ĐỌC CÔNG SUẤT LẠNH VÀ DẢI CÔNG SUẤT MIN – RATED – MAX CỦA ĐIỀU HÒA NHƯ THẾ NÀO?

Khi mua điều hòa, câu hỏi đầu tiên chúng ta thường nghe là:

Phòng này dùng điều hòa bao nhiêu BTU?

9.000 BTU, 12.000 BTU hay 18.000 BTU?

Đây là câu hỏi rất quan trọng. Nhưng nếu đang tìm hiểu một chiếc điều hòa Inverter, chỉ nhìn vào con số 9.000 BTU hay 12.000 BTU vẫn chưa đủ.

Trong bảng thông số kỹ thuật, chúng ta có thể gặp cách ghi như:

Công suất lạnh: 2,5 (1,2 – 3,6) kW

Ba con số này không phải ba cách viết khác nhau của cùng một thông số. Chúng cho chúng ta biết ba mức công suất trên dải hoạt động của chiếc điều hòa.

Hiểu được chúng, người mua không chỉ biết:

“Đây là máy khoảng 9.000 BTU.”

mà còn hiểu thêm:

Khi cần nhiều lạnh, máy có thể tăng lên đến đâu? Khi căn phòng đã mát, máy có thể giảm công suất xuống đến mức nào?

Đây chính là một trong những thông tin quan trọng nhất khi đọc bảng thông số của điều hòa Inverter.

Trước tiên: công suất lạnh là gì?

Điều hòa không “tạo ra hơi lạnh” theo cách chúng ta thường hình dung. Về bản chất, hệ thống lấy nhiệt từ trong phòng và vận chuyển lượng nhiệt đó ra ngoài trời.

Công suất lạnh cho biết khả năng lấy nhiệt khỏi căn phòng trong một đơn vị thời gian.

Công suất lạnh càng lớn, về nguyên tắc chiếc máy càng có khả năng vận chuyển nhiều nhiệt ra khỏi phòng trong cùng một khoảng thời gian.

Thông số này thường được biểu thị bằng: kW

hoặc: BTU/h

Trong cách gọi thông thường ở Việt Nam, chúng ta thường nói:

máy 9.000 BTU, 12.000 BTU, 18.000 BTU...

Thực chất cách gọi đầy đủ phải là:

9.000 BTU/h, 12.000 BTU/h, 18.000 BTU/h...

kW lạnh và BTU/h chỉ là hai cách biểu thị công suất

Trong catalogue, một hãng có thể ưu tiên ghi kW, hãng khác lại ghi BTU/h hoặc ghi cả hai.

Có thể quy đổi gần đúng: 1 kW lạnh ≈ 3.412 BTU/h

Ví dụ: 2,5 kW ≈ 8.530 BTU/h

và thường được gọi theo nhóm sản phẩm là: điều hòa khoảng 9.000 BTU.

Điều cần chú ý là kW lạnh không phải kW điện.

Một chiếc điều hòa có công suất lạnh 2,5 kW không có nghĩa nó tiêu thụ 2,5 kW điện.

Đây là hai đại lượng khác nhau và chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn ở Bài 3 – Công suất điện, CSPF và nhãn năng lượng.

Với điều hòa Mono, công suất lạnh tương đối dễ đọc

Điều hòa Mono hay On/Off sử dụng máy nén hoạt động theo cách tương đối đơn giản.

Khi cần làm lạnh: máy nén chạy.

Khi đạt điều kiện điều khiển: máy nén dừng.

Vì vậy bảng thông số của máy Mono thường tập trung vào một mức công suất lạnh danh định.

Ví dụ một chiếc máy có thể được công bố: Công suất lạnh: 2,5 kW

Người mua chủ yếu sử dụng con số này để xem công suất của máy có phù hợp với tải nhiệt của căn phòng hay không.

Nhưng khi chuyển sang điều hòa Inverter, câu chuyện thay đổi.

Điều hòa Inverter không chỉ có một mức công suất

Máy nén Inverter có khả năng thay đổi tốc độ hoạt động.

Khi mới bật điều hòa, căn phòng còn nóng hoặc tải nhiệt lớn, máy có thể tăng công suất.

Khi nhiệt độ phòng tiến gần mức cài đặt, nhu cầu làm lạnh giảm, máy có thể giảm tốc độ máy nén và giảm công suất lạnh.

Vì vậy trên catalogue của điều hòa Inverter, chúng ta thường gặp ba mức: MIN – RATED – MAX

hay: TỐI THIỂU – ĐỊNH MỨC – TỐI ĐA

Đây là lúc những con số nằm trong ngoặc trở nên rất đáng quan tâm.

Ví dụ: Daikin FTKZ25VVMV

Hãy lấy một bảng thông số thực tế.

Daikin công bố công suất lạnh của FTKZ25VVMV: 2,5 (1,2 – 3,6) kW

tương đương khoảng: 8.500 (4.100 – 12.300) BTU/h

Có thể đọc như sau:

1,2 kW – khoảng 4.100 BTU/h: mức công suất lạnh thấp trong dải được công bố.

2,5 kW – khoảng 8.500 BTU/h: công suất lạnh định mức.

3,6 kW – khoảng 12.300 BTU/h: mức công suất lạnh cao trong dải được công bố.

Như vậy, gọi FTKZ25VVMV là: “máy 8.500 hay khoảng 9.000 BTU”

không sai.

Nhưng đó mới chỉ là công suất định mức.

Trong quá trình vận hành, chiếc máy có thể thay đổi công suất trong một dải rộng hơn.

Rated – công suất định mức nói lên điều gì?

Rated hay công suất định mức là con số được sử dụng rất nhiều để phân loại sản phẩm.

Ví dụ: 2,5 kW ≈ 8.500 BTU/h

cho chúng ta biết FTKZ25VVMV thuộc nhóm điều hòa khoảng 9.000 BTU.

Đây cũng là con số thường được sử dụng khi tính toán sơ bộ: căn phòng cần máy công suất bao nhiêu?

Nhưng có một điểm cần hiểu: Công suất định mức không có nghĩa chiếc điều hòa Inverter luôn chạy ở đúng mức công suất đó.

Trong thực tế, máy có thể chạy thấp hơn hoặc cao hơn tùy tải nhiệt và cách hệ thống điều khiển.

Max – công suất tối đa có ý nghĩa gì?

Hãy tưởng tượng một phòng ngủ sử dụng điều hòa vào buổi tối.

Khi mới bật máy, trong phòng vẫn còn nóng. Tường, đồ đạc và không khí trong phòng đều đang tích nhiệt.

Lúc này điều hòa cần lấy một lượng nhiệt tương đối lớn ra khỏi phòng.

Khả năng tăng công suất cao hơn mức định mức có thể giúp máy đáp ứng tải lớn trong những thời điểm cần thiết.

Với FTKZ25VVMV: Rated: 2,5 kW

nhưng: Max: 3,6 kW

tức là mức công suất cao được công bố lớn hơn công suất định mức khoảng 44%.

Điều này giúp chúng ta thấy: Một chiếc máy “khoảng 9.000 BTU” có thể có khả năng tăng công suất cao hơn đáng kể trong một số trạng thái vận hành.

Tuy nhiên, cũng không nên hiểu: Max càng cao → máy chắc chắn càng tốt.

Bởi chúng ta còn phải biết máy có thể duy trì mức đó trong điều kiện nào, tiêu thụ bao nhiêu điện và hiệu suất ra sao.

Công suất tối đa không phải công suất máy luôn có

Đây là điểm rất dễ hiểu nhầm.

Nếu bảng thông số ghi: Max ≈ 12.300 BTU/h

không có nghĩa chúng ta nên coi chiếc máy đó như một chiếc điều hòa 12.000 BTU để lựa chọn cho căn phòng vốn cần máy 12.000 BTU.

Bởi: 12.300 BTU/h là mức cao trong dải công suất được công bố, không phải công suất định mức của máy.

Khi lựa chọn công suất phù hợp với căn phòng, công suất định mức vẫn là dữ liệu nền tảng, sau đó mới xem dải Min – Max để hiểu thêm khả năng điều chỉnh.

Đừng lấy Max để “nâng hạng” chiếc máy.

Min – tại sao công suất tối thiểu lại đáng quan tâm?

Đây là phần người mua thường ít chú ý hơn, nhưng lại rất thú vị với điều hòa Inverter.

Hãy quay lại căn phòng ngủ.

Sau một thời gian hoạt động, nhiệt độ phòng đã gần đạt mức cài đặt. Lúc này điều hòa không còn phải lấy một lượng nhiệt lớn như khi mới bật.

Nó chủ yếu cần xử lý lượng nhiệt tiếp tục đi vào phòng từ:

• tường và cửa;
• người trong phòng;
• thiết bị điện;
• không khí lọt vào;
• bức xạ nhiệt từ bên ngoài.

Nói cách khác: Tải nhiệt đã giảm.

Nếu máy có khả năng giảm công suất xuống thấp, nó có thể tiếp tục chạy ở mức nhẹ hơn thay vì phải liên tục chạy mạnh rồi dừng.

Với FTKZ25VVMV, mức thấp trong dải công suất được công bố là: 1,2 kW ≈ 4.100 BTU/h.

Đây là một dữ liệu đáng quan tâm khi đánh giá khả năng vận hành ở tải thấp.

Min càng thấp có phải càng tốt?

Cũng chưa chắc.

Một dải công suất thấp rộng có thể hữu ích trong những không gian thường xuyên có tải thấp, chẳng hạn phòng ngủ sử dụng ban đêm.

Nhưng chỉ biết: Min thấp

vẫn chưa đủ.

Chúng ta còn cần biết: Ở mức tải thấp đó, máy sử dụng bao nhiêu điện?

và: Hiệu suất tại vùng vận hành đó thế nào?

Một chiếc máy có thể giảm công suất rất thấp nhưng nếu hiệu suất không tốt thì chưa chắc tạo ra lợi thế về điện năng.

Vì vậy: Min cho biết khả năng giảm tải; không tự nó cho biết máy tiết kiệm điện đến mức nào.

Đây là lý do phải đọc công suất lạnh cùng công suất điện

Cũng với Daikin FTKZ25VVMV, công suất điện làm lạnh được công bố: 455 (160 – 890) W

Như vậy chúng ta đang có hai dải:

Công suất lạnh: 2,5 (1,2 – 3,6) kW

Công suất điện: 455 (160 – 890) W

Đặt hai dòng này cạnh nhau, chúng ta bắt đầu nhìn thấy nhiều thông tin hơn so với chỉ biết: “Đây là điều hòa 9.000 BTU.”

Nhưng cũng cần rất thận trọng: không nên mặc nhiên ghép từng đầu mút của hai dải rồi coi đó là các điểm thử tương ứng, trừ khi tài liệu nhà sản xuất hoặc dữ liệu thử nghiệm xác nhận cách ghép đó.

Đây là một nguyên tắc rất quan trọng khi đọc bảng thông số: Hai con số nằm cùng vị trí trong hai dải chưa chắc đã được phép ghép thành một trạng thái vận hành để tự tính hiệu suất.

Cùng là máy 9.000 BTU nhưng dải công suất có thể khác nhau

Đây là một trong những lý do bảng thông số kỹ thuật hữu ích.

Hai sản phẩm đều được bán với tên gọi: Điều hòa Inverter 9.000 BTU

nhưng một máy có thể có dải công suất tương đối hẹp, trong khi máy khác có khả năng giảm thấp hơn hoặc tăng cao hơn.

Nếu chỉ nhìn: 9.000 BTU

chúng ta sẽ coi hai máy gần như giống nhau về công suất.

Nhưng khi nhìn Min – Rated – Max, chúng ta bắt đầu thấy: “9.000 BTU” mới chỉ là một điểm đại diện trên dải vận hành.

Đây cũng là lý do khi so sánh điều hòa Inverter, KSDM thường muốn tìm bảng thông số đầy đủ thay vì chỉ xem phần giới thiệu sản phẩm.

Nhưng dải công suất rộng chưa chắc máy tốt hơn

Giả sử máy A có dải: 4.000 – 12.000 BTU/h

và máy B có dải: 5.000 – 11.000 BTU/h.

Không nên lập tức nói: Máy A tốt hơn vì dải rộng hơn.

Dải công suất chỉ cho chúng ta biết khả năng điều chỉnh công suất được công bố.

Muốn đánh giá sâu hơn còn phải xem:

• công suất điện ở các vùng tải;
• hiệu suất;
• khả năng duy trì công suất khi ngoài trời nóng;
• thuật toán điều khiển;
• tải nhiệt thực tế của căn phòng.

Một thông số rất hữu ích vẫn chỉ là: một mảnh ghép của cả hệ thống.

Dải công suất có ý nghĩa khác nhau với từng căn phòng

Hãy tưởng tượng hai căn phòng.

Phòng ngủ ít nắng, sử dụng ban đêm

Sau khi đạt nhiệt độ cài đặt, tải nhiệt có thể xuống khá thấp.

Khi đó khả năng: giảm công suất và duy trì hoạt động ổn định ở tải thấp

trở nên đáng quan tâm.

Phòng hướng Tây, sử dụng buổi chiều

Tường và cửa kính nhận nhiều nhiệt từ mặt trời, nhiệt độ ngoài trời cao và tải nhiệt của phòng lớn hơn.

Lúc này khả năng: đáp ứng tải trung bình – cao và duy trì công suất lạnh

lại trở nên đáng quan tâm hơn.

Như vậy: Cùng một dải Min – Rated – Max, giá trị của từng phần trên dải phụ thuộc vào nơi chiếc máy được sử dụng.

Có nên chọn điều hòa công suất lớn hơn để “cho khỏe”?

Đây là một suy nghĩ rất phổ biến.

Nếu phòng cần khoảng 9.000 BTU, nhiều người nghĩ:

“Lắp 12.000 BTU cho khỏe, máy chạy nhẹ hơn chắc sẽ tiết kiệm hơn.”

Không thể kết luận đơn giản như vậy.

Máy có công suất lớn hơn có thể giúp đáp ứng tải nhanh hơn, nhưng nếu quá lớn so với nhu cầu, nó cũng có thể phải thường xuyên hoạt động ở vùng tải rất thấp hoặc bật/tắt tùy khả năng điều chỉnh của hệ thống.

Ngược lại, chọn máy quá nhỏ khiến máy phải thường xuyên hoạt động gần tải cao và có thể khó đáp ứng nhu cầu trong những thời điểm nóng nhất.

Vì vậy mục tiêu không phải: chọn công suất càng lớn càng tốt

mà là: chọn công suất phù hợp với tải nhiệt của căn phòng, sau đó xem dải Min – Max để hiểu thêm khả năng điều chỉnh của máy.

Diện tích phòng chưa phải toàn bộ tải nhiệt

Chúng ta thường gặp những hướng dẫn như: 

Dưới 15 m² → 9.000 BTU

15–20 m² → 12.000 BTU

Đây có thể là cách ước tính nhanh, nhưng diện tích không phải yếu tố duy nhất quyết định tải nhiệt.

Hai căn phòng cùng 15 m² có thể rất khác nhau nếu:

• một phòng hướng Đông, một phòng hướng Tây;
• một phòng tầng giữa, một phòng tầng mái;
  -- một phòng ít kính, một phòng có cửa kính lớn;
• một phòng có một người, một phòng có nhiều người;
• một phòng kín tốt, một phòng thường xuyên mở cửa.

Vì vậy: Diện tích giúp ước lượng công suất, nhưng tải nhiệt mới là thứ chiếc điều hòa thực sự phải xử lý.

Đây cũng là lý do cùng một chiếc máy có thể hoạt động rất nhẹ nhàng ở căn phòng này nhưng thường xuyên phải chạy tải cao ở căn phòng khác.

Một lưu ý rất quan trọng: các con số được đo trong điều kiện nào?

Khi đọc bảng thông số, chúng ta không nên chỉ hỏi: “Bao nhiêu BTU?”

mà còn nên hỏi: “Con số này được xác định trong điều kiện nào?”

Với các thông số công suất lạnh mà chúng ta đang sử dụng của Panasonic XU9BKH-8 và Daikin FTKZ25VVMV, dữ liệu được xác định theo điều kiện thử ISO 5151-T1, với điều kiện làm lạnh tiêu chuẩn gồm nhiệt độ trong phòng khoảng 27°C và ngoài trời khoảng 35°C, cùng các điều kiện độ ẩm tương ứng.

Điều đó rất quan trọng.

Bởi khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao hơn, dàn nóng bị nắng chiếu, đặt trong vị trí bí nhiệt hoặc bị bám bụi, khả năng thải nhiệt của hệ thống thay đổi. Công suất lạnh thực tế cũng có thể không còn giống con số được công bố tại điều kiện T1.

Vì vậy: Công suất lạnh trên catalogue là dữ liệu được xác định trong điều kiện tiêu chuẩn – không phải lời cam kết rằng máy luôn tạo ra đúng công suất đó trong mọi điều kiện sử dụng.

Vậy khi đọc Min – Rated – Max, người mua nên nhìn theo thứ tự nào?

Có thể sử dụng một cách rất đơn giản.

Bước 1 – Nhìn Rated: xác định chiếc máy thuộc nhóm công suất nào và có phù hợp sơ bộ với tải nhiệt căn phòng hay không.

Bước 2 – Nhìn Max: xem máy có thêm khả năng tăng công suất đến đâu khi tải nhiệt tăng.

Bước 3 – Nhìn Min: xem khả năng giảm công suất khi tải nhiệt xuống thấp.

Bước 4 – Xem công suất điện và hiệu suất: để hiểu chiếc máy cần bao nhiêu điện và sử dụng điện hiệu quả thế nào ở những điều kiện mà nhà sản xuất có đủ dữ liệu để đánh giá.

Bước 5 – Đặt tất cả vào căn phòng thực tế: phòng ngủ hay phòng khách, ngày hay đêm, hướng Tây hay ít nắng, tầng mái hay tầng giữa...

Khi đó dải Min – Rated – Max mới thực sự trở thành thông tin hữu ích cho quyết định mua.

Chỉ cần nhớ 5 điều

1. Công suất lạnh cho biết khả năng lấy nhiệt khỏi căn phòng. Đơn vị thường gặp là kW hoặc BTU/h.

2. Với điều hòa Inverter, đừng chỉ nhìn công suất định mức. Min – Rated – Max giúp chúng ta hiểu thêm phạm vi điều chỉnh công suất của máy.

3. Rated dùng để nhận diện “cỡ máy”; Max không nên được dùng để nâng một máy 9.000 BTU thành máy 12.000 BTU.

4. Min thấp và Max cao đều có thể là những đặc tính đáng quan tâm, nhưng không tự động có nghĩa chiếc máy tốt hơn hay tiết kiệm điện hơn. Cần xem thêm công suất điện, hiệu suất và điều kiện vận hành.

5. Quan trọng nhất: dải công suất phải được đặt vào tải nhiệt thực tế của căn phòng. Một phòng ngủ ban đêm và một phòng hướng Tây buổi chiều có thể khiến cùng một chiếc điều hòa hoạt động ở những vùng công suất rất khác nhau.

Có thể nhớ toàn bộ bài bằng một câu: Rated cho biết chiếc điều hòa thuộc “cỡ” nào; Min – Max cho chúng ta hiểu chiếc máy có thể co giãn công suất ra sao khi nhu cầu làm lạnh thay đổi.

Tìm hiểu tiếp

→ Đọc công suất điện, CSPF và nhãn năng lượng như thế nào?

→ Đọc lưu lượng gió và độ ồn của điều hòa như thế nào?

→ Kích thước và khối lượng dàn nóng nói lên điều gì?

→ Cách đọc và hiểu thông số kỹ thuật điều hòa Inverter 1 chiều

KSDM – KỸ SƯ ĐIỆN MÁY
Giúp Bạn: Hiểu Rõ → Mua Đúng & Yên Tâm Sử Dụng.