Cùng một model, vì sao hai gia đình dùng điện rất khác nhau?

Hai gia đình cùng mua một model điều hòa.

Cùng công suất.

Cùng Inverter.

Cùng tem năng lượng.

Nhưng sau một tháng sử dụng, tiền điện lại rất khác nhau.

Một nhà thấy máy khá tiết kiệm.

Nhà kia lại nói:

“Sao cùng model mà nhà tôi tốn điện thế?”

Điều này hoàn toàn có thể xảy ra.

Bởi điện năng thực tế của điều hòa không chỉ phụ thuộc vào chiếc máy.

Nó còn phụ thuộc vào:

• căn phòng;

• thời tiết;

• nhiệt độ cài đặt;

• số người;

• thời gian sử dụng;

• cách lắp đặt;

• và cách máy phải thay đổi công suất trong suốt quá trình vận hành.

Vì vậy:

Cùng một model không đồng nghĩa cùng mức điện tiêu thụ.

Điều hòa không tiêu thụ điện theo một con số cố định

Trên catalogue, người mua thường thấy một con số như:

Công suất điện: 700 W

hoặc:

800 W

Rất dễ hiểu con số đó thành:

“Máy bật một giờ thì dùng đúng 0,7–0,8 kWh.”

Nhưng với điều hòa Inverter, công suất điện liên tục thay đổi.

Khi phòng đang rất nóng, máy có thể chạy công suất cao.

Khi nhiệt độ đã gần đạt mức cài đặt, máy sẽ giảm tải.

Sau đó, tùy lượng nhiệt tiếp tục đi vào phòng, công suất lại tăng hoặc giảm.

Vì vậy, điện năng thực tế phải hiểu theo chuỗi:

Công suất điện thay đổi theo thời gian → cộng lại thành tổng điện năng tiêu thụ.

1. Căn phòng là yếu tố khác biệt rất lớn

Hai phòng cùng diện tích chưa chắc có cùng tải nhiệt.

Ví dụ cùng 15 m² nhưng:

Phòng A

• hướng Bắc;

• ít kính;

• tầng giữa;

• mái được che;

• cửa kín;

• ít người.

Phòng B

• hướng Tây;

• cửa kính lớn;

• tầng áp mái;

• nắng chiều mạnh;

• nhiều khe hở;

• hai người và nhiều thiết bị.

Cùng chiếc điều hòa đó, máy ở phòng B phải lấy ra nhiều nhiệt hơn.

Muốn lấy nhiều nhiệt hơn, nó phải:

làm việc nhiều hơn → tiêu thụ nhiều điện hơn.

Không phải vì chiếc máy ở nhà B “kém tiết kiệm”.

Mà vì nó đang phải xử lý một tải nhiệt lớn hơn.

2. Nhiệt từ bên ngoài liên tục đi vào phòng

Điều hòa không chỉ làm lạnh không khí một lần rồi xong.

Trong suốt quá trình sử dụng, nhiệt vẫn liên tục đi vào từ:

• mái;

• tường;

• cửa kính;

• khe cửa;

• không khí ngoài trời;

• con người;

• thiết bị điện.

Điều hòa phải liên tục lấy lượng nhiệt này ra ngoài.

Nếu nhà A có tải nhiệt 700 W còn nhà B thường xuyên nhận 1.200 W nhiệt vào phòng, chiếc máy ở nhà B phải duy trì công suất cao hơn.

Đây là một trong những lý do chính khiến:

cùng model nhưng điện năng khác nhau rất xa.

3. Nhiệt độ ngoài trời khác nhau cũng làm kết quả khác nhau

Một gia đình sử dụng điều hòa chủ yếu vào ban đêm.

Gia đình khác dùng nhiều vào buổi chiều nắng nóng.

Hai trường hợp này hoàn toàn khác.

Khi ngoài trời nóng hơn:

• nhiệt đi qua tường và kính nhiều hơn;

• chênh lệch nhiệt độ trong – ngoài lớn hơn;

• dàn nóng phải thải nhiệt trong điều kiện khó hơn;

• hệ thống thường phải duy trì tải cao hơn.

Vì vậy:

8 giờ sử dụng ban đêm không tương đương 8 giờ sử dụng giữa buổi chiều nóng.

Chỉ nhìn số giờ sử dụng chưa đủ.

4. Cùng cài 26°C cũng chưa chắc giống nhau

Hai gia đình đều nói:

“Nhà tôi cài 26°C.”

Nhưng điều kiện ban đầu có thể khác.

Nhà A

• nhiệt độ phòng lúc bật: 29°C.

Nhà B

• nhiệt độ phòng lúc bật: 35°C;

• tường và trần cũng đã tích nhiệt rất mạnh.

Ở nhà B, điều hòa phải lấy ra nhiều nhiệt hơn rất nhiều trước khi phòng ổn định.

Ngoài ra, nhiệt bức xạ từ:

• tường;

• trần;

• kính;

cũng có thể khiến người dùng cảm thấy nóng dù nhiệt độ không khí đã giảm.

Khi đó họ dễ:

• hạ tiếp xuống 24°C;

• tăng quạt;

• bật Powerful.

Điện năng lại tiếp tục tăng.

5. Nhiệt độ cài đặt thấp hơn có thể làm máy phải làm việc nhiều hơn

Nếu một gia đình thường cài:

27–28°C

còn gia đình khác cài:

23–24°C

thì tải lạnh yêu cầu không giống nhau.

Nhiệt độ cài càng thấp, điều hòa thường phải:

• lấy nhiều nhiệt hơn;

• duy trì chênh lệch nhiệt độ lớn hơn;

• giảm thời gian chạy tải thấp.

Do đó, không thể so điện năng giữa hai nhà nếu thói quen cài đặt khác nhau.

6. Số người trong phòng cũng là tải nhiệt

Con người liên tục tỏa nhiệt.

Phòng có một người sử dụng khác với phòng có:

• ba người;

• bốn người;

• hoặc thường xuyên có khách.

Ngoài nhiệt cơ thể, hoạt động của con người còn làm tăng:

• hơi ẩm;

• việc mở cửa;

• tải không khí ngoài vào.

Vì vậy, cùng một model điều hòa nhưng phòng đông người sẽ buộc máy phải làm việc nhiều hơn.

7. TV, máy tính và thiết bị điện cuối cùng đều trở thành nhiệt

Điện mà:

• TV;

• máy tính;

• đèn;

• thiết bị điện;

tiêu thụ trong phòng phần lớn cuối cùng trở thành nhiệt.

Ví dụ một phòng làm việc có:

• hai máy tính;

• hai màn hình;

• đèn;

• thiết bị mạng;

sẽ có tải nhiệt nội tại lớn hơn một phòng ngủ đơn giản.

Điều hòa phải lấy lượng nhiệt đó ra.

Do đó, thiết bị điện trong phòng cũng gián tiếp làm điều hòa tiêu thụ điện nhiều hơn.

8. Độ kín của phòng tạo ra khác biệt rất lớn

Nếu phòng thường xuyên:

• mở cửa;

• có khe hở;

• cửa sổ không kín;

• thông trực tiếp với không gian nóng;

không khí nóng và ẩm sẽ liên tục đi vào.

Điều hòa phải vừa:

• giảm nhiệt độ;

• vừa xử lý thêm độ ẩm.

Trong khi đó, một căn phòng kín hợp lý sẽ giữ được trạng thái ổn định hơn.

Máy có cơ hội giảm công suất sâu hơn.

9. Vị trí lắp dàn nóng cũng ảnh hưởng điện năng

Dàn nóng cần thải nhiệt ra môi trường.

Nếu đặt ở vị trí:

• thông thoáng;

• không bị hồi gió nóng;

• đủ khoảng trống;

việc giải nhiệt thuận lợi hơn.

Nhưng nếu dàn nóng nằm trong:

• lô gia bí;

• không gian hẹp;

• nơi gió thải quay trở lại;

• khu vực nhiệt độ cao;

hệ thống phải làm việc trong điều kiện khó hơn.

Điều này có thể:

• tăng áp suất ngưng tụ;

• tăng công suất điện;

• giảm hiệu quả vận hành.

Vì vậy, cùng model nhưng cách lắp khác nhau vẫn có thể tạo ra điện năng khác nhau.

10. Dàn lạnh bẩn cũng làm hệ thống phải làm việc khó hơn

Khi:

• lưới lọc bẩn;

• dàn trao đổi nhiệt bám bụi;

• quạt bẩn;

lưu lượng gió có thể giảm.

Trao đổi nhiệt kém đi.

Máy có thể phải chạy lâu hơn để đạt cùng mức nhiệt độ mong muốn.

Vì vậy, hai gia đình cùng dùng một model nhưng:

• một nhà vệ sinh định kỳ;

• một nhà nhiều năm không bảo dưỡng;

thì kết quả điện năng khó giống nhau.

11. Cùng thời gian sử dụng nhưng thời điểm sử dụng khác nhau

Hai nhà đều nói:

“Mỗi ngày dùng 8 tiếng.”

Nhưng:

Nhà A

Dùng từ 22h đến 6h sáng.

Nhà B

Dùng từ 12h đến 20h.

Số giờ giống nhau.

Nhưng:

• nhiệt độ ngoài trời;

• bức xạ mặt trời;

• nhiệt tích trong tường;

• tải trong phòng;

rất khác.

Do đó, kWh tiêu thụ có thể khác đáng kể.

12. Với Inverter, tải thấp là lúc sự khác biệt trở nên rất quan trọng

Khi phòng đã ổn định, máy bắt đầu giảm công suất.

Nếu tải phòng thấp, điều hòa có thể chạy:

• ở công suất thấp;

• trong thời gian dài;

• với hiệu suất tốt.

Đây là vùng mà Inverter phát huy nhiều giá trị.

Nhưng nếu tải nhiệt liên tục cao, máy không có nhiều cơ hội xuống tải.

Nó có thể phải duy trì gần:

• Rated;

• hoặc thậm chí vùng công suất cao;

trong thời gian dài.

Do đó, một chiếc Inverter rất tốt vẫn không thể tạo ra hóa đơn thấp nếu căn phòng liên tục yêu cầu tải lạnh lớn.

Hãy hình dung bằng một ví dụ

Cùng một model điều hòa được lắp ở hai nhà.

Nhà A

• phòng 14 m²;

• ít nắng;

• một người;

• cài 27°C;

• dùng ban đêm;

• phòng kín tốt.

Sau giai đoạn đầu, máy có thể giảm tải khá sâu.

Nhà B

• phòng 14 m²;

• hướng Tây;

• kính lớn;

• hai người;

• cài 24°C;

• dùng từ chiều;

• mở cửa thường xuyên.

Máy phải chạy tải cao trong thời gian dài hơn.

Hai chiếc máy giống hệt nhau.

Nhưng bài toán mà chúng phải giải quyết hoàn toàn khác.

Không có lý do gì để điện năng phải giống nhau.

Vì vậy, một kết quả thử nghiệm không thể áp thẳng cho mọi nhà

Khi một hãng hoặc phòng thử nghiệm công bố:

“Máy dùng X kWh trong 8 giờ”

con số đó chỉ có ý nghĩa khi hiểu:

• nhiệt độ ngoài trời;

• nhiệt độ trong phòng;

• tải nhiệt;

• số người;

• nhiệt độ cài;

• điều kiện phòng;

• cách đo.

Thay đổi điều kiện thì kết quả cũng thay đổi.

Do đó, một phép thử có thể giúp hiểu:

máy vận hành thế nào trong điều kiện thử đó.

Nhưng không thể biến thành lời hứa:

“Nhà bạn chắc chắn cũng dùng đúng từng ấy điện.”

CSPF cũng không phải hóa đơn tiền điện

CSPF rất hữu ích để so hiệu suất mùa của các sản phẩm theo một phương pháp chuẩn.

Nhưng CSPF không biết:

• nhà bạn hướng nào;

• phòng có bao nhiêu kính;

• bạn cài 24°C hay 28°C;

• mỗi ngày dùng bao nhiêu giờ;

• có thường xuyên mở cửa hay không.

Do đó:

CSPF giúp so máy.

Còn:

điện năng thực tế là kết quả của máy + căn phòng + cách sử dụng.

Hai khái niệm cần được tách rõ.

Muốn so hai gia đình, phải đưa điều kiện về gần nhau

Nếu muốn biết một model thực sự tiêu thụ điện ra sao, cần ghi lại ít nhất:

• thời gian sử dụng;

• nhiệt độ cài;

• thời điểm trong ngày;

• nhiệt độ ngoài trời;

• diện tích và đặc điểm phòng;

• số người;

• thiết bị trong phòng.

Tốt hơn nữa là đo điện bằng:

• công tơ phụ;

• thiết bị đo năng lượng phù hợp.

Chỉ khi đó mới biết:

nhà mình thực tế dùng bao nhiêu kWh.

Điều này cũng giải thích vì sao trải nghiệm trên mạng rất khác nhau

Một người có thể nói:

“Máy này cực kỳ tiết kiệm.”

Người khác lại nói:

“Nhà tôi dùng rất tốn điện.”

Cả hai có thể đều đang nói thật.

Bởi điều họ quan sát không chỉ là chiếc máy.

Họ đang quan sát:

chiếc máy trong hai hệ điều kiện hoàn toàn khác nhau.

Vì vậy, review điện năng trên mạng chỉ có giá trị cao khi đi kèm điều kiện sử dụng cụ thể.

Công thức dễ nhớ nhất

Có thể hiểu đơn giản:

Điện năng điều hòa ≈ Tải nhiệt căn phòng × Thời gian × Hiệu quả của hệ thống

Đây không phải công thức tính chính xác hóa đơn.

Nhưng nó giúp hiểu bản chất.

Muốn giảm điện năng, có ba hướng lớn:

Giảm tải nhiệt

• che nắng;

• cách nhiệt;

• hạn chế khí nóng lọt vào;

• giảm nguồn nhiệt không cần thiết.

Chọn và vận hành máy phù hợp

• đúng công suất;

• hiệu suất tốt;

• nhiệt độ cài hợp lý.

Tạo điều kiện để máy vận hành tốt

• lắp dàn nóng đúng;

• vệ sinh;

• bảo dưỡng;

• giữ đường gió thông thoáng.

Cùng model nhưng điện khác nhau không phải điều bất thường

Điều bất thường hơn chính là kỳ vọng:

“Cùng máy thì phải cùng tiền điện.”

Điều hòa là thiết bị làm việc theo tải.

Tải thay đổi thì công suất thay đổi.

Công suất thay đổi thì điện năng thay đổi.

Do đó, khi thấy hai nhà dùng cùng model nhưng hóa đơn khác nhau, đừng vội kết luận:

• máy lỗi;

• thông số hãng sai;

• nhà kia quảng cáo quá mức.

Trước tiên cần hỏi:

hai chiếc máy đang phải làm cùng một công việc hay không?

Kết luận

Cùng một model điều hòa, hai gia đình hoàn toàn có thể tiêu thụ điện rất khác nhau.

Bởi điện năng thực tế không chỉ do chiếc máy quyết định.

Nó là kết quả của:

chiếc máy + căn phòng + thời tiết + người sử dụng + cách lắp đặt.

Một model có CSPF cao vẫn có thể tiêu thụ nhiều điện nếu:

• phòng tải nhiệt lớn;

• trời rất nóng;

• cài nhiệt độ thấp;

• sử dụng nhiều giờ.

Ngược lại, một căn phòng dễ làm mát có thể giúp cùng chiếc máy giảm tải rất sâu và tiêu thụ ít điện hơn.

Vì vậy, khi hỏi:

“Máy này một giờ hết bao nhiêu điện?”

hoặc:

“Sao nhà kia dùng ít hơn nhà tôi?”

câu hỏi tiếp theo nên là:

“Hai chiếc máy đang vận hành trong những điều kiện nào?”

Khi hiểu được điều đó, người dùng sẽ không còn coi điện năng là một con số cố định của chiếc máy.

Mà hiểu đúng hơn rằng:

Điều hòa tiêu thụ điện theo công việc mà nó thực sự phải làm.

Tìm hiểu thêm

• Vì sao không thể trả lời chính xác “điều hòa này 1 giờ hết bao nhiêu điện?”

•  Tải nhiệt quyết định điều hòa phải tiêu thụ bao nhiêu điện như thế nào?

•  Vì sao cùng cài 26°C nhưng có ngày tốn điện nhiều, ngày tốn ít?

• Muốn biết nhà mình tốn bao nhiêu điện – đo thế nào cho đúng?

•  “Máy này một giờ hết bao nhiêu điện?” — nhu cầu thật phía sau là gì?

• Casper JC-09IU36 dùng khoảng 1,467 kWh/8 giờ trong phép thử: có thể áp cho nhà bạn không?