ĐIỀU HÒA INVERTER LÀ GÌ? THỰC CHẤT INVERTER LÀM GÌ?

Khi mua điều hòa hiện nay, chúng ta gần như chắc chắn sẽ gặp từ:

Inverter

Đi kèm thường là những thông điệp:

Tiết kiệm điện

Vận hành êm ái

Duy trì nhiệt độ ổn định

Làm lạnh thông minh

Lâu dần, nhiều người hình thành một cách hiểu rất đơn giản:

Điều hòa Inverter là điều hòa tiết kiệm điện.

Điều này không hẳn sai.

Nhưng “tiết kiệm điện” là một kết quả có thể đạt được, chứ chưa giải thích Inverter thực sự là gì và làm gì.

Muốn hiểu Inverter, chúng ta chỉ cần quay lại nguyên lý cơ bản:

Điều hòa làm lạnh bằng cách lấy nhiệt trong phòng và đưa nhiệt ra ngoài trời.

Và trong quá trình đó, một trong những bộ phận quan trọng nhất là:

Máy nén.

Máy nén có vai trò gì?

Trong hệ thống điều hòa, môi chất lạnh liên tục tuần hoàn:

Dàn lạnh → Máy nén → Dàn nóng → Tiết lưu → Dàn lạnh

Tại dàn lạnh, môi chất nhận nhiệt trong phòng và bay hơi.

Hơi môi chất sau đó được máy nén hút về, nén lên áp suất cao rồi đưa sang dàn nóng.

Máy nén đồng thời góp phần duy trì:

phía áp suất thấp ở dàn lạnh

và:

phía áp suất cao ở dàn nóng.

Nhờ đó môi chất có thể liên tục:

nhận nhiệt trong nhà → mang ra ngoài → thải nhiệt → rồi quay trở lại nhận nhiệt.

Có thể hình dung máy nén là một trong những bộ phận quan trọng quyết định:

hệ thống đang vận chuyển nhiệt với mức công suất như thế nào.

Và đây chính là nơi Inverter phát huy vai trò.

Điều hòa non-Inverter điều chỉnh nhiệt độ như thế nào?

Hãy bắt đầu từ loại điều hòa truyền thống không sử dụng Inverter.

Có thể hình dung đơn giản:

Khi phòng còn nóng:

Máy nén chạy.

Khi nhiệt độ đạt đến ngưỡng điều khiển:

Máy nén dừng.

Sau một thời gian, căn phòng nhận thêm nhiệt từ:

• tường;
• cửa kính;
• người;
• thiết bị điện;
• không khí bên ngoài...

Nhiệt độ tăng trở lại.

Máy nén:

chạy lại.

Và quá trình cứ lặp lại:

CHẠY → DỪNG → CHẠY → DỪNG

Đây thường được gọi là cách điều khiển ON/OFF.

Có thể hình dung giống như một chiếc xe chỉ có hai lựa chọn:

Đạp ga ở một mức nhất định

hoặc:

Dừng lại.

Muốn kiểm soát tốc độ trung bình, chúng ta phải liên tục:

chạy → nghỉ → chạy → nghỉ.

Điều hòa Inverter khác ở đâu?

Điều hòa Inverter có khả năng điều khiển tốc độ của máy nén trong một phạm vi nhất định.

Thay vì máy nén chỉ:

chạy hoặc dừng,

hệ thống có thể:

chạy nhanh hơn

hoặc:

chạy chậm hơn

tùy nhu cầu làm lạnh.

Nói theo bản chất của điều hòa:

Inverter giúp hệ thống thay đổi công suất vận chuyển nhiệt linh hoạt hơn theo nhu cầu thực tế.

Khi phòng đang rất nóng:

cần lấy nhiều nhiệt → máy có thể chạy ở công suất cao.

Khi nhiệt độ đã gần mức cài đặt:

chỉ cần lấy lượng nhiệt đang tiếp tục đi vào phòng → máy có thể giảm công suất.

Đây mới là bản chất quan trọng của Inverter.

Tại sao khi phòng đã mát, điều hòa vẫn cần tiếp tục làm lạnh?

Đây là điểm rất quan trọng để hiểu Inverter.

Giả sử chúng ta đặt điều hòa:

26°C

Sau một thời gian, phòng đã đạt gần 26°C.

Có phải lúc này điều hòa không còn việc gì để làm?

Không.

Bởi nhiệt vẫn liên tục đi vào căn phòng từ:

• ngoài trời;
• tường và mái;
• cửa kính;
• con người;
• thiết bị điện;
• không khí lọt vào khi mở cửa.

Có thể hình dung căn phòng giống như một chiếc bể đang bị nước chảy vào liên tục.

Khi đã đạt mức mong muốn, chúng ta không nhất thiết phải tiếp tục rút nước thật nhanh.

Nhưng vẫn phải:

rút ra lượng tương đương với lượng đang chảy vào

nếu muốn giữ mực nước ổn định.

Điều hòa cũng vậy.

Khi phòng đã mát:

không cần lấy nhiệt thật nhanh nữa.

Nhưng vẫn phải lấy đi lượng nhiệt đang tiếp tục xâm nhập vào phòng để duy trì nhiệt độ.

Đây chính là môi trường mà khả năng giảm công suất của Inverter trở nên có giá trị.

Inverter tiết kiệm điện bằng cách nào?

Bây giờ chúng ta mới quay lại câu quen thuộc:

“Inverter tiết kiệm điện.”

Một trong những cơ sở quan trọng là khả năng điều chỉnh công suất theo tải.

Khi nhu cầu làm lạnh giảm, hệ thống không nhất thiết phải tiếp tục vận hành máy nén ở một mức cao rồi tắt hoàn toàn.

Nó có thể:

giảm tốc độ máy nén → giảm công suất → tiếp tục lấy nhiệt với mức phù hợp hơn.

Trong nhiều điều kiện vận hành, điều này giúp hệ thống làm việc hiệu quả hơn.

Ngoài ra, giảm việc máy nén liên tục bật và tắt hoàn toàn cũng thay đổi cách hệ thống vận hành so với máy ON/OFF.

Nhưng cần hiểu:

Inverter không phải một “công nghệ tiết kiệm điện thần kỳ”.

Nó là:

một phương pháp điều khiển cho phép máy nén và hệ thống thay đổi công suất linh hoạt hơn.

Khả năng tiết kiệm điện là kết quả của việc khả năng đó được thiết kế và sử dụng hiệu quả như thế nào.

Có Inverter là chắc chắn tiết kiệm điện hơn?

Không nên kết luận chỉ từ một chữ:

INVERTER.

Hai chiếc điều hòa đều là Inverter nhưng có thể rất khác nhau về:

• máy nén;
• dải công suất;
• dàn trao đổi nhiệt;
• quạt;
• van tiết lưu;
• cảm biến;
• thuật toán điều khiển;
• hiệu suất của từng bộ phận;
• cách toàn hệ thống được tối ưu.

Vì vậy:

Inverter cho biết chiếc máy có khả năng điều chỉnh công suất theo một cách linh hoạt hơn.

Nhưng muốn biết chiếc máy thực sự hiệu quả đến đâu, cần nhìn thêm:

CSPF và các thông số hiệu suất của chính model đó.

Inverter có tiết kiệm điện ngay từ lúc bật máy không?

Không nên hiểu như vậy.

Khi vừa bật điều hòa trong một căn phòng đang rất nóng, chênh lệch giữa nhiệt độ thực tế và nhiệt độ mong muốn còn lớn.

Lúc này hệ thống có thể cần:

công suất làm lạnh cao.

Máy nén Inverter có thể chạy nhanh để lấy nhiệt khỏi căn phòng.

Đây không phải giai đoạn mà lợi ích của việc chạy tải thấp thể hiện rõ nhất.

Khi căn phòng đã tiến gần nhiệt độ cài đặt và nhu cầu làm lạnh giảm:

hệ thống mới có cơ hội giảm công suất và duy trì ở tải thấp hơn.

Vì vậy lợi ích của Inverter thường thể hiện rõ hơn khi:

điều hòa có thời gian hoạt động đủ lâu và tải nhiệt cho phép hệ thống giảm công suất.

Vậy bật điều hòa một lúc rồi tắt có tận dụng được Inverter không?

Vẫn sử dụng một chiếc điều hòa Inverter, nhưng chúng ta có thể chưa khai thác hết lợi thế của khả năng điều chỉnh công suất.

Nếu cứ:

bật → chạy mạnh → vừa mát → tắt,

rồi:

nóng → bật lại → chạy mạnh → lại tắt,

máy thường xuyên quay trở lại giai đoạn cần tải lớn.

Trong khi một lợi thế quan trọng của Inverter xuất hiện khi:

phòng đã gần đạt nhiệt độ mong muốn → hệ thống giảm công suất → duy trì.

Điều này không có nghĩa:

“Bật điều hòa 24/24 luôn tiết kiệm hơn bật tắt.”

Điện năng vẫn phụ thuộc vào thời gian sử dụng và tải nhiệt.

Điều cần hiểu chỉ là:

Inverter phát huy khả năng điều chỉnh công suất khi hệ thống có cơ hội đi vào giai đoạn duy trì.

Tại sao Inverter giúp nhiệt độ ổn định hơn?

Với cách điều khiển ON/OFF, máy nén thường phải:

chạy → đạt ngưỡng → dừng → nhiệt độ tăng → chạy lại.

Nhiệt độ phòng vì vậy dao động quanh vùng điều khiển.

Với Inverter, khi nhiệt độ gần đạt mức mong muốn, máy có thể giảm công suất thay vì nhất thiết phải dừng hoàn toàn ngay.

Có thể hình dung:

Phòng cần lấy 2 phần nhiệt → máy cố tạo gần 2 phần công suất.

thay vì:

tạo 5 phần → tắt → lại tạo 5 phần → lại tắt.

Nhờ đó hệ thống có khả năng kiểm soát nhiệt độ mượt hơn.

Đây là lý do nhiều người cảm nhận điều hòa Inverter:

dễ chịu hơn

chứ không chỉ:

tiết kiệm điện hơn.

Inverter có giúp điều hòa êm hơn không?

Có thể.

Khi nhu cầu làm lạnh thấp, máy nén có thể chạy ở tốc độ thấp hơn.

Quạt và các bộ phận khác cũng có thể được điều khiển phù hợp.

Trong những giai đoạn này:

độ ồn và rung động có thể giảm.

Đặc biệt khi sử dụng ban đêm, khả năng duy trì công suất thấp có thể đem lại trải nghiệm dễ chịu hơn.

Nhưng một lần nữa:

Có Inverter không đồng nghĩa mọi chiếc máy đều êm như nhau.

Độ ồn còn phụ thuộc vào:

• thiết kế máy nén;
• quạt;
• kết cấu vỏ;
• cân bằng động;
• vật liệu;
• cách lắp đặt;
• tốc độ vận hành.

Muốn biết máy nào êm hơn vẫn nên xem thông số độ ồn và trải nghiệm thực tế của model cụ thể.

Inverter có làm lạnh nhanh hơn không?

Có thể, nhưng không phải vì chữ Inverter tự tạo ra khả năng làm lạnh nhanh.

Một số điều hòa Inverter được thiết kế cho phép máy nén tăng tốc trong giai đoạn đầu và tạo ra:

công suất lạnh cao hơn công suất định mức trong một khoảng vận hành nhất định.

Đây thường là cơ sở của các chế độ:

Powerful, Turbo, Hi Power...

Nhưng khả năng này phụ thuộc vào dải công suất và thiết kế cụ thể của từng model.

Hai chiếc điều hòa đều Inverter:

một máy có thể có công suất tối đa rất cao;

máy khác có dải tăng công suất ít hơn.

Vì vậy muốn biết khả năng làm lạnh nhanh:

hãy xem công suất lạnh tối đa và cách nhà sản xuất điều khiển máy, chứ không chỉ nhìn chữ Inverter.

Dải công suất mới là thông tin rất đáng xem

Giả sử có hai chiếc điều hòa đều được gọi:

9.000 BTU Inverter.

Nhưng máy A có thể hoạt động trong một dải:

từ rất thấp → đến khá cao.

Máy B lại có dải hẹp hơn.

Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng:

• chạy tải thấp;
• duy trì nhiệt độ;
• đáp ứng khi tải tăng;
• cách máy bật/tắt trong điều kiện tải rất nhỏ.

Vì vậy khi đánh giá điều hòa Inverter, một câu hỏi hữu ích hơn:

“Máy này có Inverter không?”

là:

“Dải công suất của máy rộng đến đâu?”

Đây cũng chính là nội dung chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ ở bài tiếp theo.

Có phải máy nén Inverter không bao giờ dừng?

Không.

Đây cũng là một hiểu lầm khá phổ biến.

Điều hòa Inverter có thể dừng máy nén.

Ví dụ khi:

• tải nhiệt xuống quá thấp so với công suất tối thiểu mà máy có thể duy trì;
• nhiệt độ đạt điều kiện điều khiển;
• hệ thống cần bảo vệ;
• hoặc thuật toán quyết định dừng vì những lý do khác.

“Inverter” không có nghĩa:

máy nén bắt buộc phải chạy liên tục 100% thời gian.

Nó có nghĩa hệ thống có khả năng điều chỉnh tốc độ máy nén trong một dải, thay vì chỉ có một mức chạy cố định như cách điều khiển truyền thống.

Vậy điều hòa Inverter có phải lúc nào cũng đáng mua hơn?

Với điều hòa dân dụng hiện nay, Inverter đem lại nhiều lợi ích và đã trở nên rất phổ biến.

Đặc biệt khi:

• sử dụng điều hòa nhiều giờ;
• cần duy trì nhiệt độ ổn định;
• quan tâm đến điện năng;
• quan tâm đến độ êm;
• tải nhiệt thay đổi trong ngày,

khả năng điều chỉnh công suất có giá trị rõ ràng.

Nhưng lựa chọn điều hòa vẫn không nên dừng ở:

Inverter hay non-Inverter.

Bởi ngay trong nhóm Inverter cũng có:

• máy cơ bản;
• máy hiệu suất cao;
• dải công suất khác nhau;
• thiết kế dàn nóng khác nhau;
• thuật toán khác nhau;
• mức giá rất khác nhau.

Vì vậy:

Inverter là một đặc tính quan trọng của hệ thống – không phải chứng nhận rằng chiếc máy đó chắc chắn tốt.

Khi mua điều hòa Inverter, nên xem thêm gì?

Nếu đã xác định mua Inverter, hãy nhìn thêm ít nhất ba nhóm thông tin.

Thứ nhất: Dải công suất lạnh

→ tối thiểu – định mức – tối đa.

Thứ hai: Hiệu suất năng lượng

→ CSPF và nhãn năng lượng.

Thứ ba: Điều kiện sử dụng thực tế

→ tải nhiệt của phòng, thời gian sử dụng, nhiệt độ ngoài trời, yêu cầu độ êm...

Những thông tin này giúp chúng ta hiểu chiếc điều hòa sâu hơn rất nhiều so với một logo Inverter trên mặt máy.

Chỉ cần nhớ 5 điều

1. Inverter không phải một nguyên lý làm lạnh khác.

Điều hòa vẫn:

lấy nhiệt trong phòng và đưa ra ngoài trời.

2. Inverter giúp điều khiển tốc độ máy nén và thay đổi công suất trong một phạm vi nhất định.

Đây là bản chất quan trọng nhất.

3. Khi tải nhiệt giảm, máy có thể giảm công suất thay vì chỉ chạy rồi dừng hoàn toàn.

Đây là nền tảng cho khả năng:

tiết kiệm điện, duy trì nhiệt độ ổn định và vận hành êm hơn trong những điều kiện phù hợp.

4. Có Inverter chưa đủ để biết máy tiết kiệm điện đến đâu.

Muốn đánh giá hiệu suất nên xem thêm:

CSPF và các thông số của model cụ thể.

5. Hai chiếc điều hòa cùng là Inverter vẫn có thể rất khác nhau.

Dải công suất, máy nén, dàn trao đổi nhiệt và cách điều khiển toàn hệ thống đều quan trọng.

Có thể nhớ toàn bộ bài bằng một câu:

Inverter không trực tiếp “tạo ra tiết kiệm điện” – nó cho chiếc điều hòa khả năng điều chỉnh công suất theo nhu cầu; hiệu quả đến đâu phụ thuộc vào cách cả hệ thống được thiết kế và vận hành.

Tìm hiểu tiếp

→ Công suất tối thiểu – định mức – tối đa của điều hòa nói lên điều gì?

→ CSPF là gì? Vì sao dùng để đánh giá hiệu suất điều hòa?

→ Công suất lạnh của điều hòa là gì? BTU/h và kW lạnh có ý nghĩa gì?

→ Nhãn năng lượng 5 sao có nghĩa là gì?