Chọn công suất điều hòa 2 chiều cho mùa đông cần lưu ý gì?

Khi mua điều hòa 2 chiều, nhiều người chỉ tính công suất theo nhu cầu làm lạnh mùa hè.

Ví dụ:

Phòng 15–20 m² → chọn máy khoảng 9.000 BTU.

Cách chọn này không sai nếu chỉ xét làm lạnh trong điều kiện thông thường.

Nhưng nếu gia đình thực sự có nhu cầu dùng điều hòa để sưởi vào mùa đông, còn một câu hỏi khác cần đặt ra:

Công suất sưởi của máy có đủ cho căn phòng khi trời lạnh không?

Bởi làm mát mùa hè và sưởi mùa đông không hoàn toàn là hai bài toán giống nhau.

Công suất lạnh và công suất sưởi là hai thông số khác nhau

Trên bảng thông số của điều hòa 2 chiều thường có hai giá trị:

• công suất lạnh;
• công suất sưởi.

Ví dụ một máy có thể được công bố:

• công suất lạnh: khoảng 2,5 kW;
• công suất sưởi: khoảng 3,0 kW.

Các con số cụ thể thay đổi theo từng model.

Điều quan trọng là:

Không nên nhìn công suất lạnh rồi mặc định rằng khả năng sưởi cũng giống hệt như vậy.

Nếu gia đình sử dụng chế độ sưởi thường xuyên, hãy đọc riêng thông số công suất sưởi.

Mùa đông, căn phòng mất nhiệt theo cách nào?

Khi trời lạnh, nhiệt trong phòng liên tục truyền ra bên ngoài qua:

• tường;
• cửa kính;
• mái và trần;
• sàn tiếp giáp không gian lạnh;
• khe cửa;
• cửa mở;
• thông gió.

Nói đơn giản:

Muốn giữ phòng ấm, điều hòa phải liên tục bù lại lượng nhiệt đang thất thoát.

Nếu lượng nhiệt mất đi lớn hơn lượng nhiệt điều hòa cung cấp được, nhiệt độ phòng sẽ khó đạt mức mong muốn.

Đây cũng giống nguyên lý làm lạnh mùa hè:

máy phải “thắng” được tải nhiệt của căn phòng.

Chỉ khác là mùa đông, dòng nhiệt đi theo hướng ngược lại.

Cùng diện tích nhưng nhu cầu sưởi có thể rất khác nhau

Hai căn phòng cùng 20 m² không có nghĩa sẽ cần cùng một lượng nhiệt để sưởi.

Ví dụ:

Phòng A

• ở giữa căn hộ;
• ít cửa kính;
• tường không tiếp xúc trực tiếp với ngoài trời;
• cửa kín;
• trần thấp.

Phòng B

• tầng trên cùng;
• nhiều kính;
• hai mặt tiếp xúc ngoài trời;
• cửa thường xuyên mở;
• trần cao.

Dù cùng diện tích, Phòng B có thể thất thoát nhiệt lớn hơn rất nhiều.

Vì vậy chọn công suất điều hòa 2 chiều chỉ theo công thức:

m² → BTU

có thể chưa đủ.

Nhiệt độ ngoài trời càng thấp, bài toán càng khó

Điều hòa 2 chiều dạng Heat Pump lấy nhiệt từ không khí ngoài trời rồi vận chuyển vào phòng.

Ngay cả khi ngoài trời lạnh, trong không khí vẫn có năng lượng nhiệt.

Nhưng khi nhiệt độ ngoài trời giảm sâu:

• khả năng lấy nhiệt trở nên khó hơn;
• công suất sưởi thực tế của một số máy có thể giảm;
• hiệu suất giảm;
• máy phải hoạt động nhiều hơn;
• nguy cơ đóng tuyết dàn nóng tăng;
• máy phải thực hiện Defrost thường xuyên hơn.

Vì vậy không nên hiểu rằng:

Một điều hòa có công suất sưởi định mức 3 kW thì ở mọi nhiệt độ ngoài trời đều cung cấp đúng 3 kW.

Khả năng thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện vận hành.

Công suất Rated không kể hết câu chuyện

Đây là điểm rất giống khi đánh giá khả năng làm lạnh mùa hè.

Thông số Rated thường được xác định ở điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn.

Nhưng thực tế sử dụng có thể khác.

Nếu ngoài trời chỉ khoảng 15°C, điều hòa sưởi khá thuận lợi.

Nhưng khi ngoài trời xuống:

• 10°C;
• 7°C;
• 5°C;
• hoặc thấp hơn;

điều kiện làm việc của Heat Pump thay đổi rõ rệt.

Vì vậy với người thực sự coi chế độ sưởi là quan trọng, nên quan tâm thêm:

• dải nhiệt độ hoạt động khi sưởi;
• công suất sưởi ở điều kiện lạnh hơn nếu nhà sản xuất công bố;
• khả năng Defrost;
• độ ổn định của hệ thống khi nhiệt độ thấp.

Vậy có nên chọn dư công suất khi cần sưởi?

Không nên áp dụng máy móc kiểu:

“Có sưởi thì cứ tăng thêm một cấp công suất.”

Chọn máy quá lớn cũng không phải lúc nào tốt.

Công suất nên dựa trên:

• diện tích;
• thể tích;
• mức cách nhiệt;
• diện tích kính;
• hướng nhà;
• số mặt tiếp xúc ngoài trời;
• nhiệt độ mùa đông tại khu vực;
• mức nhiệt người dùng muốn duy trì;
• thời gian sử dụng;
• đặc tính công suất sưởi của model cụ thể.

Có những phòng 15 m² dùng máy nhỏ vẫn rất thoải mái.

Nhưng cũng có phòng 15 m² nằm tầng áp mái, nhiều kính, cửa hở, trần cao và rất khó giữ nhiệt.

Vì vậy:

Không phải “mùa đông = tăng một size”.
Mà là phải nhìn tải nhiệt thực tế của căn phòng.

Công suất Max có hữu ích khi sưởi không?

Có.

Với điều hòa Inverter, công suất sưởi thường không cố định.

Máy có thể thay đổi công suất trong một dải.

Trong giai đoạn đầu:

• phòng đang lạnh;
• chênh lệch nhiệt độ lớn;

máy có thể tăng công suất lên cao để đưa nhiệt vào phòng nhanh hơn.

Khi phòng đã gần đạt mức cài đặt, máy giảm công suất để duy trì.

Vì vậy dải:

Min – Rated – Max

cũng có ý nghĩa khi đánh giá khả năng sưởi.

Một máy có khả năng tăng công suất tốt có thể thuận lợi hơn khi cần kéo nhiệt độ phòng lên nhanh trong những thời điểm lạnh.

Nhưng Max không phải là mức máy chạy liên tục mãi.

Đó thường là vùng công suất cao trong những điều kiện nhất định.

Trần cao là yếu tố rất đáng chú ý

Khi sưởi, không khí nóng có xu hướng đi lên.

Vì vậy căn phòng có:

• trần cao;
• thông tầng;
• cầu thang mở;

không chỉ có thể tích lớn hơn mà còn dễ gặp hiện tượng nhiệt tập trung phía trên.

Trong trường hợp này, chỉ nhìn diện tích sàn dễ dẫn tới đánh giá thấp nhu cầu sưởi.

Ví dụ:

Hai phòng cùng 20 m²:

• phòng cao 2,7 m;
• phòng cao 4 m.

Thể tích không khí cần kiểm soát đã rất khác nhau.

Vì vậy với không gian trần cao:

hãy quan tâm đến m³, không chỉ m².

Cửa kính cũng rất quan trọng trong mùa đông

Mùa hè, kính có thể đưa bức xạ mặt trời vào phòng.

Mùa đông, kính lại có thể trở thành khu vực thất thoát nhiệt đáng kể.

Đặc biệt nếu:

• diện tích kính lớn;
• kính đơn;
• khung không kín;
• cửa thường xuyên mở.

Khi nhiệt thất thoát qua cửa kính nhiều, điều hòa phải liên tục bù lại.

Vì vậy cùng một máy nhưng:

phòng ít kính có thể rất ấm, trong khi phòng toàn kính lại khó đạt nhiệt độ mong muốn.

Có nên chỉ chọn công suất theo kinh nghiệm 600 BTU/m²?

Các công thức kinh nghiệm có thể hữu ích như bước ước tính ban đầu.

Nhưng không nên coi đó là công thức chính xác cho mọi căn phòng.

Bởi tải nhiệt thực tế phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố.

Đặc biệt với sưởi mùa đông, còn phải nhìn:

• nhiệt độ ngoài trời;
• độ kín;
• cách nhiệt;
• thể tích;
• cửa kính;
• đặc tính công suất sưởi của máy.

Công thức theo m² chỉ nên là:

điểm bắt đầu, không phải kết luận cuối cùng.

Với phòng trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi, nên nghĩ khác một chút

Nếu phòng dành cho:

• trẻ nhỏ;
• người cao tuổi;
• người nhạy cảm với lạnh;

mục tiêu không chỉ là:

“máy có sưởi được không?”

Mà còn là:

• giữ nhiệt ổn định;
• ít phải chạy ở trạng thái quá tải;
• phân phối gió dễ chịu;
• không tạo dao động nhiệt lớn.

Trong những trường hợp này, chọn máy vừa đủ hoặc có dự phòng hợp lý thường dễ sử dụng hơn một hệ thống luôn phải chạy sát giới hạn.

Nhưng “dự phòng hợp lý” không đồng nghĩa với chọn càng lớn càng tốt.

Một điều hòa đủ công suất nhưng phòng giữ nhiệt kém vẫn có thể hoạt động rất vất vả

Có một sai lầm phổ biến:

Phòng lạnh → tăng công suất điều hòa.

Trong khi nguyên nhân chính có thể là:

• cửa hở;
• cửa kính lớn;
• tường lạnh;
• trần cao;
• cầu thang mở;
• không khí nóng thoát sang không gian khác.

Nếu chỉ tăng công suất mà không giảm thất thoát nhiệt, điều hòa vẫn phải làm việc rất nhiều.

Đôi khi giải pháp hiệu quả hơn là:

• bịt các khe hở lớn;
• đóng cửa khu vực không sử dụng;
• dùng rèm phù hợp;
• cải thiện cách nhiệt;
• tổ chức luồng gió tốt hơn.

Giữ nhiệt tốt cũng quan trọng như tạo ra nhiệt.

Có cần quan tâm nhiệt độ thấp nhất máy cho phép sưởi?

Có, đặc biệt nếu nhà ở khu vực lạnh.

Nhà sản xuất thường công bố dải nhiệt độ ngoài trời mà máy có thể vận hành chế độ sưởi.

Ví dụ một số máy có thể hoạt động đến mức nhiệt rất thấp, trong khi một số máy khác có giới hạn cao hơn.

Tuy nhiên cần phân biệt:

“máy vẫn hoạt động được”

không đồng nghĩa với:

“máy vẫn giữ nguyên công suất và hiệu suất như điều kiện tiêu chuẩn.”

Nếu chế độ sưởi là nhu cầu quan trọng, đây là một thông số đáng đọc kỹ.

Vậy người mua nên hỏi người bán điều gì?

Thay vì chỉ hỏi:

“Phòng 20 m² thì dùng máy bao nhiêu BTU?”

hãy hỏi thêm:

• Công suất sưởi của model này bao nhiêu?
• Dải công suất sưởi Min – Rated – Max thế nào?
• Máy hoạt động sưởi đến nhiệt độ ngoài trời bao nhiêu?
• Khi trời lạnh sâu, công suất sưởi có dữ liệu nào được công bố không?
• Phòng của tôi có nhiều kính/trần cao/hướng lạnh thì nên tính thế nào?

Đó là cách lựa chọn có cơ sở hơn.

Kết luận

Chọn công suất điều hòa 2 chiều cho mùa đông không nên chỉ dựa trên diện tích phòng.

Cần nhìn đồng thời:

Căn phòng cần bao nhiêu nhiệt
và
chiếc điều hòa có thể cung cấp bao nhiêu nhiệt trong điều kiện thực tế.

Một máy phù hợp phải đáp ứng được tải sưởi của căn phòng mà không phải liên tục hoạt động sát giới hạn.

Và cũng không cần quá lớn đến mức dư thừa không cần thiết.

Có thể ghi nhớ:

Mùa hè: điều hòa phải đưa nhiệt ra ngoài.

Mùa đông: điều hòa phải đưa đủ nhiệt vào trong để bù lại phần đang thất thoát.

Vì vậy trước khi chọn máy, đừng chỉ hỏi:

“Phòng bao nhiêu mét vuông?”

Hãy hỏi thêm:

“Căn phòng này mất nhiệt nhanh đến mức nào?”

Đó mới là cách tiếp cận đúng khi lựa chọn điều hòa 2 chiều để sử dụng thực sự vào mùa đông.

Tìm hiểu thêm

• Điều hòa 2 chiều và máy sưởi điện – khi nào nên dùng loại nào?
• Trời càng lạnh điều hòa sưởi có càng tốn điện không?
• Công suất sưởi và công suất điện khác nhau thế nào?
• Vì sao không khí nóng tập trung gần trần?
• Nhà ở Hà Nội có nên mua điều hòa 2 chiều không?