Đây là lý do khi đọc catalogue, không nên chỉ nhìn con số và chữ kW.

Hãy nhìn:

Tên của thông số đó là gì?

kW và kWh cũng không giống nhau

Đây là một nhầm lẫn rất phổ biến khác.

kW

là:

công suất.

Có thể hình dung là:

tốc độ sử dụng năng lượng tại một thời điểm.

Còn:

kWh

là:

điện năng.

Đó là lượng điện được sử dụng trong một khoảng thời gian.

Ví dụ một thiết bị chạy ổn định ở:

1 kW

trong:

2 giờ

thì điện năng tiêu thụ là:

2 kWh.

Có thể hình dung:

kW giống như tốc độ nước chảy.

kWh giống như tổng lượng nước đã chảy qua sau một khoảng thời gian.

Hóa đơn điện của chúng ta tính theo:

kWh

chứ không phải chỉ nhìn công suất kW tại một thời điểm.

Điều hòa Inverter khiến câu chuyện phức tạp hơn một chút

Với điều hòa non-Inverter, khi máy nén hoạt động, công suất điện thường dao động trong một phạm vi tương ứng với trạng thái vận hành của máy.

Với Inverter:

tốc độ máy nén thay đổi.

Vì vậy:

công suất lạnh thay đổi

và:

công suất điện cũng thay đổi.

Khi phòng đang rất nóng:

máy có thể chạy tải cao → công suất điện lớn hơn.

Khi phòng đã ổn định:

máy giảm tải → công suất điện có thể giảm đáng kể.

Do đó nếu catalogue ghi:

Công suất điện định mức: 800 W

không nên hiểu:

“Máy này cứ bật lên là luôn tiêu thụ đúng 800 W.”

Đó là giá trị được công bố tại điều kiện tương ứng.

Trong thực tế, công suất điện của điều hòa Inverter có thể thay đổi theo trạng thái vận hành.

Vậy nhìn công suất điện có biết máy nào tiết kiệm hơn không?

Không thể chỉ nhìn một con số công suất điện rồi kết luận.

Ví dụ:

Máy A:

Công suất điện 700 W

Máy B:

Công suất điện 900 W

Có thể rất hấp dẫn để kết luận:

Máy A tiết kiệm hơn.

Nhưng nếu:

Máy A có công suất lạnh:

2,0 kW

còn máy B:

3,0 kW

thì hai chiếc máy đang thực hiện lượng công việc khác nhau.

Muốn đánh giá hiệu quả, cần đặt:

lượng làm lạnh

trong mối quan hệ với:

lượng điện sử dụng.

Đây chính là lý do chúng ta cần những chỉ số hiệu suất như:

EER, COP hoặc CSPF, tùy phương pháp đánh giá.

Công suất điện thấp chưa chắc tốt hơn

Giả sử căn phòng cần một lượng công suất lạnh tương đối lớn.

Một chiếc điều hòa có công suất điện thấp đơn giản vì:

nó cũng đang tạo ra ít công suất lạnh hơn.

Khi đó việc nhìn riêng số watt không cho chúng ta biết chiếc máy hiệu quả hơn.

Câu hỏi đúng hơn phải là:

Với lượng điện đó, chiếc máy vận chuyển được bao nhiêu nhiệt?

Đây chính là tư duy quan trọng khi đọc thông số kỹ thuật.

Không nhìn:

một con số riêng lẻ

mà phải hiểu:

con số đó đang mô tả điều gì.

Công suất điện có giúp ước tính tiền điện không?

Có, nhưng cần rất cẩn thận.

Nếu một thiết bị thực sự duy trì:

800 W = 0,8 kW

liên tục trong:

10 giờ

thì điện năng sẽ khoảng:

8 kWh.

Nhưng điều hòa Inverter thường không chạy cố định ở một mức công suất suốt 10 giờ.

Nó có thể:

chạy cao lúc đầu;

giảm dần;

chạy tải thấp;

tăng lại khi tải nhiệt thay đổi;

thậm chí dừng máy nén trong một số thời điểm.

Vì vậy cách tính:

Công suất điện định mức × số giờ sử dụng

chỉ có thể là một phép ước tính rất thô nếu coi máy luôn chạy ở đúng công suất đó.

Nó không phải cách dự đoán chính xác hóa đơn điện của điều hòa Inverter.

Vậy muốn biết máy tiết kiệm điện, nên nhìn gì?

Không có một con số duy nhất trả lời toàn bộ câu hỏi.

Nhưng có thể nhìn theo thứ tự:

Công suất lạnh

→ máy có khả năng làm bao nhiêu việc?

Công suất điện

→ tại điều kiện tương ứng máy cần bao nhiêu điện?

CSPF

→ hiệu suất làm lạnh theo mùa theo phương pháp đánh giá tiêu chuẩn thế nào?

Dải công suất

→ máy có khả năng thay đổi công suất ra sao?

Sau đó mới đặt những thông số đó vào:

điều kiện sử dụng thực tế của căn phòng.

Đây là cách đọc catalogue có ý nghĩa hơn nhiều so với:

“Máy này chỉ có 700 W nên chắc chắn ít điện.”

Một điểm rất quan trọng khi so sánh hai chiếc điều hòa

Nếu muốn so sánh công suất điện:

hãy chắc chắn hai con số đang được công bố trong những điều kiện có thể so sánh với nhau.

Không nên lấy:

công suất tối thiểu của máy A

so với:

công suất định mức của máy B.

Hoặc:

công suất lạnh của máy A

so với:

công suất điện của máy B.

Những con số đều có thể mang đơn vị kW nhưng:

không cùng ý nghĩa.

Đọc đúng tên thông số quan trọng không kém đọc con số.

Chỉ cần nhớ 5 điều

1. Công suất lạnh và công suất điện là hai đại lượng khác nhau.

Công suất lạnh:

khả năng lấy nhiệt khỏi căn phòng.

Công suất điện:

tốc độ sử dụng điện của thiết bị.

2. Cả hai đều có thể dùng đơn vị kW.

Nhưng:

kW lạnh ≠ kW điện.

3. Công suất lạnh lớn hơn công suất điện không vi phạm bảo toàn năng lượng.

Bởi điều hòa:

dùng điện để vận chuyển nhiệt vốn có trong căn phòng

chứ không tạo toàn bộ lượng nhiệt/lạnh đó từ điện.

4. kW và kWh cũng khác nhau.

kW = công suất.

kWh = lượng điện đã sử dụng theo thời gian.

5. Muốn biết điều hòa sử dụng điện hiệu quả đến đâu, không nên chỉ nhìn công suất điện.

Cần xem nó trong mối quan hệ với:

công suất lạnh và các chỉ số hiệu suất như CSPF.

Có thể nhớ toàn bộ bài bằng một câu:

Công suất lạnh cho biết điều hòa làm được bao nhiêu việc; công suất điện cho biết nó cần bao nhiêu điện để làm công việc đó.

Tìm hiểu tiếp

→ CSPF là gì? Vì sao dùng để đánh giá hiệu suất điều hòa?

→ Nhãn năng lượng 5 sao có ý nghĩa gì? Hai máy cùng 5 sao có tiết kiệm điện như nhau không?

→ Có phải điều hòa Casper XC-09IU38 tiết kiệm điện nhất vì có CSPF 8.03?

→ Công suất tối thiểu – định mức – tối đa của điều hòa nói lên điều gì?