TẠI SAO VỊ TRÍ LẮP ĐẶT DÀN NÓNG ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG CỦA ĐIỀU HÒA?

Khi lắp điều hòa, phần lớn chúng ta thường quan tâm nhiều đến vị trí của dàn lạnh:

• đặt ở đâu để gió mát đều;
• có thổi trực tiếp vào giường ngủ hay không;
• có ảnh hưởng đến thẩm mỹ căn phòng không.

Còn dàn nóng thường được nghĩ đơn giản hơn:

Chỉ cần tìm một chỗ bên ngoài để đặt là được.

Nhưng vị trí đặt dàn nóng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hoạt động của điều hòa.

Để hiểu tại sao, chỉ cần nhớ nhiệm vụ quan trọng nhất của dàn nóng:

Dàn nóng là nơi điều hòa thải nhiệt ra ngoài trời.

Vì vậy, một vị trí lắp đặt tốt phải giúp dàn nóng lấy được không khí từ môi trường và đưa nhiệt ra ngoài thuận lợi.

Dàn nóng thải nhiệt bằng cách nào?

Trong quá trình làm lạnh, gas điều hòa nhận nhiệt ở dàn lạnh trong phòng.

Máy nén sau đó đưa môi chất sang phía dàn nóng ở trạng thái áp suất cao và nhiệt độ cao.

Tại đây, nhiệt được truyền:

Từ môi chất → qua ống và lá tản nhiệt → sang không khí ngoài trời.

Quạt dàn nóng liên tục tạo dòng không khí đi qua dàn trao đổi nhiệt để mang lượng nhiệt đó ra môi trường.

Có thể hình dung:

Không khí ngoài trời đi vào dàn nóng
↓
Nhận nhiệt từ dàn trao đổi nhiệt
↓
Trở nên nóng hơn
↓
Được quạt đẩy ra ngoài

Vì vậy khi đứng trước dàn nóng đang hoạt động, chúng ta thường cảm nhận được luồng gió khá nóng.

Đó là hiện tượng hoàn toàn bình thường.

Điều gì xảy ra nếu dàn nóng đặt ở nơi quá kín?

Hãy tưởng tượng dàn nóng được đặt trong một hốc nhỏ.

Quạt vẫn quay.

Không khí vẫn đi qua dàn trao đổi nhiệt.

Nhưng luồng không khí nóng sau khi đi ra không có đủ không gian để thoát đi.

Nhiệt bắt đầu tích tụ quanh dàn nóng.

Khi nhiệt độ không khí xung quanh tăng lên, dàn nóng phải thải nhiệt vào một môi trường vốn đã nóng hơn.

Quá trình thải nhiệt vì thế trở nên khó khăn hơn.

Trong trường hợp bố trí không phù hợp, một phần không khí nóng vừa được thổi ra thậm chí có thể quay trở lại phía hút của dàn nóng.

Dàn nóng lúc này giống như đang:

Liên tục hút lại chính lượng không khí nóng mà nó vừa thổi ra.

Hiện tượng này thường được gọi là tuần hoàn khí nóng.

Vì sao không khí quanh dàn nóng càng nóng thì điều hòa càng khó làm việc?

Nhiệt luôn có xu hướng truyền từ nơi có nhiệt độ cao sang nơi có nhiệt độ thấp hơn.

Muốn dàn nóng thải nhiệt thuận lợi, cần có sự chênh lệch nhiệt độ phù hợp giữa dàn trao đổi nhiệt và không khí xung quanh.

Khi không khí ngoài trời trở nên nóng hơn, việc truyền nhiệt ra môi trường trở nên khó khăn hơn.

Hệ thống phải vận hành ở điều kiện khắc nghiệt hơn để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

Đó cũng là lý do vào những ngày nắng nóng gay gắt, điều kiện hoạt động của dàn nóng khác rất nhiều so với những ngày thời tiết dễ chịu.

Nếu lại đặt dàn nóng trong một không gian bí, nhiệt độ thực tế mà dàn nóng phải đối mặt có thể còn cao hơn nhiệt độ không khí ngoài trời.

Một ví dụ rất dễ hình dung

Giả sử ngoài trời đang 35°C.

Nếu dàn nóng được đặt ở nơi thông thoáng, nó có thể liên tục nhận không khí gần với điều kiện môi trường xung quanh.

Nhưng nếu đặt trong một hốc kín, luồng khí nóng không thoát được và quay trở lại phía hút, không khí đi vào dàn có thể nóng hơn đáng kể.

Lúc này, dù cả hai chiếc điều hòa đều đang hoạt động trong cùng một ngày:

Điều kiện làm việc thực tế của hai dàn nóng đã khác nhau.

Đây là lý do không nên chỉ nhìn nhiệt độ thời tiết rồi cho rằng tất cả dàn nóng ngoài trời đều đang làm việc trong cùng một điều kiện.

Đặt dàn nóng ngoài trời nắng có sao không?

Đây là một câu hỏi rất phổ biến.

Dàn nóng vốn được thiết kế để hoạt động ngoài trời và phải làm việc trong điều kiện nhiệt độ môi trường cao.

Vì vậy:

Không phải cứ dàn nóng bị nắng chiếu vào là điều hòa sẽ không hoạt động được.

Tuy nhiên, bức xạ mặt trời có thể làm vỏ máy và khu vực xung quanh nóng thêm.

Nếu có thể lựa chọn giữa hai vị trí đều đảm bảo yêu cầu lắp đặt, một vị trí thông thoáng và hạn chế nắng chiếu trực tiếp quá mạnh thường là điều kiện thuận lợi hơn.

Nhưng cần lưu ý:

Thông thoáng quan trọng hơn việc cố che nắng bằng mọi giá.

Một mái che giúp giảm nắng nhưng lại bao kín dàn nóng, cản luồng không khí thì có thể gây tác dụng ngược.

Có nên làm mái che cho dàn nóng?

Có thể, tùy điều kiện lắp đặt.

Mái che có thể giúp hạn chế một phần:

• nắng trực tiếp;
• nước từ mái hoặc ban công phía trên;
• lá cây hoặc vật thể rơi xuống.

Nhưng mái che cần được thiết kế sao cho không cản trở dòng không khí.

Không nên vì muốn bảo vệ dàn nóng mà biến nó thành một chiếc hộp kín.

Nguyên tắc nên nhớ là:

Che phía cần che, nhưng để không khí có đường vào và đường ra thuận lợi.

Khoảng cách cụ thể phía trước, phía sau, hai bên và phía trên dàn nóng không nên áp dụng một con số chung cho tất cả điều hòa.

Cần tuân theo hướng dẫn lắp đặt của chính model đang sử dụng.

Vì sao không nên đặt hai dàn nóng thổi trực tiếp vào nhau?

Trong nhà có nhiều điều hòa, đôi khi nhiều dàn nóng được đặt gần nhau.

Nếu bố trí không hợp lý, luồng khí nóng của máy này có thể đi thẳng vào vùng hút khí của máy khác.

Khi đó:

Dàn nóng thứ hai không còn nhận không khí môi trường bình thường mà nhận không khí đã được chiếc máy thứ nhất làm nóng.

Điều này lại đưa chúng ta trở về vấn đề cốt lõi:

Nhiệt độ không khí đi vào dàn nóng càng cao, việc thải nhiệt càng bất lợi.

Vì vậy khi bố trí nhiều dàn nóng, cần quan tâm đến hướng hút và hướng thổi của từng máy, chứ không chỉ xem có đủ diện tích để đặt chúng hay không.

Lắp dàn nóng trong “chuồng cọp”, lô gia hoặc hộp kỹ thuật thì sao?

Đây là tình huống khá phổ biến ở nhà phố và chung cư.

Không thể kết luận rằng:

Lắp trong lô gia là sai.

Điều quan trọng là điều kiện thông gió thực tế.

Cần xem:

• không khí bên ngoài có đi vào được hay không;
• khí nóng từ dàn nóng có thoát ra ngoài được hay không;
• có bị vách, lam hoặc đồ vật cản phía thổi không;
• khí nóng có quay trở lại phía hút không;
• nhiều dàn nóng có ảnh hưởng lẫn nhau không.

Một lô gia rộng và thông thoáng có thể là vị trí phù hợp.

Ngược lại, một không gian nhìn có vẻ lớn nhưng bị bao kín bằng kính, lam quá dày hoặc nhiều vật cản vẫn có thể tạo điều kiện thải nhiệt không tốt.

Dàn nóng có cần khoảng trống phía sau không?

Có.

Không khí không chỉ đi ra ở mặt có quạt.

Dàn trao đổi nhiệt thường nằm ở phía sau và/hoặc các mặt bên tùy cấu tạo của máy. Không khí cần được hút qua khu vực này trước khi được quạt đẩy ra ngoài.

Nếu kê dàn nóng quá sát tường hoặc che kín vùng hút khí:

Lượng không khí đi qua dàn trao đổi nhiệt có thể bị ảnh hưởng.

Vì vậy nhà sản xuất luôn quy định các khoảng cách lắp đặt tối thiểu quanh dàn nóng.

Các khoảng cách này không phải để “cho đẹp”.

Chúng nhằm tạo điều kiện cho:

Không khí đi vào → qua dàn trao đổi nhiệt → đi ra ngoài.

Phía trước quạt dàn nóng cũng cần khoảng trống

Đây là phần rất dễ nhìn thấy.

Quạt dàn nóng phải đẩy một lượng không khí khá lớn ra ngoài.

Nếu ngay phía trước quạt là:

• một bức tường quá gần;
• tấm chắn kín;
• cửa kính;
• một dàn nóng khác;
• hoặc vật cản lớn,

luồng khí nóng có thể khó thoát.

Không khí bị bật trở lại hoặc quẩn quanh khu vực lắp đặt.

Vì vậy:

Phía hút cần đủ không khí để đi vào.
Phía thổi cần đủ không gian để khí nóng đi ra.

Cả hai đều quan trọng.

Dàn nóng bẩn có giống với việc đặt ở nơi bí không?

Hai vấn đề khác nhau nhưng cùng có thể ảnh hưởng đến một yếu tố:

Khả năng trao đổi nhiệt của dàn nóng.

Khi lá tản nhiệt bám nhiều bụi bẩn, dòng không khí qua dàn và quá trình truyền nhiệt có thể bị ảnh hưởng.

Khi vị trí lắp đặt quá bí, dàn nóng lại thiếu điều kiện để trao đổi nhiệt với không khí môi trường thuận lợi.

Nếu cả hai cùng xảy ra:

Dàn nóng vừa bẩn vừa đặt ở nơi khó thoát nhiệt,

điều kiện làm việc càng bất lợi.

Đây là lý do vị trí lắp đặt và việc duy trì dàn nóng sạch đều quan trọng.

Vị trí dàn nóng có ảnh hưởng đến tiền điện không?

Có thể.

Điều hòa muốn làm mát căn phòng phải liên tục đưa nhiệt từ trong nhà ra ngoài trời.

Nếu dàn nóng thải nhiệt thuận lợi, hệ thống được làm việc trong điều kiện tốt hơn.

Nếu việc thải nhiệt trở nên khó khăn, hệ thống có thể phải vận hành ở trạng thái bất lợi hơn để đáp ứng nhu cầu làm lạnh.

Điều đó có thể ảnh hưởng đến:

• công suất thực tế;
• hiệu suất;
• điện năng tiêu thụ;
• nhiệt độ và áp suất làm việc của hệ thống;
• và trong những điều kiện khắc nghiệt, độ ổn định vận hành.

Vì vậy:

Chọn một chiếc điều hòa tiết kiệm điện nhưng lắp dàn nóng ở vị trí không phù hợp có thể làm giảm một phần lợi ích mà thiết kế của máy mang lại.

Vị trí dàn nóng có ảnh hưởng đến độ bền không?

Điều hòa được thiết kế để chịu những điều kiện vận hành nhất định.

Nhưng nếu dàn nóng thường xuyên phải làm việc trong môi trường:

• nhiệt độ rất cao;
• thông gió kém;
• khí nóng tuần hoàn;
• bụi bẩn nhiều;
• hơi muối hoặc môi trường ăn mòn mạnh,

các linh kiện có thể phải chịu điều kiện khắc nghiệt hơn.

Không thể chỉ nhìn vị trí lắp đặt rồi dự đoán chính xác tuổi thọ của một chiếc điều hòa.

Nhưng về nguyên tắc:

Tạo điều kiện làm việc thuận lợi cho thiết bị luôn tốt hơn việc bắt thiết bị thường xuyên hoạt động sát các điều kiện bất lợi.

Lắp dàn nóng càng gần dàn lạnh càng tốt?

Không nhất thiết.

Khoảng cách giữa dàn lạnh và dàn nóng liên quan đến chiều dài đường ống môi chất, chênh lệch độ cao và yêu cầu kỹ thuật của từng model.

Đặt gần có thể giúp đường ống ngắn hơn.

Nhưng không nên vì muốn đường ống thật ngắn mà chọn một vị trí dàn nóng:

bí, khó thải nhiệt hoặc khó bảo trì.

Ngược lại, cũng không nên tùy tiện kéo đường ống quá xa ngoài giới hạn mà nhà sản xuất cho phép.

Vị trí phù hợp cần cân bằng nhiều yếu tố:

Thông thoáng + đúng giới hạn đường ống + thuận lợi lắp đặt + thuận lợi bảo dưỡng + an toàn.

Một vị trí lắp dàn nóng tốt cần những gì?

Không cần nhớ quá nhiều thông số.

Khi quan sát một vị trí dự kiến lắp dàn nóng, có thể tự hỏi 5 câu:

1. Không khí có dễ dàng đi vào dàn nóng không?

2. Khí nóng sau khi thổi ra có thoát đi được không?

3. Khí nóng có khả năng quay trở lại phía hút không?

4. Xung quanh máy có đảm bảo khoảng cách theo hướng dẫn của nhà sản xuất không?

5. Sau này kỹ thuật viên có thể tiếp cận để kiểm tra, vệ sinh và bảo dưỡng không?

Nếu cả 5 câu đều được giải quyết tốt, đó thường là một vị trí thuận lợi hơn cho dàn nóng.

Hiểu đúng để tránh một sai lầm khá phổ biến

Khi hoàn thiện nhà, đôi khi chúng ta ưu tiên:

“Giấu dàn nóng cho đẹp.”

Điều này hoàn toàn dễ hiểu về mặt thẩm mỹ.

Nhưng dàn nóng không phải một vật thể chỉ cần giấu khỏi tầm nhìn.

Nó là một thiết bị trao đổi nhiệt cần một lượng không khí lớn liên tục đi qua.

Vì vậy nếu muốn che dàn nóng bằng:

• lam trang trí;
• hộp kỹ thuật;
• vách;
• cây xanh;
• mái che,

cần đồng thời giải quyết bài toán thông gió.

Một thiết kế đẹp nhưng khiến khí nóng bị giữ lại quanh máy chưa chắc là một thiết kế tốt.

Chỉ cần nhớ 4 điều

1. Dàn nóng là nơi điều hòa thải nhiệt ra ngoài trời.

Vì vậy nó cần không khí lưu thông.

2. Không khí phải có đường đi vào và khí nóng phải có đường thoát ra.

Chỉ có khoảng trống phía trước quạt là chưa đủ.

3. Không nên để khí nóng vừa thổi ra quay trở lại dàn nóng.

Điều này khiến môi trường làm việc của máy nóng hơn và việc thải nhiệt khó hơn.

4. Khoảng cách lắp đặt phải theo hướng dẫn của từng model.

Không nên sử dụng một con số cố định cho tất cả các loại điều hòa.

Có thể nhớ toàn bộ bài bằng một câu:

Dàn nóng muốn làm việc tốt phải “thở” được: lấy được không khí vào và đưa được nhiệt ra ngoài.

Tìm hiểu thêm

→ Dàn nóng điều hòa làm nhiệm vụ gì?
→ Quạt điều hòa làm nhiệm vụ gì?
→ Gas điều hòa là gì và làm nhiệm vụ gì?
→ Điều hòa làm lạnh căn phòng bằng cách nào?