Máy rửa bát
Bếp từ Bosch
Máy lọc không khí Daikin
Điều hòa
Máy lọc nước Mitsubishi cleansui
Máy giặt
Lò nướng Bosch
Lò vi sóng Bosch
Hệ thống xử lý nước RO1 + RO2

Máy nén trong máy sấy bơm nhiệt làm nhiệm vụ gì?

Khi mở một chiếc máy sấy bơm nhiệt, bộ phận dễ khiến người dùng liên tưởng tới điều hòa nhất chính là máy nén. Đây cũng là linh kiện làm hệ thống heat pump khác căn bản so với máy sấy thông hơi hoặc máy ngưng tụ dùng điện trở. Nhưng máy nén không trực tiếp thổi khí nóng vào quần áo, cũng không trực tiếp hút hơi nước ra khỏi vải. Vai trò của nó là nén và duy trì sự tuần hoàn của môi chất lạnh, tạo ra chênh lệch áp suất – nhiệt độ cần thiết giữa hai phía của hệ thống bơm nhiệt. Nhờ chênh lệch này, một dàn có thể đủ nóng để làm ấm lại luồng khí sấy, còn dàn kia đủ lạnh để làm hơi nước trong khí ẩm ngưng tụ thành nước. Có thể nói máy nén là bộ phận giúp “vận chuyển nhiệt” trong toàn bộ chu trình heat pump.
Nội dung chính bài viết

Muốn hiểu máy nén, trước hết phải nhìn máy sấy heat pump như hai vòng tuần hoàn

Bên trong máy có hai dòng chuyển động khác nhau nhưng phối hợp chặt chẽ.

Vòng thứ nhất là không khí sấy. Không khí được làm ấm, đi qua quần áo, nhận hơi nước, sau đó được làm lạnh để tách ẩm rồi lại được làm nóng và quay trở lại lồng.

Vòng thứ hai là môi chất lạnh. Môi chất liên tục đi qua máy nén, dàn nóng, bộ tiết lưu và dàn lạnh.

Hai vòng không trộn lẫn với nhau. Chúng chỉ trao đổi nhiệt qua các dàn trao đổi nhiệt.

Máy nén thuộc vòng môi chất lạnh, nhưng ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng làm nóng và làm lạnh của vòng không khí.

Máy nén nhận môi chất ở trạng thái nào?

Sau khi đi qua dàn lạnh, môi chất đã hấp thụ nhiệt và chuyển về trạng thái hơi ở phía áp suất thấp của hệ thống.

Dòng hơi này được đưa về máy nén.

Máy nén hút môi chất ở phía áp suất thấp và nén nó lên mức áp suất cao hơn. Khi bị nén, nhiệt độ của môi chất cũng tăng mạnh.

Dòng môi chất nóng, áp suất cao sau đó được đẩy sang dàn nóng.

Đây là bước khởi đầu để hệ thống có thể truyền nhiệt trở lại cho luồng không khí sấy.

Công việc cốt lõi của máy nén là tạo chênh lệch áp suất

Nếu trong toàn bộ mạch môi chất đều có áp suất gần giống nhau, hệ thống sẽ không tạo được hai vùng nhiệt độ khác biệt đủ lớn để thực hiện quá trình bơm nhiệt.

Máy nén duy trì phía cao áp và phía thấp áp.

Ở phía cao áp, môi chất có điều kiện ngưng tụ ở nhiệt độ cao hơn và truyền nhiệt ra dàn nóng.

Sau khi đi qua bộ tiết lưu, áp suất môi chất giảm xuống mạnh. Ở phía thấp áp, môi chất có thể bay hơi ở nhiệt độ thấp và hấp thụ nhiệt tại dàn lạnh.

Nhờ đó trong cùng một chiếc máy có thể đồng thời tồn tại:

Một dàn nóng để làm ấm luồng khí.

Một dàn lạnh để làm nguội khí ẩm và ngưng tụ nước.

Máy nén chính là bộ phận duy trì điều kiện để hai phía đó cùng tồn tại.

Vì sao nén môi chất lại làm nhiệt độ tăng?

Khi máy nén thực hiện công lên dòng môi chất hơi, năng lượng của môi chất tăng lên. Áp suất tăng và nhiệt độ của dòng gas sau nén cũng tăng.

Đó là lý do đường ống đi từ máy nén sang dàn nóng có thể ở trạng thái nóng.

Tuy nhiên không nên hiểu máy nén giống một điện trở gia nhiệt.

Điện trở chuyển điện năng trực tiếp thành nhiệt tại dây đốt.

Máy nén dùng điện để nén và vận chuyển môi chất, từ đó tạo điều kiện cho nhiệt được thu ở một phía và truyền sang phía còn lại của hệ thống.

Đây là khác biệt quan trọng nhất.

Máy nén không trực tiếp sấy quần áo

Luồng môi chất lạnh không đi vào lồng và không tiếp xúc với quần áo.

Sau máy nén, môi chất nóng đi tới dàn nóng. Không khí sấy đi qua bề mặt dàn nóng và nhận nhiệt từ môi chất thông qua các lá trao đổi nhiệt.

Sau đó chính luồng không khí này mới đi vào lồng và truyền nhiệt cho quần áo.

Chuỗi năng lượng có thể hình dung:

Điện → máy nén → môi chất được nén → dàn nóng → không khí sấy → quần áo.

Vì vậy nếu gọi máy nén là “bộ phận làm nóng quần áo” thì quá đơn giản. Chính xác hơn, nó là trái tim của chu trình vận chuyển nhiệt.

Máy nén còn giúp duy trì sự tuần hoàn của môi chất

Ngoài tạo chênh lệch áp suất, máy nén còn giúp dòng môi chất liên tục di chuyển qua toàn bộ mạch lạnh.

Môi chất sau khi ra khỏi máy nén đi qua dàn nóng, bộ tiết lưu, dàn lạnh rồi quay trở lại máy nén.

Chu trình lặp liên tục trong suốt giai đoạn hệ thống heat pump hoạt động.

Nếu máy nén ngừng làm việc, chênh lệch áp suất dần mất đi và khả năng tạo hai vùng nóng – lạnh cũng suy giảm.

Khi đó máy không còn thực hiện đúng chức năng bơm nhiệt dù quạt và lồng vẫn có thể quay.

Dàn nóng dùng phần năng lượng đó để làm gì?

Dòng môi chất sau máy nén có nhiệt độ cao hơn luồng không khí cần sấy.

Khi đi qua dàn nóng, nó truyền nhiệt sang không khí.

Không khí khô hơn sau quá trình tách ẩm được làm ấm trước khi quay lại lồng.

Trong lúc mất nhiệt, môi chất ở phía cao áp cũng chuyển dần từ trạng thái hơi sang lỏng.

Như vậy dàn nóng vừa là nơi hoàn nhiệt cho luồng khí, vừa là một phần của quá trình biến đổi trạng thái môi chất.

Sau dàn nóng, vì sao còn cần bộ tiết lưu?

Môi chất sau dàn nóng vẫn đang nằm ở phía áp suất cao.

Để quay trở lại dàn lạnh và có khả năng hấp thụ nhiệt ở nhiệt độ thấp, áp suất của nó phải được giảm xuống.

Đó là nhiệm vụ của bộ tiết lưu như ống mao hoặc van tiết lưu tùy thiết kế.

Sau khi giảm áp, nhiệt độ môi chất giảm theo và nó đi vào dàn lạnh ở điều kiện phù hợp để hấp thụ nhiệt.

Có thể thấy máy nén và bộ tiết lưu làm hai công việc đối lập nhưng bổ sung cho nhau:

Máy nén: nâng áp.

Bộ tiết lưu: hạ áp.

Nhờ đó hệ thống duy trì được sự khác biệt giữa hai phía.

Dàn lạnh tận dụng phía áp suất thấp như thế nào?

Khi môi chất áp suất thấp đi qua dàn lạnh, nó hấp thụ nhiệt.

Trong khi đó luồng không khí sau khi đi qua quần áo đang chứa nhiều hơi nước.

Không khí nóng ẩm đi qua bề mặt dàn lạnh, mất nhiệt và giảm nhiệt độ. Khi nhiệt độ hạ đủ, một phần hơi nước ngưng tụ thành những giọt nước trên bề mặt dàn.

Nước này được thu xuống khay rồi bơm tới bình chứa hoặc đường thoát.

Môi chất sau khi hấp thụ nhiệt lại trở về dạng hơi và quay về máy nén.

Chu trình lại bắt đầu.

Vì sao nói heat pump “thu hồi nhiệt”?

Khi không khí ẩm đi qua dàn lạnh, nhiệt bị lấy khỏi luồng khí.

Ở máy ngưng tụ điện trở truyền thống, sau khi làm khí nguội để tách nước, hệ thống lại phải dùng điện trở tạo nhiệt mới.

Heat pump không làm như vậy.

Nhiệt được môi chất hấp thụ ở phía dàn lạnh được đưa về máy nén, sau đó cùng với năng lượng do máy nén cung cấp được vận chuyển tới dàn nóng.

Tại đây lượng nhiệt đó lại được truyền cho luồng khí sấy.

Như vậy nhiệt không chỉ đi theo một chiều rồi bị bỏ đi.

Nó được thu ở một phía → vận chuyển → trả lại ở phía bên kia → tiếp tục phục vụ mẻ sấy.

Máy nén chính là bộ phận cho phép vòng vận chuyển này diễn ra liên tục.

Đây cũng là lý do heat pump tiết kiệm điện

Nếu chỉ nhìn máy nén tiêu thụ điện, người dùng có thể đặt câu hỏi:

“Máy nén cũng dùng điện, vậy tại sao lại tiết kiệm?”

Bởi máy nén không cần tạo toàn bộ lượng nhiệt sử dụng để sấy từ điện năng đầu vào.

Nó dùng điện để vận chuyển nhiệt đã có trong hệ thống và bổ sung năng lượng vào chu trình.

Do đó lượng nhiệt mà dàn nóng có thể truyền cho luồng khí bao gồm cả phần nhiệt được thu hồi từ phía dàn lạnh.

Đây là nền tảng của COP lớn hơn 1 trong các hệ thống bơm nhiệt.

Với người dùng, thước đo cuối cùng vẫn nên là kWh cho cả chu trình sấy, nhưng nguyên lý này giải thích vì sao heat pump có thể đạt điện năng thấp hơn đáng kể so với máy điện trở.

Công suất máy nén càng lớn thì máy càng tốt?

Không thể kết luận như vậy.

Máy nén chỉ là một mắt xích trong hệ thống.

Nếu máy nén có khả năng vận chuyển nhiều môi chất nhưng dàn trao đổi nhiệt nhỏ, luồng gió kém hoặc thuật toán không phù hợp, hệ thống chưa chắc vận hành hiệu quả.

Ngược lại, một hệ thống được thiết kế đồng bộ có thể đạt hiệu quả cao với công suất máy nén vừa phải.

KSDM sẽ không đánh giá máy sấy bằng câu:

“Máy nén này bao nhiêu watt?”

mà quan tâm tới toàn hệ thống:

Máy nén + môi chất + dàn nóng + dàn lạnh + tiết lưu + quạt + đường gió + thuật toán điều khiển.

Máy nén có phải chạy hết công suất từ đầu đến cuối không?

Không nên mặc định như vậy.

Tùy thiết kế, hệ thống có thể điều khiển máy nén theo các trạng thái khác nhau trong quá trình sấy. Một số nền tảng còn có khả năng thay đổi tốc độ hoặc công suất của máy nén.

Khi mẻ đồ còn rất ướt, nhu cầu tách ẩm và truyền nhiệt khác giai đoạn đồ gần khô.

Bộ điều khiển có thể sử dụng tín hiệu nhiệt độ, độ ẩm và trạng thái hệ thống để điều chỉnh vận hành.

Tuy nhiên cách điều khiển cụ thể là thông tin theo từng model, vì vậy không nên mặc định mọi heat pump đều có máy nén biến tần hoặc điều khiển giống nhau.

Máy nén khởi động chậm hơn điện trở có phải máy yếu không?

Không.

Điện trở có thể tạo nhiệt gần như ngay khi được cấp điện.

Một hệ thống heat pump cần máy nén hoạt động, tạo chênh lệch áp suất, làm dàn nóng tăng nhiệt và dàn lạnh giảm nhiệt. Toàn bộ chu trình cần một khoảng thời gian để ổn định.

Vì vậy khi mới bấm Start, heat pump có thể không cho cảm giác nóng mạnh ngay như máy điện trở.

LG cũng mô tả rằng nhiệt độ bên trong heat pump tăng chậm hơn loại tạo nhiệt trực tiếp bằng heater.

Đây là đặc tính của nguyên lý vận hành, không phải dấu hiệu máy nén yếu.

Tại sao đôi khi nghe tiếng máy nén thay đổi trong lúc sấy?

Máy nén là một bộ phận cơ khí có động cơ bên trong nên khi hoạt động sẽ tạo ra tiếng rung và âm thanh nhất định.

Ở giai đoạn khởi động hoặc khi hệ thống cần tăng khả năng truyền nhiệt, tiếng máy nén có thể thay đổi.

LG chẳng hạn lưu ý tiếng humming hoặc âm thanh máy nén tăng tốc ở đầu chương trình trên heat pump có thể là trạng thái vận hành bình thường.

Điều người dùng cần phân biệt là:

Âm thanh hoạt động ổn định, lặp lại theo thiết kế

với

tiếng va đập, rung mạnh hoặc âm thanh mới xuất hiện bất thường.

Độ bền máy nén quan trọng vì đây là linh kiện cốt lõi

Máy nén vừa là linh kiện cơ khí, vừa hoạt động trong một mạch kín chứa môi chất lạnh.

Nếu điện trở máy thông hơi hỏng, việc thay thế thường tương đối trực tiếp.

Nếu máy nén heat pump gặp sự cố, kỹ thuật viên phải xử lý cả hệ thống lạnh: kiểm tra máy nén, áp suất, môi chất, khả năng rò rỉ và nhiều thành phần liên quan.

Do đó đây thường là nhóm sửa chữa phức tạp và tốn kém hơn.

Chính điều này giải thích một phần nỗi lo của người mua heat pump về chi phí sau bảo hành.

Nhưng không nên suy từ đó rằng heat pump kém bền

Một hệ thống có nhiều linh kiện hơn không tự động đồng nghĩa tuổi thọ thấp hơn.

Máy nén kín được thiết kế để hoạt động rất nhiều giờ trong vòng đời sản phẩm.

Độ bền thực tế phụ thuộc vào:

  • chất lượng máy nén;

  • môi chất và lượng nạp;

  • nhiệt độ làm việc;

  • khả năng giải nhiệt;

  • chất lượng nguồn điện;

  • thuật toán điều khiển;

  • thiết kế đường ống;

  • chất lượng sản xuất;

  • bảo trì của toàn hệ thống.

Do đó nên đánh giá theo model, thiết kế và hậu mãi, không chỉ theo việc có hay không có máy nén.

Lọc xơ và dàn bẩn có ảnh hưởng tới máy nén không?

Có thể ảnh hưởng gián tiếp tới điều kiện vận hành của toàn hệ thống.

Nếu đường gió bị cản, khả năng trao đổi nhiệt của dàn nóng và dàn lạnh giảm.

Khi hiệu suất truyền nhiệt giảm, chu trình có thể kéo dài và hệ thống phải hoạt động lâu hơn để đạt cùng kết quả.

Điều này không có nghĩa một lần quên vệ sinh lọc sẽ làm hỏng máy nén, nhưng về dài hạn, giữ hệ thống trao đổi nhiệt sạch giúp toàn bộ heat pump vận hành gần điều kiện thiết kế hơn.

Vì vậy bảo trì đường gió cũng là một phần của việc bảo vệ hệ thống bơm nhiệt.

Nhiệt độ môi trường cũng tác động tới công việc của máy nén

Heat pump phải duy trì chênh lệch nhiệt độ giữa các vùng trong hệ thống.

Nếu môi trường đặt máy quá lạnh hoặc quá nóng so với vùng hãng quy định, điều kiện trao đổi nhiệt thay đổi.

Máy nén và thuật toán có thể phải điều chỉnh vận hành để đạt trạng thái mong muốn.

Đây là lý do các hãng thường quy định dải nhiệt độ phòng phù hợp.

Máy không nên được xem như một thiết bị hoàn toàn độc lập với môi trường xung quanh.

Máy nén và môi chất phải được thiết kế cùng nhau

Máy nén không thể tách rời loại môi chất mà hệ thống sử dụng.

Mỗi môi chất có đặc tính áp suất, nhiệt độ, mật độ và các yêu cầu an toàn khác nhau.

Máy nén, đường ống, dàn trao đổi nhiệt và bộ tiết lưu phải được thiết kế tương thích với môi chất đó.

Vì vậy khi so sánh R290 và R134a ở bài S2.15, không nên chỉ hỏi:

“Gas nào tốt hơn?”

Mà phải nhìn toàn bộ hệ thống được thiết kế cho loại môi chất đó như thế nào.

Máy nén có quyết định nhiệt độ sấy thấp của heat pump không?

Máy nén đóng vai trò rất quan trọng nhưng không tự quyết định một con số nhiệt độ.

Nhiệt độ luồng khí cuối cùng là kết quả của:

áp suất mạch lạnh;
lưu lượng môi chất;
kích thước dàn;
lưu lượng không khí;
tải quần áo;
cảm biến;
thuật toán điều khiển.

Máy nén tạo nền tảng để hệ thống điều khiển nhiệt, nhưng chất lượng sấy vẫn là kết quả của cả hệ thống.

Vì sao không thể thay máy nén tùy ý bằng loại khác?

Máy nén phải phù hợp với môi chất, công suất hệ thống, áp suất làm việc và cách bo mạch điều khiển.

Một máy nén có công suất tương tự nhưng khác đặc tính chưa chắc hoạt động đúng với hệ thống.

Vì vậy khi sửa chữa không nên chọn máy nén chỉ dựa vào kích thước hoặc số watt.

Cần sử dụng linh kiện phù hợp với thiết kế và yêu cầu kỹ thuật của hãng.

Đây là công việc dành cho kỹ thuật viên có chuyên môn về hệ thống lạnh.

Người dùng có cần bảo dưỡng riêng máy nén không?

Trong sử dụng bình thường, người dùng gần như không thao tác trực tiếp với máy nén.

Mạch môi chất là hệ thống kín.

Những việc người sử dụng có thể làm để giúp toàn hệ thống vận hành tốt chủ yếu là:

Vệ sinh lọc xơ.

Giữ khu vực hút/thổi khí thông thoáng.

Vệ sinh bộ trao đổi nhiệt theo hướng dẫn của hãng.

Không đặt máy ở môi trường ngoài dải nhiệt cho phép.

Không tự mở mạch gas.

Bảo trì tốt những phần này giúp máy nén hoạt động trong điều kiện thuận lợi hơn.

Khi máy nén có vấn đề, biểu hiện có thể là gì?

Không thể chẩn đoán chỉ bằng một dấu hiệu duy nhất.

Một số tình huống có thể gồm:

  • máy quay nhưng không tạo được điều kiện nhiệt phù hợp;

  • thời gian sấy kéo dài bất thường;

  • hệ thống không tạo đủ chênh lệch nóng – lạnh;

  • xuất hiện mã lỗi;

  • máy nén không chạy hoặc chạy bất thường;

  • tiếng động khác hẳn trước đây.

Tuy nhiên các triệu chứng tương tự cũng có thể do dàn bẩn, quạt, cảm biến, thiếu môi chất hoặc nhiều nguyên nhân khác.

Do đó không nên kết luận “hỏng block” chỉ vì máy sấy lâu.

Cần chẩn đoán toàn hệ thống.

KSDM nhìn máy nén như “trái tim” của heat pump nhưng không dùng nó để đánh giá máy một cách riêng lẻ

Máy nén rất quan trọng.

Nếu không có máy nén, hệ thống không duy trì được chênh lệch áp suất cần thiết để một phía nóng và một phía lạnh.

Nhưng một trái tim tốt vẫn cần cả hệ tuần hoàn tốt.

Một chiếc máy sấy heat pump muốn hoạt động hiệu quả cần:

Máy nén phù hợp.

Môi chất phù hợp.

Dàn trao đổi nhiệt đủ lớn và sạch.

Bộ tiết lưu kiểm soát đúng.

Quạt tạo lưu lượng khí tốt.

Cảm biến và thuật toán phối hợp chính xác.

Vì vậy, khi nhìn vào một model cụ thể, KSDM không hỏi riêng:

“Máy nén của hãng nào?”

mà hỏi rộng hơn:

“Toàn bộ hệ thống heat pump này được thiết kế và phối hợp tốt đến đâu?”

Có thể tóm tắt vai trò máy nén bằng bốn ý

1. Hút môi chất hơi ở phía áp suất thấp.

2. Nén môi chất lên áp suất và nhiệt độ cao hơn.

3. Duy trì chênh lệch áp suất giữa phía nóng và phía lạnh của hệ thống.

4. Giúp môi chất liên tục tuần hoàn để vận chuyển nhiệt từ dàn lạnh sang dàn nóng.

Nhờ bốn nhiệm vụ này:

Dàn lạnh có thể làm lạnh khí ẩm để ngưng tụ nước.

Dàn nóng có thể làm ấm lại không khí để tiếp tục sấy.

Nhiệt được tái sử dụng thay vì liên tục tạo mới bằng điện trở.

Đó mới là vai trò thật sự của máy nén trong máy sấy bơm nhiệt.

Nó không trực tiếp làm khô quần áo.

Nó tạo ra điều kiện nhiệt động học để toàn bộ hệ thống heat pump có thể liên tục tách ẩm – thu nhiệt – chuyển nhiệt – hoàn nhiệt, và chính chu trình này tạo nên lợi thế lớn nhất của máy sấy bơm nhiệt về điện năng.

Tìm hiểu thêm

 

Các bài viết liên quan

Top 3 máy sấy quần áo không cần ủi đáng mua nhất hiện nay

Trên thị trường có quá nhiều dòng máy sấy quần áo không cần ủi khiến bạn không biết loại nào tốt, nên mua loại nào. Vậy hãy xem ngay 3 máy sấy quần áo tốt nhất hiện nay trong bài viết này nhé!
Đọc thêm

Hướng dẫn vệ sinh máy giặt electrolux đơn giản tại nhà

Bạn đã biết cách tự vệ sinh máy giặt electrolux tại nhà chưa? Hãy cùng Kỹ Sư Điện Máy khám phá ngay tại bài viết dưới đây nhé!
Đọc thêm

Chế độ làm mới của máy giặt Electrolux là gì? Cách sử dụng chi tiết

Bạn đã biết rõ về chế độ làm mới của máy giặt electrolux chưa? Cùng Kỹ Sư Điện Máy khám phá chi tiết ngay tại bài viết dưới đây nhé!
Đọc thêm

Máy giặt Electrolux của nước nào? Có nên mua máy giặt Electrolux không?

Bạn đang thắc mắc máy giặt Electrolux của nước nào? Hãy để Kỹ Sư Điện Máy trả lời câu hỏi này cho bạn ngay ở bài viết dưới đây nhé!
Đọc thêm

Tìm hiểu về cấu tạo máy giặt cửa ngang Electrolux chi tiết

Bạn đã biết về cấu tạo máy giặt cửa ngang Electrolux chưa? Hãy cùng Kỹ Sư Điện Máy tìm hiểu ngay tại bài viết dưới đây nhé!
Đọc thêm

Lỗi E30 máy giặt Electrolux là lỗi gì? Cách khắc phục lỗi E30

Tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục lỗi e30 máy giặt Electrolux hiệu quả, chính xác. Kỹ sư điện máy chia sẻ giải pháp sửa lỗi an toàn tại nhà.
Đọc thêm

Cách nhận biết và khắc phục lỗi E5E máy giặt Electrolux

Tìm hiểu nguyên nhân và cách khắc phục lỗi e5e máy giặt Electrolux tại nhà đơn giản. Kỹ sư điện máy chia sẻ hướng dẫn chi tiết giúp bạn tiết kiệm thời gian và chi phí sửa chữa.
Đọc thêm