Phòng nhiều kính: đừng chỉ lấy diện tích nhân hệ số

Một căn phòng 20 m² có một ô cửa kính nhỏ và một căn phòng 20 m² với cả mảng kính lớn hướng Tây có thể cần điều hòa rất khác nhau.

Vấn đề không nằm ở việc “có kính hay không”, mà ở lượng nhiệt thực tế đi qua phần kính đó vào phòng.

Vì vậy, cách tính kiểu:

Diện tích phòng × một hệ số nào đó → ra công suất điều hòa

chỉ nên xem là bước ước lượng ban đầu.

Với phòng nhiều kính, người mua cần nhìn thêm ít nhất ba thứ:

Kính quay về hướng nào?
Có được che nắng hay không?
Căn phòng được sử dụng vào thời điểm nào?

Vì sao cửa kính có thể làm tải nhiệt tăng mạnh?

Nhiệt đi vào phòng qua cửa kính theo cách hơi khác so với tường.

Tường hấp thụ nhiệt từ bên ngoài rồi truyền dần vào trong.

Trong khi đó, một phần bức xạ mặt trời có thể đi xuyên qua kính và làm nóng trực tiếp sàn, đồ nội thất và các bề mặt bên trong phòng.

Khi những bề mặt này nóng lên, chúng lại truyền nhiệt cho không khí và cho cơ thể người trong phòng.

Vì vậy, một căn phòng có nhiều kính đôi khi không chỉ có nhiệt độ không khí cao mà người ngồi trong đó còn cảm thấy nóng do bức xạ từ các bề mặt đã bị mặt trời nung nóng.

Nhưng không phải cứ nhiều kính là phải tăng công suất điều hòa

Đây là điểm rất dễ bị đơn giản hóa.

Hãy hình dung hai phòng đều có một mảng kính rộng 8 m².

Phòng A

Kính hướng Bắc, gần như không bị nắng chiếu trực tiếp.

Bên ngoài lại có ban công và mái che.

Căn phòng chủ yếu được sử dụng vào buổi tối.

Phòng B

Kính hướng Tây.

Từ khoảng 14–17 giờ, nắng chiếu trực tiếp vào phần lớn bề mặt kính.

Không có ban công, mái che hay lam chắn nắng.

Phòng thường xuyên được sử dụng trong khoảng thời gian này.

Cùng là 8 m² kính, nhưng tải nhiệt mà điều hòa phải xử lý có thể rất khác nhau.

Vì thế, câu hỏi đúng không phải:

“Phòng có bao nhiêu mét vuông kính?”

Mà phải là:

“Bao nhiêu nhiệt thực sự đi qua phần kính đó trong lúc mình sử dụng căn phòng?”

1. Hướng kính quan trọng hơn việc chỉ đếm diện tích kính

Ở Hà Nội, mảng kính nhận nắng trực tiếp vào buổi chiều thường là tình huống cần đặc biệt lưu ý.

Kính hướng Tây có thể nhận bức xạ mặt trời mạnh vào thời điểm nhiệt độ ngoài trời cũng đang cao.

Khi đó điều hòa phải xử lý đồng thời:

• nhiệt truyền từ ngoài trời vào phòng;
• bức xạ mặt trời qua kính;
• nhiệt tích lại trên sàn, rèm, bàn ghế và nội thất;
• nhiệt từ người và thiết bị điện trong phòng.

Một căn phòng không quá lớn vì thế vẫn có thể trở thành một tải lạnh khá nặng vào buổi chiều.

Ngược lại, mảng kính ít nhận nắng trực tiếp có thể gây ra tải nhiệt thấp hơn đáng kể.

Vì vậy, “nhiều kính” chưa phải thông tin đủ để chọn công suất.

2. Che nắng bên ngoài và rèm bên trong không hoàn toàn giống nhau

Giả sử ánh nắng đã xuyên qua kính rồi mới gặp rèm.

Một phần năng lượng mặt trời lúc này đã đi vào bên trong căn phòng.

Rèm vẫn hữu ích: giảm chói, cải thiện cảm giác dễ chịu và hạn chế một phần nhiệt.

Nhưng nếu có thể chặn bức xạ trước khi nó xuyên qua kính, hiệu quả thường tốt hơn.

Ví dụ:

• mái đua;
• ban công;
• lam chắn nắng;
• rèm che bên ngoài;
• kết cấu công trình tạo bóng cho mảng kính.

Có thể hiểu rất đơn giản:

Nhiệt chưa vào phòng thì điều hòa không phải đưa nó ra ngoài.

Đó là lý do với một số căn phòng nhiều kính, đầu tư vào giải pháp che nắng có thể hợp lý hơn việc chỉ tăng công suất điều hòa.

3. Thời gian sử dụng có thể thay đổi hoàn toàn bài toán

Một phòng ngủ nhiều kính hướng Tây nhưng chỉ sử dụng từ 22 giờ đến sáng hôm sau không giống với một phòng làm việc sử dụng từ 13 giờ đến 18 giờ.

Ban ngày, đặc biệt vào những giờ có nắng trực tiếp, điều hòa phải đối đầu với tải nhiệt tức thời khá lớn.

Đến tối, nguồn bức xạ mặt trời đã biến mất.

Tuy nhiên, sàn, tường và đồ nội thất đã hấp thụ nhiệt trong buổi chiều có thể tiếp tục nhả nhiệt ra phòng một thời gian.

Vì vậy khi chọn điều hòa, KSDM luôn muốn biết:

Bạn sử dụng căn phòng vào lúc nào?

Đây đôi khi là thông tin quan trọng không kém diện tích.

4. Loại kính cũng ảnh hưởng, nhưng đừng bắt đầu từ tên gọi

Kính đơn, kính hộp, kính Low-E, kính màu hoặc các loại phim dán kính có thể có khả năng truyền nhiệt và truyền bức xạ mặt trời khác nhau.

Nhưng với người mua điều hòa, không nhất thiết phải biến việc lựa chọn thành một bài toán vật liệu xây dựng quá phức tạp.

Trước tiên hãy xác định những điều dễ quan sát hơn:

• diện tích kính lớn hay nhỏ;
• hướng kính;
• nắng chiếu trực tiếp trong khoảng thời gian nào;
• bên ngoài có che nắng hay không;
• phòng sử dụng chủ yếu ban ngày hay ban đêm.

Nếu căn nhà có hồ sơ thiết kế hoặc biết rõ loại kính đang sử dụng, thông tin đó sẽ giúp việc tính tải chính xác hơn.

Vậy phòng nhiều kính nên chọn công suất điều hòa như thế nào?

Không nên bắt đầu bằng câu:

“Phòng 20 m² thì lắp 12.000 BTU.”

Cũng không nên đơn giản đổi thành:

“Phòng nhiều kính thì cộng thêm 20%.”

Một tỷ lệ cộng cố định có thể đúng với trường hợp này nhưng lại quá nhiều hoặc quá ít với trường hợp khác.

Cách hợp lý hơn là đi theo ba bước.

Bước 1: Ước lượng tải cơ bản của căn phòng

Xem diện tích, thể tích phòng, số người và các thiết bị tỏa nhiệt.

Đây là nền ban đầu.

Bước 2: Đánh giá tải nhiệt qua kính

Đặc biệt xem:

• tổng diện tích kính;
• hướng nắng;
• mức độ che nắng;
• thời gian nắng chiếu;
• thời gian căn phòng thực sự được sử dụng.

Bước 3: Sau đó mới chọn công suất điều hòa

Nếu tải nhiệt qua kính không lớn, có thể không cần tăng cấp công suất.

Nếu tải nhiệt cao nhưng có thể xử lý bằng che nắng, nên cân nhắc giảm tải cho căn phòng trước.

Nếu tải nhiệt vẫn cao trong chính thời gian sử dụng, lúc đó mới nên tính đến công suất lạnh lớn hơn hoặc lựa chọn một model có khả năng duy trì công suất tốt trong điều kiện nóng.

Ba tình huống để dễ hình dung

Trường hợp 1: Nhiều kính nhưng tải không quá cao

Phòng ngủ 16 m².

Có cửa kính khá lớn nhưng hướng ít nắng trực tiếp, phía ngoài có ban công.

Phòng chủ yếu dùng từ tối đến sáng.

Trong trường hợp này, không nên chỉ thấy “nhiều kính” rồi lập tức nâng từ 9.000 lên 12.000 BTU.

Cần xem tổng tải thực tế trước.

Trường hợp 2: Kính hướng Tây, dùng buổi chiều

Phòng 16 m² nhưng có mảng kính lớn hướng Tây.

Không có giải pháp che nắng bên ngoài và sử dụng thường xuyên từ 14–18 giờ.

Đây là tình huống mà cách chọn máy chỉ dựa vào diện tích rất dễ dẫn đến thiếu công suất.

Trước khi tăng công suất điều hòa, nên xem có thể giảm lượng bức xạ đi qua kính hay không.

Nếu không thể giảm đáng kể, phần tải bổ sung này cần được tính vào khi chọn máy.

Trường hợp 3: Đã xử lý che nắng tốt

Cũng căn phòng trên, nhưng phía ngoài được bổ sung hệ lam hoặc giải pháp che nắng phù hợp.

Lượng nhiệt đi qua kính giảm.

Khi đó tải lạnh của căn phòng cũng thay đổi và chiếc điều hòa phù hợp có thể khác so với trước khi xử lý.

Đây chính là lý do KSDM thường nói:

Đừng chỉ chọn chiếc máy. Hãy nhìn cả căn phòng.

Khi nào nên ưu tiên một chiếc máy có công suất dự phòng tốt?

Nếu căn phòng:

• có mảng kính lớn;
• nhận nắng mạnh;
• phải sử dụng đúng thời điểm nắng nóng;
• khó bổ sung giải pháp che nắng;

thì khả năng làm việc khi tải nhiệt cao trở nên đáng quan tâm hơn.

Lúc này không nên chỉ nhìn con số Rated – công suất định mức.

Dải công suất tối đa, khả năng trao đổi nhiệt của dàn nóng và cách chiếc máy vận hành khi nhiệt độ ngoài trời cao cũng đáng xem xét.

Ngược lại, nếu tải qua kính đã được kiểm soát tốt, việc mua một chiếc máy quá lớn chỉ để “cho chắc” chưa chắc đem lại trải nghiệm tốt hơn.

Điều quan trọng nhất

Kính không tự quyết định công suất điều hòa.

Điều quyết định là lượng nhiệt thực sự đi qua kính vào căn phòng trong thời gian chúng ta sử dụng nó.

Vì thế, với phòng nhiều kính, hãy nhớ ba câu hỏi:

Kính hướng nào?
Nắng đã được che chưa?
Mình sử dụng phòng vào giờ nào?

Trả lời được ba câu này, việc chọn điều hòa sẽ chính xác hơn rất nhiều so với cách chỉ lấy diện tích phòng rồi nhân thêm một hệ số.

Tìm hiểu thêm

• Cửa kính đưa nhiệt vào phòng theo cách khác tường như thế nào?
• Che nắng hay tăng công suất điều hòa – cách nào giải quyết đúng nguyên nhân hơn?
• Tải nhiệt căn phòng là gì? Tại sao hai phòng cùng diện tích lại có thể cần công suất điều hòa khác nhau?
• Phòng hướng Tây: ưu tiên tăng công suất hay giảm tải nhiệt?
• Tầng áp mái: chọn máy nào sau khi đã xử lý trần/mái?