Nhãn năng lượng 5 sao thực sự chứng minh điều gì?

Khi nhìn thấy nhãn năng lượng 5 sao trên một chiếc điều hòa, nhiều người sẽ hiểu đơn giản:

Năm sao nghĩa là máy tiết kiệm điện nhất, tốt nhất và đáng mua nhất.

Cách hiểu này đúng một phần, nhưng dễ bị mở rộng quá xa.

Nhãn 5 sao thực sự chứng minh rằng model điều hòa đã đạt cấp hiệu suất năng lượng cao nhất trong hệ thống phân cấp của tiêu chuẩn được ghi trên nhãn, xét đúng loại thiết bị và dải công suất tương ứng.

Nó không tự động chứng minh rằng máy làm lạnh nhanh nhất, vận hành êm nhất, bền nhất hoặc tiêu thụ ít điện nhất trong mọi căn phòng.

Trên nhãn năng lượng có những thông tin gì?

Nhãn năng lượng không chỉ có năm ngôi sao. Trên đó thường có các thông tin quan trọng như:

• Nhà sản xuất;

• Xuất xứ;

• Mã dàn lạnh và dàn nóng;

• Công suất lạnh danh định;

• Chỉ số hiệu suất năng lượng;

• Tiêu chuẩn Việt Nam được áp dụng;

• Cấp hiệu suất thể hiện bằng số sao.

Với điều hòa Inverter thuộc phạm vi TCVN 7830:2021, chỉ số hiệu suất được thể hiện trên nhãn thường là CSPF – hệ số hiệu quả mùa làm lạnh.

CSPF càng cao, lượng điện cần dùng để tạo ra cùng một lượng lạnh theo mô hình tính toán mùa càng thấp.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn năm ngôi sao mà bỏ qua CSPF, người mua mới đọc được phần khái quát nhất của nhãn.

Năm sao được xác định như thế nào?

Kết quả thử nghiệm của model được dùng để xác định CSPF. Sau đó, CSPF được đối chiếu với các ngưỡng trong TCVN 7830:2021 để phân thành năm cấp hiệu suất năng lượng.

Cấp 1 là cấp thấp nhất và cũng là mức hiệu suất năng lượng tối thiểu. Cấp 5 là cấp cao nhất.

Tuy nhiên, ngưỡng đạt 5 sao không giống nhau cho mọi loại điều hòa.

Theo TCVN 7830:2021, ngưỡng cấp 5 đối với một số nhóm như sau:

• Điều hòa một cụm: CSPF từ 3,60;

• Điều hòa hai cụm có công suất lạnh dưới 4.500 W: CSPF từ 5,20;

• Điều hòa hai cụm từ 4.500 W đến dưới 7.000 W: CSPF từ 5,00;

• Điều hòa hai cụm từ 7.000 W đến dưới 12.000 W: CSPF từ 4,80.

Phần lớn điều hòa treo tường 9.000 BTU/h và 12.000 BTU/h nằm trong nhóm dưới 4.500 W. Theo tiêu chuẩn này, máy cần đạt CSPF từ 5,20 trở lên mới được xếp cấp 5.

Như vậy, năm sao là kết quả của việc:

Đo hiệu năng → tính CSPF → xác định đúng nhóm thiết bị và công suất → so sánh với ngưỡng của tiêu chuẩn.

Nhãn 5 sao chứng minh được những gì?

1. Model đạt cấp hiệu suất năng lượng cao nhất trong nhóm áp dụng

Đây là kết luận trực tiếp và quan trọng nhất.

Nếu một model điều hòa hai cụm dưới 4.500 W có nhãn 5 sao theo TCVN 7830:2021, điều đó cho biết CSPF của model đạt tối thiểu 5,20.

Nói cách khác, model đã vượt qua ngưỡng của cấp hiệu suất năng lượng cao nhất trong nhóm này.

2. Hiệu suất được xác định theo một phương pháp thống nhất

Nhà sản xuất không thể tự chọn một điều kiện thuận lợi rồi gọi sản phẩm của mình là 5 sao.

Việc xác định hiệu suất phải dựa trên phương pháp thử và phương pháp tính được tiêu chuẩn viện dẫn. Với điều hòa Inverter, CSPF được hình thành từ nhiều dữ liệu thử nghiệm, đường tải lạnh và số giờ phân bố theo nhiệt độ trong mùa.

Nhờ có cùng phương pháp, người mua có một cơ sở thống nhất để so sánh các model thuộc cùng phạm vi áp dụng.

3. Model có hồ sơ đăng ký dán nhãn

Trước khi đưa sản phẩm ra thị trường, doanh nghiệp sản xuất hoặc nhập khẩu phải lập hồ sơ đăng ký dán nhãn năng lượng và gửi tới Bộ Công Thương.

Hồ sơ có các tài liệu chính như:

• Giấy công bố dán nhãn năng lượng;

• Kết quả thử nghiệm của model;

• Tài liệu liên quan đến đơn vị thử nghiệm khi cần;

• Mẫu nhãn năng lượng dự kiến.

Sau khi nộp hồ sơ, doanh nghiệp thực hiện dán nhãn phù hợp với thông tin đã công bố và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của nội dung trên nhãn.

Vì vậy, cần hiểu đúng: nhãn năng lượng nằm trong một hệ thống gồm thử nghiệm, hồ sơ công bố, trách nhiệm của doanh nghiệp và hoạt động hậu kiểm của cơ quan quản lý.

4. Công suất lạnh công bố cũng nằm trong phạm vi yêu cầu của tiêu chuẩn

TCVN 7830:2021 không chỉ quy định ngưỡng CSPF. Tiêu chuẩn còn yêu cầu năng suất lạnh đo được phải đạt ít nhất 95% mức do nhà sản xuất công bố.

Điều này giúp hạn chế trường hợp model được quảng cáo công suất lạnh cao nhưng khả năng làm lạnh đo được lại thấp hơn đáng kể.

Tuy nhiên, đây vẫn là kết quả trong điều kiện thử tiêu chuẩn, không phải cam kết rằng máy sẽ đáp ứng mọi căn phòng ngoài thực tế.

Cùng 5 sao nhưng hiệu suất vẫn có thể khác nhau

Nhãn 5 sao là một cấp hiệu suất, không phải một giá trị duy nhất.

Ví dụ, với ba model điều hòa có công suất khoảng 9.000 BTU/h:

• Mitsubishi Heavy SRK10YZP-W5: CSPF 5,23;

• Daikin FTKB25ZVMV: CSPF 5,38;

• Panasonic CS/CU-RU9CKH-8D: CSPF 5,48.

Cả ba đều vượt ngưỡng 5,20 và cùng được xếp cấp 5 theo TCVN 7830:2021. Nhưng giá trị CSPF của chúng không giống nhau.

Điều đó tương tự ba học sinh cùng đạt loại giỏi nhưng tổng điểm vẫn có thể khác nhau.

Vì vậy, khi so sánh hai điều hòa đều có 5 sao, người mua nên đọc tiếp con số CSPF. Trong cùng phạm vi áp dụng và cùng nhóm công suất, CSPF cao hơn cho thấy hiệu suất mùa theo tiêu chuẩn cao hơn.

Dù vậy, chênh lệch CSPF nhỏ không nên được biến thành kết luận rằng model này chắc chắn tiết kiệm hơn model kia một tỷ lệ tương ứng trong mọi gia đình. Điều kiện phòng và cách sử dụng thực tế vẫn có ảnh hưởng rất lớn.

Nhãn 5 sao không chứng minh được những gì?

Không chứng minh máy có công suất phù hợp với căn phòng

Một chiếc điều hòa 5 sao nhưng thiếu công suất vẫn có thể phải chạy tải cao liên tục, làm lạnh chậm và tiêu thụ nhiều điện.

Ngược lại, chọn máy quá lớn cũng có thể gây bất tiện về luồng gió, khả năng kiểm soát nhiệt độ, chi phí mua và điều kiện lắp đặt.

Nhãn năng lượng đánh giá hiệu suất của model, không tính tải nhiệt riêng của căn phòng nhà bạn.

Không chứng minh máy làm lạnh nhanh hơn

Tốc độ làm lạnh còn phụ thuộc vào công suất lạnh, công suất cực đại, lưu lượng gió, cách phân phối gió, nhiệt độ ngoài trời và tải nhiệt của phòng.

Một model CSPF cao không nhất thiết có công suất cực đại lớn hơn hoặc thổi gió xa hơn.

Không chứng minh máy êm hơn

Độ ồn liên quan đến thiết kế quạt, động cơ, máy nén, kết cấu vỏ máy, tốc độ vận hành và chất lượng lắp đặt.

CSPF không thay thế cho thông số độ ồn của dàn lạnh và dàn nóng.

Không chứng minh máy bền hơn

Độ bền còn phụ thuộc vào chất lượng linh kiện, thiết kế tản nhiệt, mức độ bảo vệ bo mạch, môi trường lắp đặt, chất lượng nguồn điện, kỹ thuật thi công và việc bảo dưỡng.

Một model đạt 5 sao có thể có hiệu suất cao nhưng điều đó không đủ để kết luận toàn bộ cấu trúc của máy tốt hơn một model khác.

Không cho biết chính xác tiền điện mỗi tháng

CSPF được tính từ các điều kiện thử, điểm tải và phân bố nhiệt độ quy ước. Trong khi đó, điện năng tại mỗi gia đình còn phụ thuộc vào:

• Diện tích và thể tích phòng;

• Hướng nắng, mái và diện tích kính;

• Khả năng cách nhiệt, độ kín;

• Số người và thiết bị tỏa nhiệt;

• Nhiệt độ cài đặt;

• Số giờ sử dụng;

• Cách lắp đặt và tình trạng vệ sinh máy.

Vì vậy, 5 sao không có nghĩa là mọi gia đình dùng model đó đều nhận được một mức tiền điện giống nhau.

Không chứng minh đây là chiếc điều hòa tốt nhất

“Tốt” là một khái niệm rộng hơn “hiệu suất năng lượng cao”.

Một chiếc điều hòa phù hợp còn phải được xem xét theo nhu cầu thực tế: khả năng làm lạnh, độ êm, luồng gió, kiểm soát nhiệt độ, chất lượng không khí, độ bền, bảo hành, khả năng sửa chữa và mức giá.

Nhãn năng lượng chỉ trả lời tốt một phần trong bức tranh đó.

Vì sao phải đọc cả tiêu chuẩn in trên nhãn?

Cùng là nhãn 5 sao nhưng nếu áp dụng hai phiên bản tiêu chuẩn khác nhau, ngưỡng đánh giá có thể không giống nhau.

TCVN 7830:2021 thay thế TCVN 7830:2015 và nâng ngưỡng ở một số cấp hiệu suất. Vì vậy, khi so sánh, cần kiểm tra dòng “Tiêu chuẩn Việt Nam” trên nhãn.

Cách so sánh đáng tin cậy nhất là đặt cạnh nhau các model:

• Cùng loại thiết bị;

• Cùng dải công suất;

• Áp dụng cùng phiên bản tiêu chuẩn;

• Có CSPF được xác định theo cùng phương pháp.

Nếu bỏ qua những điều kiện này, việc so sánh số sao hoặc CSPF có thể dẫn đến kết luận thiếu chính xác.

Người mua nên sử dụng nhãn năng lượng như thế nào?

Khi xem một chiếc điều hòa, bạn có thể đọc nhãn theo năm bước:

Bước 1: Kiểm tra đúng mã model

Mã dàn lạnh và dàn nóng trên nhãn phải đúng với bộ máy đang xem. Không nên lấy nhãn của một model gần giống để đại diện cho model khác.

Bước 2: Kiểm tra tiêu chuẩn áp dụng

Với sản phẩm mới, hãy đọc rõ nhãn đang áp dụng TCVN 7830:2021 hay một phiên bản khác.

Bước 3: Đọc công suất lạnh danh định

Công suất cho biết “quy mô” làm lạnh của máy. Đây là dữ liệu cần thiết để xem model có phù hợp với tải nhiệt căn phòng hay không.

Bước 4: Đọc cả số sao và CSPF

Số sao cho biết cấp hiệu suất. CSPF giúp phân biệt rõ hơn giữa các model đang cùng đạt một cấp.

Bước 5: Tiếp tục xem các tiêu chí ngoài nhãn

Sau hiệu suất năng lượng, cần xem thêm dải công suất, độ ồn, lưu lượng và hướng gió, cấu hình điều khiển, tính năng, bảo hành, dịch vụ và điều kiện lắp đặt.

Kết luận

Nhãn năng lượng 5 sao không phải một lời khẳng định chung rằng chiếc điều hòa “tốt nhất”.

Điều nó thực sự chứng minh là:

Model đã đạt cấp hiệu suất năng lượng cao nhất trong nhóm thiết bị, dải công suất và tiêu chuẩn được ghi trên nhãn.

Đó là một bằng chứng quan trọng khi đánh giá khả năng sử dụng điện hiệu quả. Nhưng để mua đúng, người tiêu dùng vẫn cần đặt kết quả này bên cạnh công suất phù hợp với căn phòng, khả năng làm lạnh, độ êm, trải nghiệm luồng gió, chất lượng cấu tạo và dịch vụ sau bán hàng.

Hãy xem năm ngôi sao là một phần bằng chứng đáng tin cậy — không phải toàn bộ câu trả lời về chất lượng của chiếc điều hòa.

Tìm hiểu thêm

• Nhãn năng lượng 5 sao của điều hòa có ý nghĩa gì? 

• TCVN 7830:2021 thực sự quy định điều gì? 

• CSPF được hình thành từ những điểm thử nào? 

• Điều kiện T1 nghĩa là gì — và vì sao cần một điều kiện thử chuẩn? 

• ISO 5151 thực sự đo những gì?