CÔNG SUẤT TỐI THIỂU – ĐỊNH MỨC – TỐI ĐA CỦA ĐIỀU HÒA NÓI LÊN ĐIỀU GÌ?

Khi mua điều hòa Inverter, chúng ta thường gọi:

Điều hòa 9.000 BTU

Điều hòa 12.000 BTU

Điều hòa 18.000 BTU

Cách gọi này khiến nhiều người hình dung rằng:

Một chiếc điều hòa 9.000 BTU sẽ luôn làm lạnh với công suất 9.000 BTU/h trong suốt thời gian hoạt động.

Nhưng với điều hòa Inverter, thực tế không phải như vậy.

Khi xem kỹ catalogue, chúng ta có thể gặp một thông số dạng như:

Công suất lạnh: 2,5 kW (0,9 – 3,4 kW)

hoặc:

9.000 BTU/h (3.000 – 11.600 BTU/h)

Vậy ba con số:

Tối thiểu – Định mức – Tối đa

thực sự nói lên điều gì?

Và chúng có giúp chúng ta hiểu chiếc điều hòa tốt hơn không?

Trước tiên: điều hòa Inverter không chạy một mức công suất cố định

Trong bài viết về Inverter, chúng ta đã biết một đặc điểm rất quan trọng:

Điều hòa Inverter có khả năng thay đổi tốc độ máy nén trong một phạm vi nhất định để điều chỉnh công suất lạnh theo nhu cầu.

Khi căn phòng đang rất nóng:

cần lấy nhiều nhiệt → máy có thể tăng công suất.

Khi căn phòng đã gần đạt nhiệt độ mong muốn:

cần lấy ít nhiệt hơn → máy có thể giảm công suất.

Vì vậy một chiếc điều hòa thường gọi là “9.000 BTU” thực tế có thể hoạt động ở:

mức thấp hơn 9.000 BTU/h

hoặc:

cao hơn 9.000 BTU/h

trong phạm vi mà nhà sản xuất thiết kế và công bố.

Đây chính là lý do xuất hiện ba khái niệm:

Công suất tối thiểu – Công suất định mức – Công suất tối đa.

Công suất định mức là gì?

Đây là con số chúng ta thường nhìn thấy nhất.

Ví dụ:

2,5 kW

hoặc khoảng:

9.000 BTU/h.

Có thể hiểu đơn giản:

Công suất định mức là mức công suất lạnh được xác định tại điều kiện thử nghiệm quy định và được dùng làm một giá trị đại diện cho model.

Đây thường là cơ sở để chúng ta gọi:

máy 9.000 BTU

hay:

máy 12.000 BTU.

Nhưng cần nhớ:

Định mức không có nghĩa là mức công suất mà máy luôn luôn chạy.

Với Inverter, máy có thể liên tục thay đổi công suất quanh mức này tùy điều kiện vận hành.

Công suất tối đa là gì?

Khi căn phòng còn rất nóng, lượng nhiệt cần lấy đi lớn.

Lúc này điều hòa có thể tăng tốc máy nén và tạo ra công suất lạnh cao hơn mức định mức.

Ví dụ một chiếc máy có:

Công suất định mức: 2,5 kW

nhưng:

Công suất tối đa: 3,4 kW.

Điều đó cho thấy trong phạm vi và điều kiện vận hành tương ứng, hệ thống có khả năng tăng công suất lên cao hơn mức định mức.

Khả năng này có thể hữu ích khi:

• vừa bật điều hòa;
• phòng đang rất nóng;
• tải nhiệt tăng cao;
• cần đưa nhiệt độ về gần mức cài đặt nhanh hơn.

Đây cũng là nền tảng của nhiều chế độ được nhà sản xuất gọi là:

Powerful

Turbo

Hi Power

hoặc những tên tương tự.

Công suất tối đa càng lớn thì máy càng tốt?

Không nên kết luận như vậy.

Một dải công suất tối đa lớn cho chúng ta biết:

Chiếc máy có khả năng tăng công suất lên mức cao hơn khi điều kiện cho phép.

Đây là một thông tin có giá trị.

Nhưng nó không cho biết toàn bộ chất lượng của chiếc điều hòa.

Bởi khả năng thực tế còn liên quan đến:

• máy nén;
• dàn trao đổi nhiệt;
• lưu lượng gió;
• nhiệt độ ngoài trời;
• giới hạn dòng điện;
• nhiệt độ linh kiện;
• thuật toán điều khiển;
• các cơ chế bảo vệ.

Đặc biệt:

Công suất tối đa không nên được hiểu là công suất mà máy chắc chắn duy trì liên tục trong mọi điều kiện.

Khi nhiệt độ ngoài trời thay đổi hoặc hệ thống tiến tới các giới hạn vận hành, công suất thực tế có thể thay đổi.

Công suất tối thiểu là gì?

Đây lại là thông số rất thú vị nhưng ít người để ý.

Khi căn phòng đã gần đạt nhiệt độ cài đặt, điều hòa không còn cần lấy nhiệt thật nhanh.

Lúc này nhu cầu có thể chỉ là:

Lấy đi lượng nhiệt đang tiếp tục đi vào căn phòng.

Máy nén Inverter giảm tốc.

Công suất lạnh cũng giảm theo.

Nhưng máy nén không thể giảm tốc vô hạn.

Đến một mức nào đó, hệ thống sẽ chạm tới vùng công suất thấp mà nó có thể vận hành theo thiết kế.

Con số thấp nhất được công bố trong dải công suất thường được gọi là:

công suất lạnh tối thiểu.

Ví dụ:

0,9 – 2,5 – 3,4 kW

có thể hình dung:

0,9 kW → mức tối thiểu

2,5 kW → mức định mức

3,4 kW → mức tối đa

Như vậy một chiếc máy mà chúng ta quen gọi là:

“2,5 kW”

thực tế có thể thay đổi công suất trong một dải rộng hơn nhiều.

Tại sao khả năng giảm công suất lại quan trọng?

Hãy hình dung căn phòng đang rất nóng.

Ban đầu, điều hòa cần lấy rất nhiều nhiệt.

Máy có thể chạy:

công suất cao.

Sau một thời gian, phòng đã gần đạt nhiệt độ mong muốn.

Lúc này điều hòa không cần tiếp tục lấy nhiệt với tốc độ như ban đầu.

Nó chỉ cần bù lại lượng nhiệt đang tiếp tục đi vào từ:

• tường;
• mái;
• cửa kính;
• con người;
• thiết bị điện;
• không khí bên ngoài.

Giả sử tại một thời điểm, căn phòng chỉ cần:

1,2 kW công suất lạnh

để duy trì nhiệt độ.

Nếu chiếc điều hòa có thể giảm xuống gần mức này:

máy có thể tiếp tục hoạt động ở tải thấp.

Nhưng nếu công suất thấp nhất mà máy có thể duy trì vẫn lớn hơn nhiều so với nhu cầu của căn phòng, hệ thống có thể phải:

giảm đến giới hạn → rồi dừng máy nén → sau đó chạy lại khi cần.

Vì vậy khả năng giảm công suất có liên quan đến:

cách chiếc điều hòa duy trì nhiệt độ khi tải thấp.

Công suất tối thiểu càng thấp càng tốt?

Đây lại là một câu hỏi cần cẩn thận.

Nếu so sánh hai chiếc máy cùng nhóm công suất, khả năng giảm xuống mức thấp hơn có thể là một lợi thế, đặc biệt khi:

• phòng có tải nhiệt thấp;
• sử dụng ban đêm;
• nhiệt độ ngoài trời không quá cao;
• phòng đã ổn định nhiệt độ.

Nó có thể giúp hệ thống có nhiều cơ hội:

duy trì hoạt động ở tải thấp thay vì phải bật/tắt máy nén.

Nhưng không nên biến điều đó thành công thức:

“Máy có công suất tối thiểu thấp hơn chắc chắn tốt hơn.”

Bởi hiệu quả ở tải thấp còn phụ thuộc vào:

• hiệu suất máy nén;
• quạt;
• tiết lưu;
• dàn trao đổi nhiệt;
• cảm biến;
• thuật toán điều khiển;
• giới hạn vận hành thực tế.

Một con số thấp trong catalogue chỉ là một phần của bức tranh.

Dải công suất rộng có ý nghĩa gì?

Giả sử có hai điều hòa cùng được gọi là:

9.000 BTU Inverter.

Máy A có dải công suất tương đối rộng.

Máy B có dải hẹp hơn.

Về khả năng điều khiển, một dải rộng có thể cho phép hệ thống:

tăng công suất khi tải lớn

và:

giảm công suất sâu khi tải nhỏ.

Có thể hình dung giống như một chiếc ô tô có khả năng vận hành ổn định trong một dải tốc độ rộng.

Khi cần:

chạy nhanh.

Khi không cần:

chạy rất chậm.

Nhưng một lần nữa:

Dải rộng là khả năng – không phải bằng chứng duy nhất về hiệu quả.

Cách hệ thống sử dụng dải đó mới quyết định trải nghiệm cuối cùng.

Tại sao hai máy cùng 9.000 BTU lại có công suất tối đa khác nhau?

Bởi “9.000 BTU” chủ yếu nói đến nhóm công suất định mức.

Nhưng thiết kế của hai chiếc máy có thể khác nhau.

Một chiếc có thể được trang bị:

• máy nén có phạm vi vận hành rộng hơn;
• dàn nóng lớn hơn;
• dàn trao đổi nhiệt khác;
• quạt khác;
• van tiết lưu khác;
• thuật toán điều khiển khác.

Vì vậy hai chiếc đều gọi:

9.000 BTU

nhưng một chiếc có thể đạt:

11.000 BTU/h tối đa

trong khi chiếc khác có thể đạt:

12.000 hoặc 13.000 BTU/h

trong điều kiện công bố tương ứng.

Điều này cho thấy:

Tên gọi “9.000 BTU” chưa nói hết khả năng của một chiếc điều hòa Inverter.

Nhưng đừng chỉ nhìn công suất tối đa

Đây là một sai lầm rất dễ xảy ra.

Khi thấy:

Máy A tối đa 12.000 BTU/h

Máy B tối đa 10.500 BTU/h

chúng ta có thể lập tức kết luận:

Máy A mạnh hơn và tốt hơn.

Máy A đúng là có mức công suất tối đa được công bố cao hơn.

Nhưng để đánh giá chiếc máy phù hợp hơn, còn cần biết:

Nó duy trì công suất đó trong điều kiện nào?

Hiệu suất khi hoạt động ra sao?

Dải công suất tối thiểu thế nào?

Độ ồn khi tải cao ra sao?

Khi ngoài trời rất nóng, khả năng thực tế thay đổi thế nào?

Căn phòng của mình có thực sự cần mức công suất đó không?

Thông số chỉ thực sự có giá trị khi:

được đặt trong đúng bối cảnh sử dụng.

Một ví dụ dễ hình dung

Giả sử tải nhiệt của căn phòng thay đổi trong ngày.

Buổi trưa

Nắng mạnh.

Ngoài trời nóng.

Nhiều người trong phòng.

Tải nhiệt:

LỚN

Điều hòa cần:

tăng công suất.

Buổi tối

Không còn nắng.

Nhiệt độ ngoài trời giảm.

Phòng chỉ còn một hoặc hai người.

Tải nhiệt:

NHỎ HƠN

Điều hòa có thể:

giảm công suất.

Ban đêm

Phòng đã ổn định.

Tải nhiệt có thể còn thấp hơn.

Điều hòa chỉ cần:

duy trì một mức công suất nhỏ để bù lượng nhiệt tiếp tục đi vào phòng.

Đây chính là lý do một chiếc điều hòa Inverter cần:

không chỉ biết chạy mạnh

mà còn:

biết chạy nhẹ.

Dải công suất có phải dải máy sẽ sử dụng toàn bộ trong thực tế?

Không nhất thiết.

Catalogue cho biết:

phạm vi công suất mà nhà sản xuất công bố cho sản phẩm trong những điều kiện tương ứng.

Nhưng trong căn phòng của chúng ta, máy có sử dụng đến mức tối đa hay giảm được xuống mức tối thiểu hay không còn phụ thuộc vào:

• tải nhiệt;
• nhiệt độ cài đặt;
• nhiệt độ trong nhà;
• nhiệt độ ngoài trời;
• độ ẩm;
• chế độ vận hành;
• thuật toán điều khiển;
• các giới hạn bảo vệ.

Vì vậy:

Dải công suất cho biết khả năng của máy – không phải lịch trình máy bắt buộc phải chạy theo.

Công suất tối thiểu có phải mức điện tiêu thụ tối thiểu?

Không.

Đây là chỗ rất dễ nhầm.

Nếu catalogue ghi:

Công suất lạnh tối thiểu: 0,9 kW

không có nghĩa máy tiêu thụ:

0,9 kW điện.

0,9 kW ở đây là:

công suất lạnh – khả năng lấy nhiệt.

Công suất điện tiêu thụ là một thông số khác.

Hai đại lượng có liên quan nhưng không phải một.

Muốn đánh giá điện năng, cần xem:

• công suất điện;
• hiệu suất;
• CSPF;
• và điều kiện vận hành.

Vậy khi xem catalogue, nên đọc dải công suất như thế nào?

Giả sử catalogue ghi:

Công suất lạnh: 2,5 (0,9 – 3,4) kW

Hãy đọc:

2,5 kW = công suất định mức

0,9 kW = mức công suất lạnh thấp trong dải công bố

3,4 kW = mức công suất lạnh cao trong dải công bố

Sau đó đặt ba câu hỏi:

Máy có khả năng tăng công suất đến đâu khi tải lớn?

Máy có khả năng giảm công suất đến đâu khi tải nhỏ?

Hiệu suất của toàn hệ thống như thế nào?

Đây là cách đọc thông số hữu ích hơn rất nhiều so với chỉ nhìn:

“9.000 BTU – Inverter.”

Dải công suất không thay thế việc chọn đúng công suất máy

Một chiếc điều hòa Inverter có dải công suất rộng không có nghĩa chúng ta có thể tùy ý chọn máy thật lớn cho một căn phòng nhỏ.

Ví dụ:

“Phòng cần khoảng 9.000 BTU nhưng tôi mua 18.000 BTU vì máy Inverter tự giảm được.”

Cách suy nghĩ này chưa đầy đủ.

Bởi chiếc máy lớn hơn vẫn có:

• công suất tối thiểu riêng;
• lưu lượng gió khác;
• kích thước dàn khác;
• cách kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm khác;
• chi phí đầu tư khác.

Inverter giúp máy linh hoạt trong phạm vi thiết kế.

Nó không xóa bỏ yêu cầu:

chọn nhóm công suất phù hợp với tải nhiệt của căn phòng.

Điều quan trọng nhất: đừng chỉ hỏi máy “mạnh” đến đâu

Khi so sánh điều hòa, chúng ta thường thích nhìn:

công suất tối đa.

Bởi nó dễ tạo cảm giác:

số càng lớn → máy càng khỏe.

Nhưng với một chiếc điều hòa Inverter, câu hỏi đầy đủ hơn phải là:

Khi cần, máy chạy mạnh được đến đâu?

và:

Khi không cần nhiều công suất, máy giảm xuống được đến đâu?

Bởi trong thực tế:

Điều hòa không chỉ làm nhiệm vụ kéo nhiệt độ xuống.

Phần lớn thời gian sau đó, nó còn phải:

duy trì nhiệt độ trong khi tải nhiệt liên tục thay đổi.

Vì vậy cả:

khả năng chạy mạnh

và:

khả năng chạy nhẹ

đều đáng quan tâm.

Chỉ cần nhớ 5 điều

1. Điều hòa Inverter không luôn chạy đúng công suất định mức.

Công suất có thể thay đổi theo tải và điều kiện vận hành.

2. Công suất định mức là giá trị đại diện của model trong điều kiện xác định.

Đây thường là cơ sở để gọi:

9.000 – 12.000 – 18.000 BTU.

3. Công suất tối đa cho biết khả năng tăng công suất trong phạm vi công bố.

Nó hữu ích khi tải nhiệt lớn nhưng không nên mặc định là mức máy duy trì liên tục trong mọi điều kiện.

4. Công suất tối thiểu cho biết khả năng giảm công suất khi nhu cầu làm lạnh thấp.

Khả năng chạy tải thấp có giá trị đối với việc duy trì nhiệt độ.

**5. Dải công suất

...rộng là một thông tin đáng quan tâm, nhưng không nên dùng riêng nó để kết luận máy nào tốt hơn.**

Điều quan trọng là xem cả:

dải công suất + hiệu suất + thiết kế hệ thống + điều kiện sử dụng thực tế.

Daikin cũng mô tả bản chất Inverter là điều chỉnh tốc độ động cơ máy nén theo tải để kiểm soát công suất lạnh, nên cách hiểu “công suất thay đổi theo nhu cầu” là đúng về nguyên lý.

Có thể nhớ toàn bộ bài bằng một câu:

Với điều hòa Inverter, đừng chỉ nhìn máy “bao nhiêu BTU”; hãy nhìn thêm nó có thể chạy mạnh đến đâu khi cần và giảm xuống thấp đến đâu khi chỉ cần duy trì nhiệt độ.

Tìm hiểu tiếp

→ CSPF là gì? Vì sao dùng để đánh giá hiệu suất điều hòa?

→ Nhãn năng lượng 5 sao có nghĩa là gì?

→ Công suất lạnh và công suất điện khác nhau như thế nào?

→ Điều hòa Inverter là gì? Thực chất Inverter làm gì?