Lô gia bí và ban công khó đặt dàn nóng: model mạnh chưa chắc giải quyết đúng

Khi chọn điều hòa, chúng ta thường tập trung vào căn phòng:

• rộng bao nhiêu m²;
• hướng Tây hay không;
• có nhiều kính không;
• có đông người không;
• nên dùng 9.000, 12.000 hay 18.000 BTU.

Nhưng có một câu hỏi đôi khi còn phải kiểm tra trước cả việc chọn model:

Dàn nóng sẽ đặt ở đâu và nhiệt của nó có thoát ra ngoài được không?

Nếu dàn nóng phải đặt trong một lô gia kín, ban công hẹp hoặc hốc kỹ thuật bí gió, việc chọn một chiếc điều hòa “mạnh hơn” chưa chắc giải quyết được vấn đề.

Bởi chiếc điều hòa muốn làm mát căn phòng thì trước hết phải đưa được nhiệt từ trong phòng ra ngoài trời.

Nếu nhiệt không thoát được khỏi khu vực đặt dàn nóng, chính môi trường quanh dàn nóng sẽ ngày càng nóng lên.

Dàn nóng không tạo ra “khí lạnh”

Có thể hình dung điều hòa như một hệ thống vận chuyển nhiệt.

Dàn lạnh lấy nhiệt từ trong phòng.

Máy nén và môi chất lạnh đưa lượng nhiệt đó ra dàn nóng.

Dàn nóng sau đó phải truyền nhiệt vào không khí ngoài trời.

Nói cách khác:

Nhiệt lấy ra khỏi căn phòng cuối cùng phải được thải ở khu vực đặt dàn nóng.

Nếu dàn nóng được đặt ngoài trời, xung quanh thông thoáng, luồng không khí nóng sau khi đi qua dàn có thể phát tán ra môi trường.

Nhưng nếu dàn nóng nằm trong một lô gia kín, câu chuyện có thể rất khác.

Điều gì xảy ra trong một lô gia bí?

Khi điều hòa hoạt động, quạt dàn nóng hút không khí qua bộ trao đổi nhiệt rồi thổi luồng khí đã nóng lên ra phía trước.

Nếu phía trước quá gần tường, lam che hoặc một vật cản lớn, luồng khí nóng có thể không thoát được.

Nó va vào vật cản rồi quay trở lại khu vực hút gió của dàn nóng.

Khi đó dàn nóng không còn làm việc với không khí ngoài trời như ban đầu nữa.

Nó đang phải trao đổi nhiệt với không khí đã bị chính nó làm nóng lên.

Quá trình này có thể lặp lại:

Dàn nóng thải nhiệt → không khí trong lô gia nóng lên → dàn nóng hút lại không khí nóng → khả năng thải nhiệt khó hơn → nhiệt độ khu vực tiếp tục tăng.

Có thể gọi đơn giản đây là hiện tượng tuần hoàn lại khí nóng.

Vì sao nhiệt độ quanh dàn nóng càng cao thì điều hòa càng khó làm việc?

Dàn nóng cần truyền nhiệt từ môi chất lạnh sang không khí bên ngoài.

Muốn quá trình này diễn ra thuận lợi, dàn nóng phải có điều kiện trao đổi nhiệt đủ tốt.

Khi không khí hút vào dàn nóng đã rất nóng, việc đưa thêm nhiệt từ hệ thống ra môi trường trở nên khó hơn.

Điều hòa có thể phải:

• tăng tải máy nén;
• tăng tốc quạt;
• tiêu thụ điện nhiều hơn;
• giảm công suất lạnh trong một số điều kiện;
• hoặc kích hoạt các cơ chế bảo vệ nếu nhiệt độ và áp suất vượt giới hạn cho phép.

Vì vậy một bộ điều hòa có bảng thông số rất đẹp nhưng được đặt trong điều kiện thải nhiệt kém có thể cho trải nghiệm rất khác so với khi được lắp ở vị trí thông thoáng.

Đây là lý do model mạnh hơn chưa chắc giải quyết đúng

Giả sử một căn phòng cần khoảng 12.000 BTU.

Dàn nóng lại phải đặt trong một lô gia rất bí.

Người sử dụng thấy phòng mát chậm và nghĩ:

“Hay đổi sang chiếc máy mạnh hơn?”

Nhưng nếu nguyên nhân chính nằm ở khả năng thải nhiệt của lô gia, tăng công suất máy chưa chắc giải quyết được gốc vấn đề.

Thậm chí một chiếc máy có khả năng tạo công suất lớn hơn còn cần thải nhiều nhiệt hơn khi chạy tải cao.

Nói cách khác:

Một chiếc điều hòa khỏe hơn không thể biến một lô gia bí thành nơi thông thoáng.

Trước khi tăng cấp máy, nên kiểm tra điều kiện thải nhiệt trước.

Đừng chỉ nhìn khoảng cách sau lưng dàn nóng

Khi nói đến vị trí đặt dàn nóng, người dùng thường hỏi:

“Dàn nóng phải cách tường bao nhiêu cm?”

Thông số khoảng cách tối thiểu của nhà sản xuất rất quan trọng và cần được tuân thủ.

Nhưng trong thực tế, chỉ đo một khoảng cách phía sau dàn nóng vẫn chưa đủ.

Cần nhìn cả đường đi của không khí.

Ví dụ:

• phía sau đủ khoảng cách nhưng phía trước bị bít;
• phía trước thoáng nhưng bên trên có trần thấp;
• nhiều dàn nóng cùng thổi vào một khoảng hẹp;
• lam trang trí cho phép nhìn xuyên qua nhưng diện tích thoáng thực tế lại nhỏ;
• khí nóng thoát ra rồi bị gió hoặc kết cấu công trình đẩy quay trở lại.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng hơn là:

Không khí đi vào dàn nóng từ đâu, và sau khi bị làm nóng thì nó thoát đi đâu?

Lam che dàn nóng: đẹp chưa chắc đã thoáng

Nhiều chung cư sử dụng hệ lam để che khu vực đặt điều hòa.

Về thẩm mỹ, giải pháp này giúp mặt ngoài công trình gọn hơn.

Nhưng với dàn nóng, điều quan trọng là diện tích thông gió thực tế.

Một bộ lam nhìn có vẻ “không kín” nhưng nếu:

• khe quá nhỏ;
• góc lam cản hướng gió;
• khoảng trống phía trước dàn nóng quá hẹp;
• phía trên và hai bên cũng bị giới hạn;

thì sức cản luồng gió có thể tăng lên đáng kể.

Không nên kết luận bằng mắt rằng:

“Vẫn nhìn xuyên qua được, chắc là thoáng.”

Cần xem luồng khí nóng từ quạt có thực sự thoát ra ngoài được hay không.

Nhiều dàn nóng trong cùng một lô gia càng phải cẩn thận

Một căn hộ có ba phòng có thể có ba dàn nóng.

Nếu cả ba cùng đặt trong một khu vực nhỏ và cùng hoạt động vào buổi tối, tổng lượng nhiệt cần thải sẽ lớn hơn rất nhiều so với chỉ một máy.

Lúc này không nên đánh giá từng dàn nóng riêng lẻ.

Cần nhìn toàn bộ khu vực đặt máy:

• có bao nhiêu dàn nóng;
• hướng thổi của từng máy;
• máy nào có thể thổi khí nóng vào máy nào;
• diện tích cửa thoát khí;
• tổng lượng nhiệt phải thoát khi các máy chạy đồng thời.

Một vị trí có thể đủ cho một dàn nóng nhưng chưa chắc đủ cho ba dàn hoạt động cùng lúc.

Một bài toán rất thường gặp ở chung cư

Giả sử căn hộ có lô gia kỹ thuật.

Ba mặt xung quanh là tường.

Mặt còn lại có lam trang trí.

Dàn nóng phải đặt theo đúng vị trí chủ đầu tư quy định.

Lúc này, câu hỏi đầu tiên khi tư vấn không nên là:

Daikin, Mitsubishi Heavy, Panasonic hay Gree?

Cũng chưa nên là:

Chọn model nào có công suất Max cao hơn?

Mà nên hỏi:

Điều kiện thải nhiệt tại lô gia có đáp ứng được cho chiếc máy đó hay không?

Nếu vị trí vốn đã rất bất lợi, ưu tiên đầu tiên là tìm cách cải thiện đường gió trong giới hạn kỹ thuật và quy định của tòa nhà.

Sau đó mới có ý nghĩa khi so sánh các model.

Có phải dàn nóng lớn hơn sẽ bất lợi trong ban công hẹp?

Không thể kết luận đơn giản như vậy.

Một dàn nóng lớn thường có diện tích trao đổi nhiệt và hệ thống quạt khác dàn nóng nhỏ.

Điều đó có thể đem lại lợi thế về trao đổi nhiệt trong thiết kế của máy.

Nhưng kích thước vật lý cũng ảnh hưởng đến:

• khoảng trống còn lại quanh máy;
• khả năng bố trí đúng khoảng cách yêu cầu;
• khoảng trống phía trước miệng thổi;
• việc bảo dưỡng sau này.

Vì vậy, với ban công hoặc lô gia hẹp, cần kiểm tra kích thước thật của dàn nóng và không gian lắp đặt, chứ không nên mặc định “dàn lớn tốt hơn” hay “dàn nhỏ tốt hơn”.

Model chịu nóng tốt có giúp được không?

Có những model được thiết kế để vận hành trong điều kiện nhiệt độ ngoài trời cao tốt hơn những model khác.

Khả năng duy trì công suất khi trời nóng, thiết kế bộ trao đổi nhiệt, quạt, máy nén và thuật toán điều khiển đều có thể tạo ra khác biệt.

Nhưng cần tách hai vấn đề:

Ngoài trời nóng

Ví dụ không khí ngoài trời thực sự ở mức nhiệt độ rất cao.

Vị trí lắp đặt tự làm nóng chính nó

Không khí ngoài trời có thể chỉ 36–38°C nhưng bên trong một lô gia bí, nhiệt từ dàn nóng tích tụ khiến nhiệt độ không khí mà máy hút vào cao hơn đáng kể.

Hai tình huống này không hoàn toàn giống nhau.

Một chiếc máy có nền tảng kỹ thuật tốt có thể chịu điều kiện khó tốt hơn, nhưng không nên dùng ưu thế của model để thay thế cho việc xử lý một vị trí lắp đặt sai nguyên tắc.

Trước khi shortlist model, hãy làm checklist thải nhiệt

Với căn hộ có lô gia hoặc ban công khó đặt dàn nóng, KSDM khuyên nên kiểm tra các câu hỏi sau trước.

1. Dàn nóng hút không khí từ đâu?

Phía sau và hai bên có đủ không gian theo yêu cầu của nhà sản xuất không?

Có vật cản lớn khiến lượng khí vào máy bị hạn chế không?

2. Khí nóng thổi ra sẽ đi đâu?

Có thoát trực tiếp ra môi trường bên ngoài không?

Hay va vào tường, kính, lan can hoặc hệ lam rồi quay trở lại?

3. Phía trước dàn nóng có đủ khoảng trống không?

Không chỉ nhìn số centimet.

Hãy nhìn toàn bộ đường thoát của luồng khí.

4. Phía trên có bị bí không?

Khí nóng có thể tích tụ ở phần trên của lô gia nếu không có đường thoát phù hợp.

5. Có bao nhiêu dàn nóng cùng hoạt động?

Một dàn và ba dàn là hai bài toán khác nhau.

6. Các dàn có thổi vào nhau không?

Đây là tình huống nên tránh khi bố trí nhiều máy.

7. Kích thước dàn nóng có phù hợp với không gian thực tế?

Cần kiểm tra kích thước máy trước khi mua, không đợi giao hàng tới mới phát hiện không đủ chỗ.

8. Có không gian để bảo trì và sửa chữa không?

Một chiếc máy lắp vừa khít nhưng không thể tiếp cận để vệ sinh hoặc sửa chữa cũng chưa phải một phương án tốt.

Khi nào mới nên bắt đầu so model?

Sau khi xác định vị trí đặt dàn nóng có thể đáp ứng yêu cầu thông gió và bố trí, lúc đó mới nên đi tiếp đến các câu hỏi:

• căn phòng cần bao nhiêu công suất;
• model nào có dải công suất phù hợp;
• khả năng vận hành khi trời nóng thế nào;
• dàn nóng lớn hay nhỏ;
• độ ồn;
• hiệu suất;
• trải nghiệm gió;
• giá và các tính năng.

Thứ tự này rất quan trọng.

Nếu điều kiện lắp đặt cơ bản chưa đáp ứng, việc so rất sâu CSPF, EEV hay công suất Max có thể khiến chúng ta tối ưu một thứ không phải nút thắt chính của hệ thống.

Điều quan trọng nhất

Khi lô gia hoặc ban công khó đặt dàn nóng, đừng bắt đầu bằng câu:

“Model nào khỏe nhất?”

Hãy bắt đầu bằng:

“Nhiệt từ dàn nóng có thoát được ra ngoài không?”

Nếu câu trả lời chưa chắc chắn, cần giải quyết bài toán thông gió và bố trí trước.

Bởi điều hòa muốn làm lạnh tốt thì không chỉ cần một dàn lạnh đủ công suất.

Nó còn cần một nơi để thải được lượng nhiệt đã lấy ra khỏi căn phòng.

Và đôi khi, cải thiện đường thải nhiệt đem lại hiệu quả lớn hơn rất nhiều so với việc mua một chiếc điều hòa đắt hoặc mạnh hơn.

Tìm hiểu thêm

•  Tại sao vị trí lắp đặt dàn nóng ảnh hưởng đến hoạt động của điều hòa?
• Dàn nóng điều hòa nên đặt ở đâu để thải nhiệt tốt?
•  Có nên che nắng, làm mái che cho dàn nóng điều hòa?
•  Dàn nóng điều hòa nên cách tường bao nhiêu? Vì sao không có một con số chung?
• Dàn nóng điều hòa đặt ngoài ban công, trong lô gia cần lưu ý gì?
• Khả năng làm lạnh khi trời rất nóng: Vì sao công suất 9.000 BTU chưa kể hết câu chuyện?