ĐỌC THÔNG SỐ GAS, ĐƯỜNG KÍNH ỐNG ĐỒNG, CHIỀU DÀI ỐNG VÀ CHÊNH CAO NHƯ THẾ NÀO?

Khi mua điều hòa, người tiêu dùng thường quan tâm đến công suất lạnh, CSPF, độ ồn hay kích thước dàn nóng. Trong khi đó, một nhóm thông số nằm gần cuối bảng kỹ thuật thường ít được chú ý:

Môi chất lạnh – lượng gas nạp – đường kính ống đồng – chiều dài đường ống – chênh lệch độ cao.

Thoạt nhìn, đây có vẻ là những thông tin chỉ dành cho thợ lắp đặt. Nhưng thực tế chúng lại liên quan trực tiếp đến một câu hỏi rất quan trọng:

Chiếc điều hòa này có phù hợp với điều kiện lắp đặt của nhà mình hay không?

Một chiếc máy được lựa chọn rất tốt nhưng lắp sai đường kính ống, đường ống quá dài, chênh cao vượt giới hạn hoặc xử lý môi chất không đúng yêu cầu vẫn có thể hoạt động không như thiết kế.

Vì vậy nếu các bài trước giúp chúng ta chọn đúng máy, thì nhóm thông số trong bài này còn giúp chúng ta lắp đúng máy.

1. “Môi chất lạnh: R32” nói lên điều gì?

Trong bảng thông số, chúng ta thường thấy: Môi chất lạnh: R32

hoặc với một số hệ thống khác: R410A, R290...

Môi chất lạnh – thường được gọi quen là gas điều hòa – là chất tuần hoàn trong hệ thống lạnh để vận chuyển nhiệt.

Trong chế độ làm lạnh, có thể hình dung đơn giản: Gas nhận nhiệt ở dàn lạnh → mang nhiệt ra dàn nóng → thải nhiệt ra ngoài → tiếp tục quay trở lại dàn lạnh.

Vì mỗi hệ thống được thiết kế cho một loại môi chất cụ thể, thông tin R32 không đơn thuần là tên một loại gas.

Nó cho kỹ thuật viên biết chiếc máy được thiết kế để sử dụng môi chất nào.

Vì vậy nguyên tắc quan trọng là: Sử dụng đúng loại môi chất mà nhà sản xuất quy định.

Không nên tự ý thay R32 bằng một loại gas khác chỉ vì cho rằng loại gas kia “lạnh sâu hơn”, “áp thấp hơn” hay dễ xử lý hơn.

2. R32 không tự động có nghĩa chiếc máy tiết kiệm điện hơn

Ngày nay rất nhiều điều hòa dân dụng sử dụng R32. Vì vậy người tiêu dùng đôi khi coi: R32 = tiết kiệm điện

hoặc: R32 = làm lạnh tốt hơn.

Cách hiểu này quá đơn giản.

Môi chất lạnh chỉ là một thành phần trong cả hệ thống. Hiệu quả của chiếc điều hòa còn phụ thuộc vào máy nén, dàn trao đổi nhiệt, tiết lưu, quạt, thuật toán điều khiển và nhiều yếu tố khác.

Hai chiếc máy cùng sử dụng R32 vẫn có thể có:

• công suất lạnh khác nhau;
• dải công suất khác nhau;
• CSPF khác nhau;
• cấu tạo dàn nóng khác nhau;
• khả năng vận hành trong điều kiện nhiệt độ cao khác nhau.

Vì vậy khi đọc bảng thông số: R32 cho chúng ta biết loại môi chất mà hệ thống sử dụng – không phải một chứng nhận rằng chiếc máy chắc chắn tiết kiệm điện hoặc làm lạnh tốt hơn.

3. Lượng gas nạp 0,6 kg hay 0,77 kg có nghĩa gì?

Ngay dưới loại môi chất, catalogue có thể ghi: R32 – 0,77 kg

Con số này cho biết khối lượng môi chất được nhà sản xuất nạp vào hệ thống theo cấu hình mà họ quy định.

Đây là thông tin rất hữu ích với kỹ thuật viên khi lắp đặt, thu hồi hoặc xử lý môi chất.

Nhưng người tiêu dùng không nên lấy: 0,77 kg > 0,60 kg

rồi kết luận: “Máy có nhiều gas hơn thì lạnh khỏe hơn.”

Lượng môi chất cần thiết phụ thuộc vào thiết kế của toàn hệ thống: kích thước dàn trao đổi nhiệt, đường ống bên trong, thể tích hệ thống, loại môi chất và cấu hình sản phẩm.

Do đó: Lượng gas nạp nhiều hơn không phải thước đo công suất hay chất lượng của điều hòa.

4. Đường kính ống đồng nói lên điều gì?

Một bộ điều hòa hai cục có hai đường ống môi chất nối dàn lạnh với dàn nóng.

Trong catalogue, chúng ta có thể gặp:

Ống lỏng: Ø6,35 mm

Ống hơi: Ø9,52 mm

Đây là kích thước rất phổ biến ở nhiều điều hòa công suất nhỏ.

Đường ống được thiết kế để môi chất lưu thông với lưu lượng, tốc độ, trạng thái và tổn thất áp suất phù hợp với hệ thống.

Vì vậy đường kính ống không phải một con số tùy ý.

Nhà sản xuất đã thiết kế máy nén, dàn trao đổi nhiệt, tiết lưu và đường ống để làm việc cùng nhau.

5. Ống to hơn có phải tốt hơn?

Không.

Nếu bảng thông số yêu cầu: 6,35 / 9,52 mm

thì việc tự ý dùng đường ống lớn hơn không có nghĩa: “Gas đi thoáng hơn nên máy tốt hơn.”

Ngược lại, sử dụng đường kính nhỏ hơn cũng không nên được hiểu là: “Tiết kiệm tiền ống mà máy vẫn chạy được.”

Đường kính đường ống ảnh hưởng đến dòng môi chất, tổn thất áp suất và quá trình hồi dầu của hệ thống.

Vì vậy: Đường kính ống phù hợp nhất không phải đường kính lớn nhất – mà là đường kính đúng theo thiết kế của nhà sản xuất.

6. Tại sao thông số đường kính ống đặc biệt quan trọng khi tận dụng ống cũ?

Đây là tình huống rất thực tế.

Một căn hộ đã đi sẵn ống âm tường. Sau nhiều năm, chủ nhà muốn thay điều hòa mới và thường đặt câu hỏi:

“Có tận dụng được ống đồng cũ không?”

Lúc này việc đầu tiên cần kiểm tra chính là: Đường kính ống cũ có phù hợp với yêu cầu của máy mới hay không?

Nếu không phù hợp, đôi khi người lắp có thể đề xuất sử dụng cổ thu để kết nối hai kích thước khác nhau.

Nhưng: Nối được về mặt cơ khí không có nghĩa hệ thống đã trở thành đúng thiết kế.

Việc có thể tận dụng đường ống cũ hay không còn cần xem loại môi chất, tình trạng ống, độ sạch, độ dày, chiều dài, chênh cao và yêu cầu cụ thể của nhà sản xuất.

Đây là lý do người mua nên kiểm tra thông số này trước khi quyết định model, đặc biệt với nhà đã có đường ống âm.

7. Chiều dài đường ống tối đa là gì?

Catalogue có thể ghi: Chiều dài đường ống tối đa: 20 m

Điều này có nghĩa nhà sản xuất cho phép hệ thống được lắp với tổng chiều dài đường ống trong phạm vi quy định, khi đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật liên quan.

Nếu dàn lạnh và dàn nóng chỉ cách nhau 3–5 m, thông số này thường không gây nhiều khó khăn.

Nhưng nó trở nên rất quan trọng với:

• căn hộ có vị trí đặt dàn nóng cố định;
• nhà nhiều tầng;
• công trình phải đi đường ống vòng;
• vị trí dàn nóng cách xa phòng.

Không nên hiểu: “Máy ghi tối đa 20 m, vậy cứ dưới 20 m là lắp thế nào cũng được.”

Chiều dài chỉ là một trong nhiều giới hạn. Còn phải xem chênh cao, lượng môi chất, cách bố trí đường ống và hướng dẫn lắp đặt của nhà sản xuất.

8. Chiều dài ống tiêu chuẩn và chiều dài tối đa không phải một

Đây là điểm rất dễ nhầm.

Một máy có thể cho phép: đường ống tối đa 20 m

nhưng lượng môi chất nạp sẵn chỉ được tính cho: một chiều dài đường ống nhất định.

Nếu vượt quá chiều dài đó, nhà sản xuất có thể yêu cầu: bổ sung thêm môi chất theo số gram trên mỗi mét.

Ví dụ về cách đọc:

Gas nạp sẵn: đến 7,5 m

Gas bổ sung: xx g/m

thì khi đường ống vượt 7,5 m, kỹ thuật viên cần tính lượng môi chất bổ sung theo hướng dẫn của đúng model.

Điều này hoàn toàn khác với: Chiều dài tối đa 20 m.

Có thể nhớ:

Chiều dài nạp sẵn gas → liên quan đến lượng môi chất.

Chiều dài tối đa → giới hạn lắp đặt của hệ thống.

Hai con số không nên bị đánh đồng.

9. Chênh lệch độ cao tối đa là gì?

Ngoài chiều dài, catalogue thường có thêm: Chênh lệch độ cao tối đa: 10 m, 15 m...

Đây là khoảng chênh cao cho phép giữa dàn lạnh và dàn nóng theo thiết kế của nhà sản xuất.

Thông số này đặc biệt quan trọng khi:

• dàn lạnh ở tầng dưới, dàn nóng trên mái;
• dàn lạnh ở tầng trên nhưng dàn nóng đặt tầng thấp;
• công trình có trục kỹ thuật chạy theo phương đứng.

Một đường ống có thể chưa vượt chiều dài tối đa nhưng vẫn vượt chênh cao cho phép.

Vì vậy khi công trình phức tạp, cần kiểm tra đồng thời: Chiều dài đường ống + chênh cao.

10. Vì sao đường ống càng dài thì càng phải chú ý?

Đường ống càng dài, môi chất phải di chuyển qua quãng đường lớn hơn. Hệ thống có thêm tổn thất áp suất và lượng môi chất nằm trong đường ống cũng thay đổi.

Đường ống còn liên quan đến việc dầu bôi trơn của máy nén tuần hoàn và quay trở lại máy nén.

Đây là lý do nhà sản xuất quy định:

• đường kính ống;
• chiều dài tối đa;
• chênh cao tối đa;
• lượng gas bổ sung;
• và trong một số trường hợp, những yêu cầu lắp đặt riêng.

Những giới hạn này không phải được đưa vào catalogue cho đủ bảng.

Chúng tồn tại để hệ thống có thể hoạt động trong phạm vi thiết kế.

11. Lắp đúng đường ống nhưng vẫn cần hút chân không

Đọc đúng bảng thông số chưa có nghĩa việc lắp đặt đã hoàn thành đúng kỹ thuật.

Sau khi nối đường ống giữa dàn lạnh và dàn nóng, bên trong đường ống có không khí và có thể có hơi ẩm.

Trước khi mở van cho môi chất từ dàn nóng đi vào toàn bộ hệ thống, cần thực hiện hút chân không theo đúng quy trình kỹ thuật.

Mục tiêu là loại bỏ không khí và hơi ẩm khỏi đường ống.

Vì vậy một bộ điều hòa:

• đúng loại gas;
• đúng đường kính ống;
• đúng chiều dài;
• đúng chênh cao;

nhưng không được xử lý đường ống đúng kỹ thuật vẫn chưa thể coi là một ca lắp đặt chuẩn.

Điều này cho thấy: Thông số kỹ thuật cho chúng ta biết phải lắp như thế nào; chất lượng thi công quyết định những yêu cầu đó có thực sự được thực hiện hay không.

12. Có phải ống càng ngắn càng tốt?

Không nhất thiết.

Điều quan trọng trước tiên là đường ống nằm trong phạm vi nhà sản xuất cho phép và được lắp đúng kỹ thuật.

Trong thực tế, một số nhà sản xuất có hướng dẫn về chiều dài đường ống tối thiểu hoặc cấu hình lắp đặt phù hợp cho từng dòng máy. Vì vậy cũng không nên áp dụng một quy tắc chung kiểu: “Dàn nóng càng gần dàn lạnh càng tốt.”

Nếu hai dàn ở rất gần nhau, kỹ thuật viên vẫn cần thực hiện theo hướng dẫn lắp đặt của model cụ thể.

Nguyên tắc tốt nhất vẫn là: Không tự đặt ra một con số chung cho mọi điều hòa – hãy đọc tài liệu của chính chiếc máy đang lắp.

13. Người mua có cần tự tính những thông số này không?

Không cần.

Người tiêu dùng không cần tự tính lượng gas bổ sung, tổn thất áp suất hay thiết kế đường ống.

Nhưng chúng ta nên biết những thông số này tồn tại để có thể hỏi đúng câu hỏi trước khi lắp.

Ví dụ:

Ống âm nhà tôi có đúng kích thước với model này không?

Từ dàn lạnh đến vị trí dàn nóng khoảng 12 m, máy có cho phép không?

Dàn nóng đặt cao hơn dàn lạnh khoảng 8 m có nằm trong giới hạn không?

Đường ống dài như vậy có phải bổ sung gas không?

Sau khi nối ống có hút chân không không?

Chỉ cần hỏi được những câu như vậy, người mua đã chủ động hơn rất nhiều trong việc kiểm soát chất lượng lắp đặt.

Một bảng thông số lắp đặt có thể giúp chúng ta tránh chọn sai máy

Giả sử gia đình đã có sẵn đường ống âm tường và không thể thay đổi.

Nếu model đang định mua yêu cầu kích thước ống không phù hợp, đây là điều nên biết trước khi đặt hàng, chứ không phải khi kỹ thuật viên đã mang máy đến nhà.

Tương tự, nếu căn hộ buộc phải đặt dàn nóng cách xa dàn lạnh hoặc chênh cao lớn, giới hạn đường ống của sản phẩm có thể trở thành một tiêu chí lựa chọn.

Đây chính là giá trị thực tế của việc đọc bảng thông số: Không phải để biết thêm vài con số, mà để phát hiện những vấn đề có thể ảnh hưởng đến quyết định mua trước khi chúng trở thành vấn đề trong lúc lắp đặt.

Vậy nên đọc nhóm thông số này theo thứ tự nào?

Có thể sử dụng một trình tự rất đơn giản.

Bước 1 – Xem loại môi chất. Máy sử dụng R32, R410A hay môi chất nào khác?

Bước 2 – Xem đường kính ống lỏng và ống hơi. Đặc biệt quan trọng nếu tận dụng đường ống cũ.

Bước 3 – Xem chiều dài đường ống tối đa. So sánh với vị trí dàn nóng thực tế.

Bước 4 – Xem chênh cao tối đa. Quan trọng với nhà nhiều tầng hoặc vị trí lắp phức tạp.

Bước 5 – Xem quy định lượng môi chất. Gas nạp sẵn tương ứng với chiều dài bao nhiêu và khi nào phải bổ sung.

Sau đó kỹ thuật viên cần thi công đúng các yêu cầu của nhà sản xuất, bao gồm xử lý đường ống, thử kín và hút chân không theo quy trình phù hợp.

Chỉ cần nhớ 5 điều

1. Loại gas là một phần của thiết kế hệ thống. Không tự ý thay môi chất khác với loại nhà sản xuất quy định.

2. Đường kính ống đồng phải phù hợp với thiết kế của máy. Ống lớn hơn hay nhỏ hơn không đồng nghĩa tốt hơn.

3. “Chiều dài đường ống tối đa” và “chiều dài đã được tính trong lượng gas nạp sẵn” là hai khái niệm khác nhau. Đường ống chưa vượt giới hạn tối đa vẫn có thể phải bổ sung môi chất.

4. Chiều dài và chênh cao phải được kiểm tra đồng thời. Một công trình có thể đạt yêu cầu về chiều dài nhưng lại vượt giới hạn chênh cao.

5. Đúng thông số vẫn phải đi cùng đúng kỹ thuật lắp đặt. Đường ống cần được thi công, thử kín, hút chân không và xử lý môi chất theo yêu cầu của nhà sản xuất.

Có thể nhớ toàn bộ bài bằng một câu:

Thông số gas và đường ống không giúp chúng ta biết chiếc điều hòa nào “tốt hơn”; chúng giúp biết chiếc máy có phù hợp với điều kiện lắp đặt của nhà mình và cần được lắp như thế nào để hoạt động đúng thiết kế.

Tìm hiểu tiếp

→ Tại sao có hãng công bố bảng thông số điều hòa rất chi tiết, có hãng chỉ vài dòng?

→ Cách đọc và hiểu thông số kỹ thuật điều hòa Mono

→ Cách đọc và hiểu thông số kỹ thuật điều hòa Inverter 1 chiều

→ Cách đọc và hiểu thông số kỹ thuật điều hòa Inverter 2 chiều

KSDM – KỸ SƯ ĐIỆN MÁY
Giúp Bạn: Hiểu Rõ → Mua Đúng & Yên Tâm Sử Dụng.