GAS R32 CÓ LÀM ĐIỀU HÒA LẠNH HƠN VÀ TIẾT KIỆM ĐIỆN HƠN KHÔNG?

Khi mua điều hòa hiện nay, chúng ta thường gặp những thông tin như:

Sử dụng gas R32

Môi chất lạnh thế hệ mới

Hiệu suất cao

Thân thiện với môi trường

Từ những thông tin này, người mua rất dễ hình thành một cách hiểu:

Điều hòa dùng R32 sẽ lạnh hơn và tiết kiệm điện hơn điều hòa dùng R410A hoặc R22.

Nhưng điều đó có đúng không?

R32 thực sự có những đặc tính kỹ thuật đáng chú ý và ngày càng phổ biến trên điều hòa dân dụng.

Tuy nhiên:

Biết chiếc điều hòa sử dụng loại gas nào chưa đủ để kết luận chiếc máy lạnh tốt hơn hay tiết kiệm điện hơn.

Muốn hiểu tại sao, trước tiên cần quay lại câu hỏi:

Gas thực sự làm nhiệm vụ gì trong chiếc điều hòa?

Gas là phương tiện vận chuyển nhiệt

Trong chùm bài “Điều hòa hoạt động như thế nào?”, chúng ta đã biết:

Điều hòa không trực tiếp tạo ra cái lạnh. Khi làm lạnh, nó lấy nhiệt trong phòng và đưa nhiệt đó ra ngoài trời.

Phương tiện chính dùng để vận chuyển lượng nhiệt này là:

môi chất lạnh – thường được gọi là gas điều hòa.

Trong dàn lạnh:

môi chất nhận nhiệt và bay hơi.

Sau đó máy nén đưa hơi môi chất sang phía dàn nóng.

Tại dàn nóng:

môi chất thải nhiệt và ngưng tụ trở lại thành lỏng.

Sau khi qua tiết lưu, môi chất lại quay về dàn lạnh.

Quá trình cứ lặp lại.

Vì vậy có thể hình dung:

Gas là “phương tiện chở nhiệt” chạy liên tục trong hệ thống kín.

R32, R410A hay R22 là những môi chất có đặc tính nhiệt động khác nhau.

Nhưng chiếc xe tốt chưa tự quyết định toàn bộ năng lực của cả hệ thống vận tải.

R32 là gì?

R32 có tên hóa học là:

Difluoromethane – CH₂F₂.

Đây là một môi chất lạnh HFC.

R32 không phải một thành phần xa lạ hoàn toàn so với R410A.

Thực tế:

R410A là hỗn hợp gồm R32 và R125 với tỷ lệ khối lượng gần 50/50.

Còn R32 sử dụng trong điều hòa R32 là:

môi chất đơn chất thay vì hỗn hợp R32/R125 như R410A.

R32 có nhiều đặc tính khiến nó trở thành một lựa chọn phù hợp cho các hệ thống điều hòa hiện đại.

Nhưng trước khi nói về hiệu suất, có một lợi thế rất rõ ràng cần nói tới.

R32 có lợi thế lớn về tác động khí hậu so với R410A

Một chỉ số thường được sử dụng khi nói về ảnh hưởng của môi chất lạnh tới biến đổi khí hậu là:

GWP – Global Warming Potential

có thể hiểu là:

tiềm năng làm nóng lên toàn cầu của môi chất nếu bị phát thải ra khí quyển, so với CO₂ trong một khoảng thời gian quy ước.

Theo các giá trị GWP thường được sử dụng theo IPCC AR4:

R32:

GWP khoảng 675

R410A:

GWP khoảng 2.088

Như vậy xét trên cùng khối lượng môi chất bị phát thải:

R32 có GWP chỉ khoảng một phần ba R410A.

Đây là một trong những lý do rất quan trọng khiến R32 được sử dụng ngày càng rộng rãi để thay thế R410A trong nhiều ứng dụng điều hòa dân dụng.

Nhưng cần phân biệt:

GWP thấp hơn không có nghĩa máy tự động ít tốn điện hơn.

Đây là hai vấn đề khác nhau.

R32 có đặc tính nhiệt động tốt không?

Có.

R32 có những đặc tính khiến nó hấp dẫn đối với thiết kế điều hòa.

Ví dụ, so với R410A, R32 có thể cho:

• năng lực làm lạnh thể tích cao;
• đặc tính truyền nhiệt thuận lợi trong nhiều điều kiện;
• khả năng đạt hiệu suất tốt khi hệ thống được thiết kế phù hợp;
• lượng nạp môi chất có thể thấp hơn trong nhiều thiết kế.

Đó là những lợi thế thực sự về mặt kỹ thuật.

Nhưng từ đây không nên nhảy ngay tới kết luận:

“Vậy cứ R32 là máy lạnh hơn và tiết kiệm hơn.”

Bởi môi chất không hoạt động một mình.

R32 có làm điều hòa lạnh hơn không?

Đây là câu hỏi cần tách thành hai ý.

Nếu hỏi:

“R32 có những đặc tính giúp nhà sản xuất thiết kế một hệ thống có công suất và hiệu suất tốt không?”

Câu trả lời là:

Có.

Nhưng nếu hỏi:

“Hai chiếc điều hòa, cứ máy nào dùng R32 thì chắc chắn lạnh hơn máy dùng R410A?”

Câu trả lời là:

Không.

Bởi khả năng làm lạnh của cả chiếc điều hòa phụ thuộc vào:

• máy nén;
• tốc độ máy nén;
• lượng môi chất tuần hoàn;
• dàn lạnh;
• dàn nóng;
• lưu lượng gió;
• bộ phận tiết lưu;
• điều kiện trong nhà;
• điều kiện ngoài trời;
• thuật toán điều khiển.

Cuối cùng, thông số trực tiếp hơn để biết chiếc máy có khả năng lấy nhiệt khỏi căn phòng ở mức nào là:

CÔNG SUẤT LẠNH

chứ không phải chỉ:

TÊN LOẠI GAS.

Hai máy cùng R32 vẫn có thể làm lạnh rất khác nhau

Giả sử có hai chiếc điều hòa đều dùng:

R32

và đều được gọi:

9.000 BTU Inverter.

Máy A có:

• dàn nóng lớn;
• máy nén có dải công suất rộng;
• lưu lượng gió tốt;
• khả năng tăng công suất cao.

Máy B được thiết kế:

• gọn hơn;
• dải công suất khác;
• dàn trao đổi nhiệt khác;
• thuật toán khác.

Mặc dù cùng dùng R32:

khả năng làm lạnh thực tế của hai máy vẫn có thể khác nhau.

Vì vậy:

R32 không phải một “mức công suất lạnh”.

Nó là:

loại môi chất mà hệ thống sử dụng để thực hiện quá trình vận chuyển nhiệt.

R32 có làm điều hòa tiết kiệm điện hơn không?

Câu trả lời cũng tương tự.

R32 có những đặc tính có thể giúp nhà sản xuất:

thiết kế hệ thống đạt hiệu suất cao.

Nhưng:

Hiệu suất cuối cùng là kết quả của cả chiếc điều hòa.

Hai máy đều R32 có thể có:

CSPF rất khác nhau.

Một chiếc R32 có CSPF:

4,x

trong khi một chiếc R32 khác có thể:

5,x hoặc 6,x

tùy sản phẩm.

Điều này tự nó đã cho thấy:

Chỉ biết “R32” chưa thể biết chiếc máy tiết kiệm điện đến đâu.

Muốn đánh giá hiệu suất năng lượng, thông tin hữu ích hơn là:

CSPF của model cụ thể.

Vậy một máy R410A có thể tiết kiệm điện hơn một máy R32 không?

Hoàn toàn có thể.

Nếu chiếc máy R410A được thiết kế với:

• máy nén hiệu suất cao;
• dàn trao đổi nhiệt tốt;
• hệ thống điều khiển tốt;
• dải công suất phù hợp;

trong khi chiếc R32 còn lại là một sản phẩm được tối ưu ở mức thấp hơn,

thì:

không có quy luật nào nói máy R32 bắt buộc phải có CSPF cao hơn.

Vì vậy khi đứng trước hai sản phẩm:

Máy A – R32

Máy B – R410A

đừng hỏi ngay:

“Gas nào tiết kiệm hơn?”

Hãy hỏi:

“CSPF của hai chiếc máy là bao nhiêu?”

Đó mới là thông tin gần với hiệu suất của cả sản phẩm hơn.

R32 có làm gió điều hòa lạnh hơn không?

Không nên suy như vậy.

Nhiệt độ gió thổi ra từ dàn lạnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• nhiệt độ không khí hồi;
• nhiệt độ dàn lạnh;
• lưu lượng gió;
• tải nhiệt;
• công suất máy nén;
• trạng thái môi chất;
• cách điều khiển.

Một chiếc điều hòa dùng R32 không nhất thiết phải:

thổi ra gió có nhiệt độ thấp hơn

một chiếc R410A.

Và thậm chí:

gió thổi ra lạnh hơn cũng chưa chắc đồng nghĩa công suất lạnh lớn hơn.

Một chiếc máy có thể tạo lưu lượng gió lớn hơn với mức chênh nhiệt khác nhưng vẫn vận chuyển tổng lượng nhiệt lớn.

Vì vậy:

Không nên dùng cảm giác “gió lạnh sâu” để suy ra loại gas nào tốt hơn.

R32 có áp suất cao hơn không?

R32 và R410A có quan hệ áp suất – nhiệt độ khác nhau.

Trong nhiều điều kiện làm việc tương ứng, áp suất của R32 có thể cao hơn R410A ở một mức nhất định.

Nhưng người tiêu dùng không nên từ đó suy ra:

“Áp suất cao hơn → nén khỏe hơn → lạnh hơn.”

Đó không phải cách đánh giá đúng.

Máy nén, đường ống, dàn trao đổi nhiệt, van và toàn bộ hệ thống được nhà sản xuất:

thiết kế theo loại môi chất mà máy sử dụng.

Vì vậy áp suất làm việc chỉ là:

một đặc tính kỹ thuật mà nhà thiết kế phải tính đến.

Nó không phải thước đo trực tiếp:

máy nào tốt hơn.

R32 có một đặc điểm an toàn cần biết

R32 được phân loại:

A2L

theo hệ thống phân loại an toàn môi chất lạnh.

Có thể hiểu đơn giản:

độc tính thấp và có khả năng cháy ở mức thấp hơn các môi chất dễ cháy mạnh.

Trong khi R410A thường được xếp:

A1 – không lan truyền ngọn lửa trong điều kiện thử phân loại tương ứng.

Điều này không có nghĩa:

điều hòa R32 là nguy hiểm khi sử dụng bình thường.

R32 đã được sử dụng rất rộng rãi trên điều hòa dân dụng và các sản phẩm được thiết kế theo yêu cầu an toàn tương ứng.

Nhưng đặc tính này có ý nghĩa đối với:

• thiết kế sản phẩm;
• lượng môi chất cho phép;
• dụng cụ kỹ thuật;
• quy trình lắp đặt;
• sửa chữa;
• thu hồi và nạp môi chất.

Vì vậy:

Không nên tùy tiện thay đổi loại gas mà nhà sản xuất quy định cho máy.

Có thể lấy R410A nạp vào máy R32 hoặc ngược lại không?

Không nên.

Một chiếc điều hòa được thiết kế cho R32 phải sử dụng:

môi chất đúng theo quy định của nhà sản xuất.

Tương tự máy R410A phải dùng:

R410A

nếu nhà sản xuất quy định như vậy.

Bởi hai môi chất có:

• đặc tính nhiệt động khác nhau;
• quan hệ áp suất – nhiệt độ khác nhau;
• mật độ khác nhau;
• lưu lượng yêu cầu khác nhau;
• đặc tính vận hành khác nhau.

Trong khi hệ thống:

• máy nén;
• tiết lưu;
• lượng nạp;
• đường ống;
• thuật toán điều khiển

đã được thiết kế cho môi chất cụ thể.

Vì vậy:

Không nên coi R32 và R410A như hai loại nhiên liệu có thể đổi qua đổi lại tùy ý.

Nếu R32 có nhiều ưu điểm, tại sao vẫn có hệ thống dùng R410A?

Bởi lựa chọn môi chất là một bài toán kỹ thuật tổng thể.

Nhà sản xuất phải cân nhắc:

• công suất hệ thống;
• kích thước;
• lượng môi chất;
• yêu cầu an toàn;
• điều kiện ứng dụng;
• tiêu chuẩn áp dụng;
• chi phí;
• thiết kế máy nén;
• hệ thống đường ống;
• mục tiêu sản phẩm.

Đặc biệt với các hệ thống công suất lớn hoặc ứng dụng khác nhau, lựa chọn môi chất có thể không giống điều hòa treo tường dân dụng.

Vì vậy:

Không nên lấy việc một hệ thống sử dụng R410A để kết luận nó “lạc hậu” hoặc kém hiệu quả.

Cần nhìn vào:

toàn bộ thiết kế và mục đích sử dụng của hệ thống.

Vậy khi mua điều hòa có cần quan tâm loại gas không?

Có.

Loại môi chất vẫn là một thông tin đáng quan tâm.

R32 có lợi thế đáng kể về:

GWP thấp hơn R410A

và có những đặc tính phù hợp với nhiều hệ thống điều hòa hiện đại.

Nhưng thứ tự suy nghĩ nên là:

Muốn biết máy có đủ lạnh không?

→ Xem:

công suất lạnh và dải công suất.

Muốn biết máy sử dụng điện hiệu quả không?

→ Xem:

CSPF và nhãn năng lượng.

Muốn biết loại môi chất?

→ Xem:

R32, R410A...

Muốn biết máy có phù hợp không?

→ Xem tất cả những thông tin trên trong:

điều kiện sử dụng thực tế của mình.

Như vậy gas trở về đúng vị trí:

một yếu tố quan trọng của thiết kế

chứ không phải:

một nhãn để quyết định máy tốt hay kém.

Một cách rất hữu ích để đọc quảng cáo về gas

Nếu gặp một thông điệp:

“R32 – làm lạnh nhanh, tiết kiệm điện”

hãy tách nó thành hai câu hỏi.

“Làm lạnh nhanh” – bằng chứng ở đâu?

Hãy xem:

công suất lạnh tối đa, dải công suất và điều kiện thử.

“Tiết kiệm điện” – bằng chứng ở đâu?

Hãy xem:

CSPF, nhãn năng lượng và các dữ liệu hiệu suất.

Lúc này:

Tên công nghệ tạo ra câu hỏi.

Còn:

Thông số kiểm chứng câu trả lời.

Đây là cách rất hữu ích để người tiêu dùng không phải lựa chọn chỉ dựa vào lời quảng cáo.

R32 tốt – nhưng cần nói rõ “tốt ở điểm nào”

Đây có lẽ là điều quan trọng nhất của bài viết.

Nói:

“R32 tốt hơn”

là một câu quá rộng.

Nếu nói:

“R32 có GWP thấp hơn đáng kể so với R410A”

→ đây là một lợi thế rõ ràng về tác động khí hậu của môi chất khi bị phát thải.

Nếu nói:

“R32 có những đặc tính nhiệt động thuận lợi cho thiết kế điều hòa hiệu suất cao”

→ cũng có cơ sở kỹ thuật.

Nhưng nếu nói:

“Vì dùng R32 nên chiếc điều hòa này chắc chắn lạnh hơn, tiết kiệm hơn và tốt hơn chiếc R410A kia”

→ thì đã đi quá xa so với những gì tên môi chất có thể chứng minh.

Chỉ cần nhớ 5 điều

1. R32 là môi chất lạnh – phương tiện giúp điều hòa vận chuyển nhiệt.

Nó không phải:

một công nghệ tự tạo ra tiết kiệm điện.

2. R32 có những đặc tính kỹ thuật thuận lợi và GWP thấp hơn đáng kể so với R410A.

Đây là những lợi thế thực sự.

3. Dùng R32 không có nghĩa chiếc điều hòa chắc chắn lạnh hơn.

Muốn đánh giá khả năng làm lạnh, hãy xem:

công suất lạnh + dải công suất + điều kiện vận hành.

4. Dùng R32 cũng không có nghĩa chiếc điều hòa chắc chắn tiết kiệm điện hơn.

Muốn đánh giá hiệu suất, hãy xem:

CSPF của cả chiếc máy.

5. Không nên tự ý thay R32 bằng R410A hoặc ngược lại.

Hệ thống phải sử dụng:

đúng môi chất mà nhà sản xuất thiết kế và quy định.

Có thể nhớ toàn bộ bài bằng một câu:

**R32 có nhiều đặc tính tốt, nhưng gas chỉ là một thành phần của chiếc điều hòa; lạnh đến đâu và

...tiết kiệm điện đến đâu phải nhìn vào kết quả của cả hệ thống.**

Tìm hiểu tiếp

→ Gas điều hòa R32, R410A và R22 khác nhau như thế nào?

→ CSPF là gì? Vì sao dùng để đánh giá hiệu suất điều hòa?

→ Công suất lạnh của điều hòa là gì? BTU/h và kW lạnh có ý nghĩa gì?

→ Công suất tối thiểu – định mức – tối đa của điều hòa nói lên điều gì?