Điều hòa không làm mát một căn phòng “trống rỗng”

Khi bật điều hòa, nhiều người hình dung chiếc máy chỉ cần làm lạnh lượng không khí đang có trong phòng. Phòng càng lớn thì cần điều hòa càng lớn, phòng nhỏ thì cần máy nhỏ hơn.

Nhưng thực tế, công việc của điều hòa phức tạp hơn nhiều.

Trong suốt thời gian hoạt động, điều hòa không chỉ lấy nhiệt khỏi không khí trong phòng. Nó còn phải liên tục xử lý lượng nhiệt đang đi vào hoặc phát sinh bên trong căn phòng.

Đó chính là lý do hai căn phòng có cùng diện tích, cùng lắp điều hòa 9.000 BTU nhưng một phòng có thể mát khá nhẹ nhàng, trong khi phòng kia máy phải chạy nhiều mà vẫn khó đạt cảm giác dễ chịu.

Nhiệt trong phòng đến từ đâu?

Hãy hình dung căn phòng như một chiếc hộp đặt giữa môi trường nóng hơn bên ngoài.

Nhiệt có thể đi vào chiếc hộp đó theo nhiều con đường.

Mái và tường nhận nhiệt từ môi trường bên ngoài rồi truyền dần vào trong. Cửa kính có thể nhận nắng trực tiếp và cho một phần bức xạ mặt trời đi vào phòng. Không khí nóng, ẩm bên ngoài cũng có thể lọt vào qua cửa ra vào, cửa sổ hoặc các khe hở.

Ngay bên trong phòng cũng liên tục có nhiệt phát sinh từ con người, TV, máy tính, đèn và các thiết bị điện đang hoạt động.

Vì vậy, khi điều hòa chạy, chiếc máy đang phải xử lý tổng hợp tất cả những nguồn nhiệt này, chứ không chỉ làm lạnh một lượng không khí cố định.

Điều hòa thực chất đang “lấy nhiệt ra” khỏi căn phòng

Điều hòa không tạo ra một thứ gọi là “hơi lạnh” rồi bơm vào phòng.

Dàn lạnh hấp thụ nhiệt từ không khí trong phòng, môi chất lạnh mang lượng nhiệt đó ra dàn nóng và thải ra ngoài trời.

Nhưng trong lúc điều hòa đang lấy nhiệt ra, căn phòng lại tiếp tục nhận thêm nhiệt.

Có thể hình dung giống như một chiếc thuyền đang có nước chảy vào.

Điều hòa giống như chiếc bơm liên tục bơm nước ra ngoài. Nếu lượng nước chảy vào ít, chiếc bơm làm việc khá nhẹ nhàng. Nếu nước chảy vào quá nhiều, chiếc bơm phải hoạt động mạnh hơn và thậm chí có thể không kịp giữ mức nước như mong muốn.

Với căn phòng cũng vậy.

Điều hòa càng phải xử lý nhiều nhiệt, công việc của chiếc máy càng lớn.

Vì sao diện tích chưa kể hết câu chuyện?

Diện tích phòng là một thông tin rất quan trọng khi lựa chọn công suất điều hòa, nhưng nó chưa cho biết căn phòng đang nhận bao nhiêu nhiệt.

Ví dụ, hai phòng cùng rộng 20 m²:

Một phòng nằm ở tầng giữa, ít nắng, cửa kính nhỏ và thường chỉ có hai người sử dụng.

Phòng còn lại ở tầng trên cùng, có tường hướng Tây, cửa kính lớn và thường xuyên chịu nắng buổi chiều.

Diện tích bằng nhau, nhưng lượng nhiệt điều hòa phải lấy ra có thể rất khác nhau.

Đó là lý do KSDM luôn nhấn mạnh:

Cùng diện tích không có nghĩa cùng tải nhiệt.

Diện tích cho chúng ta biết căn phòng lớn đến đâu. Còn để hiểu điều hòa phải làm việc nhiều đến mức nào, cần nhìn thêm mái, tường, kính, hướng nắng, độ kín của phòng, số người và các nguồn nhiệt bên trong.

Căn phòng nóng sẵn cũng là một “kho nhiệt”

Có một điểm khác cũng rất dễ bị bỏ qua.

Một căn phòng đóng kín cả buổi chiều có thể đã tích một lượng nhiệt đáng kể trong tường, trần, sàn, đồ nội thất và các bề mặt bên trong.

Khi vừa bật điều hòa, chiếc máy không chỉ làm giảm nhiệt độ không khí. Theo thời gian, nó còn phải lấy dần lượng nhiệt đang được các bề mặt nóng đó truyền trở lại vào không khí.

Vì vậy, có những căn phòng nhiệt độ không khí giảm khá nhanh nhưng người trong phòng vẫn chưa cảm thấy dễ chịu ngay.

Hiện tượng này chúng ta đã gặp khi tìm hiểu về tiện nghi nhiệt: không khí mát chưa chắc toàn bộ căn phòng đã nguội.

Trong Chùm 12 này, chúng ta sẽ nhìn vấn đề từ phía chiếc điều hòa: lượng nhiệt tích trong căn phòng cũng trở thành công việc mà máy phải xử lý.

Một chiếc điều hòa tốt vẫn cần một căn phòng phù hợp

Khi một căn phòng khó mát, phản ứng đầu tiên thường là nghi ngờ chiếc điều hòa:

“Máy yếu quá?”

“Có thiếu gas không?”

“Có nên tăng thêm một cấp công suất?”

Đôi khi nguyên nhân thực sự nằm ở máy. Nhưng cũng có nhiều trường hợp chiếc máy hoàn toàn bình thường, còn lượng nhiệt đi vào căn phòng lại quá lớn.

Nếu chỉ tăng công suất điều hòa mà không nhìn vào mái nóng, kính chịu nắng, tường hướng Tây hay không khí nóng liên tục xâm nhập, chúng ta mới chỉ giải quyết một nửa vấn đề.

Một hệ thống làm mát tốt vì thế không chỉ phụ thuộc vào chiếc điều hòa.

Nó là kết quả của sự phù hợp giữa:

Chiếc máy + Căn phòng + Điều kiện sử dụng + Con người.

Chỉ cần nhớ

Điều hòa không chỉ làm lạnh không khí đang có trong phòng.

Trong suốt thời gian hoạt động, máy phải liên tục lấy đi:

• nhiệt truyền qua mái, tường và kính;

• nhiệt do nắng đưa vào căn phòng;

• nhiệt và độ ẩm từ không khí bên ngoài xâm nhập;

• nhiệt do con người và thiết bị sinh ra;

• lượng nhiệt đã tích trong các bề mặt và đồ vật.

Vì vậy:

Muốn hiểu một chiếc điều hòa phải làm việc nặng hay nhẹ, đừng chỉ nhìn vào diện tích phòng. Hãy nhìn xem căn phòng đang nhận nhiệt từ đâu và nhiều đến mức nào.

Điều hòa không làm việc một mình – căn phòng quyết định rất nhiều.

Tìm hiểu thêm

Nhiệt thực sự đi vào căn phòng bằng những con đường nào?

Bức xạ nhiệt là gì?

Tiện nghi nhiệt là gì?

Cơ thể trao đổi nhiệt với căn phòng như thế nào?