26°C có phải là nhiệt độ dễ chịu nhất khi dùng điều hòa?

Khi nói về nhiệt độ điều hòa, 26°C là một con số xuất hiện rất thường xuyên.

Nhiều người coi đây gần như là một mức “chuẩn”:

Bật điều hòa 26°C → vừa mát → vừa dễ chịu → lại tiết kiệm điện.

26°C thực sự có thể là một mức cài đặt phù hợp với nhiều người trong nhiều tình huống.

Nhưng nếu hỏi:

“26°C có phải nhiệt độ dễ chịu nhất cho tất cả mọi người không?”

Câu trả lời là:

Không có một con số duy nhất như vậy.

Bởi cảm giác nóng – lạnh của con người không chỉ được quyết định bởi nhiệt độ không khí.

Trước tiên: 26°C trên điều khiển có nghĩa là gì?

Khi bạn cài điều hòa ở 26°C, điều đó không có nghĩa chiếc máy sẽ thổi ra luồng khí 26°C.

Cũng không có nghĩa mọi vị trí trong phòng sẽ chính xác 26°C.

Con số cài đặt về cơ bản là mức nhiệt độ mục tiêu mà hệ thống sử dụng trong quá trình điều khiển, dựa trên thông tin từ cảm biến và thuật toán của máy.

Trong thực tế, nhiệt độ gần trần có thể khác gần sàn.

Vị trí gần dàn lạnh có thể khác cuối phòng.

Nhiệt độ tại cảm biến cũng có thể khác nhiệt độ tại nơi bạn đang ngồi hoặc nằm.

Vì vậy, ngay từ đầu cần phân biệt:

26°C trên remote ≠ mọi nơi trong phòng đều 26°C.

KSDM đã giải thích kỹ vấn đề cảm biến và nhiệt độ cài đặt trong Chùm 2. Ở Chùm 11, chúng ta đi thêm một bước:

Ngay cả khi nhiệt độ không khí nơi bạn ngồi thực sự là 26°C, bạn vẫn chưa chắc cảm thấy giống một người khác.

Vì sao cùng 26°C mà cảm giác vẫn có thể khác nhau?

Ở Bài 1, chúng ta đã biết cơ thể liên tục tạo nhiệt và phải trao đổi lượng nhiệt đó với môi trường.

Nhiệt độ không khí chỉ là một phần của môi trường ấy.

Cảm giác của cơ thể còn chịu ảnh hưởng bởi:

Nhiệt độ của tường, trần và các bề mặt xung quanh.

Độ ẩm của không khí.

Tốc độ không khí đi qua cơ thể.

Quần áo đang mặc.

Mức độ vận động.

Và cả sự khác biệt giữa từng người.

Do đó, hai căn phòng cùng đo được 26°C nhưng điều kiện còn lại khác nhau có thể tạo ra hai cảm giác hoàn toàn khác nhau.

26°C trong căn phòng vừa bị nắng nung nóng khác 26°C vào ban đêm

Hãy lấy một căn phòng hướng Tây làm ví dụ.

Buổi chiều, tường và cửa kính đã nhận bức xạ mặt trời trong nhiều giờ.

Bạn bật điều hòa.

Sau một thời gian, không khí nơi bạn ngồi có thể đã xuống khoảng 26°C.

Nhưng tường, trần, kính và một số bề mặt xung quanh vẫn còn nóng.

Cơ thể không chỉ trao đổi nhiệt với không khí mà còn trao đổi nhiệt bằng bức xạ với những bề mặt đó.

Vì vậy, bạn có thể vẫn cảm thấy:

“26°C mà sao vẫn chưa mát?”

Đến tối muộn, khi các bề mặt đã nguội đi đáng kể, cũng mức nhiệt độ không khí ấy có thể đem lại cảm giác dễ chịu hơn.

Và gần sáng, nó thậm chí có thể khiến bạn thấy lạnh.

Con số không đổi – nhưng môi trường nhiệt xung quanh cơ thể đã thay đổi.

26°C có gió và 26°C không có gió cũng khác nhau

Hãy tưởng tượng bạn ngồi trong một căn phòng 26°C.

Ở trường hợp thứ nhất, không khí gần như đứng yên.

Ở trường hợp thứ hai, có một luồng gió nhẹ đi qua cơ thể.

Hai trường hợp có thể tạo ra cảm giác khác nhau.

Không khí chuyển động giúp tăng trao đổi nhiệt qua đối lưu và có thể hỗ trợ quá trình bay hơi mồ hôi khi điều kiện phù hợp.

Đó là lý do chúng ta có thể thấy mát hơn khi bật quạt dù quạt không làm giảm nhiệt độ phòng như điều hòa.

Và cũng giải thích tại sao cùng cài 26°C:

Người nằm ngay dưới luồng gió có thể thấy lạnh.

Trong khi:

Người ở cuối phòng lại thấy chưa đủ mát.

Độ ẩm cũng làm 26°C trở nên khác biệt

Cơ thể có thể thải nhiệt thông qua quá trình bay hơi mồ hôi.

Khi độ ẩm cao, khả năng bay hơi có thể bị hạn chế hơn, khiến chúng ta dễ có cảm giác oi và bí.

Khi độ ẩm thấp hơn trong một phạm vi phù hợp, mồ hôi có điều kiện bay hơi thuận lợi hơn.

Vì vậy:

26°C trong môi trường ẩm cao

có thể không tạo cảm giác giống:

26°C trong môi trường có độ ẩm phù hợp hơn.

Đây cũng là một trong những lý do điều hòa không chỉ làm giảm nhiệt độ. Trong quá trình làm lạnh, hơi ẩm trong không khí có thể ngưng tụ trên dàn lạnh và được đưa ra ngoài qua đường thoát nước.

Chúng ta sẽ dành riêng Bài 7 – Chùm 11 để tìm hiểu sâu hơn về độ ẩm và cảm giác nhiệt.

Một người vừa đi ngoài trời về và một người đã ngồi yên trong phòng cũng khác nhau

Hãy tưởng tượng hai người bước vào cùng một căn phòng 26°C.

Người thứ nhất vừa đi bộ ngoài trời nóng về.

Cơ thể đang nóng, chuyển hóa cao hơn và có thể đang tiết nhiều mồ hôi.

Người thứ hai đã ngồi đọc sách trong phòng một giờ.

Mức hoạt động của hai người rất khác nhau.

Vì vậy, cùng một môi trường nhưng cảm giác nhiệt không nhất thiết giống nhau.

Người vừa ngoài trời về có thể nói:

“26°C vẫn nóng.”

Trong khi người ngồi lâu trong phòng lại nói:

“26°C thế này là vừa.”

Sau một thời gian, cảm giác của người thứ nhất cũng có thể thay đổi khi cơ thể dần trở về trạng thái ổn định hơn.

Quần áo cũng là một phần của câu chuyện

Một người mặc áo phông mỏng và một người mặc quần áo dài không trao đổi nhiệt với môi trường giống nhau.

Quần áo tạo ra một lớp cản nhiệt nhất định giữa da và môi trường.

Vì vậy, nhiệt độ dễ chịu khi mặc đồ ngủ mùa hè có thể không hoàn toàn giống khi mặc quần áo dày hơn.

Điều này nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng nó giúp chúng ta thấy một điều rất quan trọng:

Không thể tách “nhiệt độ dễ chịu” khỏi con người đang sống trong môi trường đó.

Hai người cùng phòng có thể cần hai mức nhiệt khác nhau

Đây là tình huống rất phổ biến trong phòng ngủ.

Một người nói:

“Nóng quá, hạ xuống 24°C đi.”

Người bên cạnh lại kéo chăn:

“Lạnh rồi, tăng lên 27°C.”

Không nhất thiết ai đúng, ai sai.

Cơ thể mỗi người có thể khác nhau về mức chuyển hóa, quần áo, vị trí nằm, mức tiếp xúc với luồng gió và nhiều đặc điểm cá nhân khác.

Vì vậy, tiện nghi nhiệt mang tính cá nhân ở một mức độ nhất định.

Đó cũng là lý do các hệ thống điều hòa không thể chỉ dựa vào một con số nhiệt độ rồi đảm bảo tất cả mọi người trong phòng đều cảm thấy giống nhau.

Vậy 26°C có phải là mức cài đặt tốt không?

Có thể là một điểm bắt đầu hợp lý với nhiều người, nhưng không nên biến nó thành luật.

Nếu bạn cảm thấy dễ chịu ở 26°C, không có lý do phải hạ xuống 24°C chỉ vì nghĩ “điều hòa phải lạnh mới tốt”.

Ngược lại, nếu 26°C vẫn chưa dễ chịu, cũng đừng lập tức kết luận:

“Điều hòa yếu.”

Hãy quan sát thêm.

Căn phòng vừa bị nắng chiếu nhiều giờ?

Độ ẩm đang cao?

Gió có tới vị trí bạn ngồi không?

Máy mới bật được vài phút?

Bạn vừa vận động hoặc đi ngoài trời về?

Căn phòng có tải nhiệt lớn hơn khả năng của máy?

Những câu hỏi này giúp chúng ta hiểu vấn đề tốt hơn việc chỉ tiếp tục bấm nút:

26 → 25 → 24 → 23°C.

Có phải cài càng cao càng tiết kiệm điện?

Trong cùng điều kiện sử dụng, việc yêu cầu điều hòa duy trì một mức nhiệt độ trong phòng thấp hơn thường làm tăng tải lạnh mà hệ thống phải xử lý.

Vì vậy, không cài nhiệt độ thấp hơn mức thực sự cần thiết là một nguyên tắc hợp lý nếu muốn sử dụng điện hiệu quả.

Nhưng cũng không nên biến nó thành công thức:

“Cứ 26°C là tiết kiệm nhất.”

Hoặc:

“Tăng 1°C chắc chắn tiết kiệm X% điện.”

Điện năng thực tế còn phụ thuộc nhiệt độ ngoài trời, tải nhiệt căn phòng, hiệu suất máy, số giờ vận hành, độ ẩm và cách hệ thống điều khiển.

Mục tiêu hợp lý hơn là:

Tìm mức nhiệt độ cao nhất mà bạn vẫn cảm thấy đủ dễ chịu trong điều kiện sử dụng thực tế.

Có người là 25°C.

Có người là 26°C.

Có người có thể thấy 27°C kết hợp với một luồng gió nhẹ đã rất thoải mái.

Không cần biến một con số thành tiêu chuẩn cho tất cả mọi người.

Nếu thấy nóng, đừng chỉ nghĩ đến nút giảm nhiệt độ

Đây là giá trị hành động quan trọng nhất của bài này.

Khi thấy chưa dễ chịu, trước khi hạ thêm nhiệt độ, hãy thử hỏi:

Có cần tăng hoặc điều chỉnh luồng gió không?

Có nắng chiếu trực tiếp qua kính không?

Tường hoặc trần còn rất nóng không?

Độ ẩm có đang cao không?

Điều hòa đã có đủ thời gian để xử lý tải nhiệt chưa?

Mình đang vận động nhiều hay vừa đi ngoài trời về?

Đôi khi thay đổi một yếu tố khác giúp cơ thể dễ chịu hơn mà không cần hạ nhiệt độ thêm.

Đây chính là bước chuyển từ:

“Điều khiển nhiệt độ”

sang:

“Tạo ra tiện nghi nhiệt.”

26°C không phải đích đến – sự dễ chịu mới là đích đến

Điều hòa được mua không phải để làm remote hiện một con số cụ thể.

Nó được mua để tạo ra một môi trường sống dễ chịu.

Nếu 27°C đã đủ thoải mái, không cần hạ xuống 26°C.

Nếu 26°C chưa dễ chịu, cần tìm hiểu vì sao, thay vì mặc định điều hòa phải được cài thấp hơn.

Và nếu hai người cùng phòng cảm thấy khác nhau, đó không nhất thiết là điều bất thường.

Bởi:

Nhiệt độ là thuộc tính của môi trường.

Còn:

Cảm giác nóng – lạnh là kết quả của sự tương tác giữa môi trường và con người.

Chỉ cần nhớ

26°C không phải “nhiệt độ chuẩn” tạo cảm giác dễ chịu cho tất cả mọi người.

26°C trên remote cũng không có nghĩa:

Mọi vị trí trong phòng = 26°C.

Và ngay cả khi nhiệt độ không khí thực sự là 26°C, cảm giác vẫn còn phụ thuộc vào:

NHIỆT BỨC XẠ + ĐỘ ẨM + TỐC ĐỘ GIÓ + QUẦN ÁO + MỨC HOẠT ĐỘNG + ĐẶC ĐIỂM TỪNG NGƯỜI.

Vì vậy, thay vì cố tìm một con số “đúng” cho tất cả mọi người:

Hãy tìm mức cài đặt và điều kiện môi trường khiến chính người sử dụng cảm thấy đủ dễ chịu.

Nếu đã dễ chịu ở 27°C:

Không cần 26°C.

Nếu chưa dễ chịu ở 26°C:

Đừng vội hạ xuống 24°C – hãy tìm xem yếu tố nào đang khiến cơ thể vẫn cảm thấy nóng.

Bởi cuối cùng:

Mục tiêu của điều hòa không phải đạt 26°C.

Mục tiêu là tạo ra một không gian mà con người cảm thấy dễ chịu.

TÌM HIỂU THÊM

→ Điều hòa làm nhiệt độ phòng giảm – nhưng vì sao cơ thể chúng ta lại cảm thấy mát?

→ Cảm biến nhiệt độ của điều hòa đo ở đâu? Tại sao đặt 26°C nhưng trong phòng không đúng như vậy?

→ Nên cài điều hòa bao nhiêu độ để vừa mát vừa dễ chịu? 

→ Bật quạt cùng điều hòa có giúp mát hơn không?

→ Cùng 26°C, tại sao có lúc thấy nóng, có lúc lại thấy lạnh?