Vì sao cùng một model điều hòa, nhà này dùng 10 năm vẫn tốt, nhà khác vài năm đã hỏng?

Cùng mua một model điều hòa, thậm chí cùng thời điểm, nhưng sau vài năm kết quả có thể rất khác nhau.

Nhà này dùng gần 10 năm, máy vẫn hoạt động ổn định. Nhà khác mới vài năm đã phải sửa bo mạch, thay motor quạt hoặc gặp những sự cố khác.

Vì sao lại có sự khác biệt như vậy?

Câu trả lời nằm ở một điều rất quan trọng: cùng một sản phẩm không có nghĩa là cùng một cuộc đời sử dụng.

Nhà sản xuất tạo ra những chiếc máy tương đối giống nhau, nhưng chúng không sống trong cùng điều kiện

Khi rời nhà máy, những chiếc điều hòa cùng model được sản xuất theo cùng thiết kế và tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng của nhà sản xuất.

Tuy nhiên, từ thời điểm được lắp vào từng ngôi nhà, điều kiện làm việc của chúng bắt đầu khác nhau.

Một chiếc được lắp trong phòng ngủ, sử dụng chủ yếu ban đêm. Chiếc khác nằm trong cửa hàng và hoạt động từ sáng tới tối.

Một dàn nóng nằm ở vị trí thông thoáng, tương đối sạch. Dàn nóng khác lại ở nơi bí gió, nhiều bụi hoặc thường xuyên chịu điều kiện môi trường khắc nghiệt.

Một hệ thống được thi công đúng kỹ thuật ngay từ đầu. Hệ thống khác có thể gặp vấn đề về đường ống, hút chân không, thoát nước hoặc nguồn điện.

Sau nhiều năm, những khác biệt nhỏ trong điều kiện sử dụng có thể tạo ra những kết quả rất khác nhau.

Yếu tố đầu tiên vẫn là bản thân sản phẩm

Không nên vì điều kiện sử dụng có ảnh hưởng lớn mà đi đến cực đoan ngược lại rằng sản phẩm nào cũng như nhau.

Thiết kế, chất lượng linh kiện, vật liệu, khả năng bảo vệ bo mạch, hệ thống trao đổi nhiệt, motor, máy nén và cách toàn bộ hệ thống được điều khiển đều có thể ảnh hưởng đến khả năng làm việc lâu dài.

Quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng cũng có ý nghĩa. Ngay cả với cùng một model, sản xuất công nghiệp luôn tồn tại một mức biến thiên nhất định giữa các sản phẩm, dù nhà sản xuất có hệ thống kiểm soát để giữ chúng trong giới hạn cho phép.

Vì vậy, chất lượng ban đầu của sản phẩm là nền tảng của độ bền.

Nhưng nền tảng tốt chưa phải toàn bộ câu chuyện.

Lắp đặt có thể thay đổi điều kiện làm việc của chiếc máy

Điều hòa khác nhiều thiết bị điện gia dụng ở chỗ sản phẩm hoàn chỉnh tại nhà khách hàng không chỉ gồm hai cục máy được lấy ra khỏi thùng.

Dàn lạnh và dàn nóng còn phải được kết nối bằng đường ống môi chất lạnh, dây điện, hệ thống thoát nước và được thi công trực tiếp tại công trình.

Vì vậy, chất lượng lắp đặt có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành và độ ổn định lâu dài của cả hệ thống.

Đường ống được xử lý đúng, hệ thống được hút chân không đúng kỹ thuật, dàn nóng được đặt ở vị trí phù hợp, thoát nước tốt và các mối nối được thi công cẩn thận sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho chiếc máy trong quá trình sử dụng.

Đây là lý do KSDM coi lắp đặt không chỉ là dịch vụ đi kèm. Sau khi hoàn thành, phần lắp đặt trở thành một phần của hệ thống điều hòa mà gia đình sử dụng trong nhiều năm.

Bạn có thể xem lại Chùm 6 – Lắp đặt điều hòa để hiểu chi tiết hơn về vị trí dàn lạnh, dàn nóng, đường ống, hút chân không và các yêu cầu thi công.

5 năm tuổi nhưng có thể đã “làm việc” rất khác nhau

Bài trước chúng ta đã nói đến một điểm rất dễ bị bỏ qua: tuổi theo năm không phản ánh đầy đủ cường độ vận hành.

Một chiếc điều hòa phòng ngủ chỉ hoạt động vài giờ mỗi ngày trong những tháng nóng. Một chiếc khác phục vụ cửa hàng, văn phòng hoặc không gian kinh doanh có thể phải hoạt động nhiều giờ gần như mỗi ngày.

Sau cùng 5 năm, số giờ máy nén, quạt và các bộ phận khác thực sự phải làm việc có thể khác nhau rất lớn.

Không thể từ đó suy ra một công thức cố định rằng máy chạy gấp đôi số giờ sẽ có tuổi thọ bằng một nửa. Độ bền của linh kiện không đơn giản theo một phép chia như vậy.

Nhưng rõ ràng cường độ và điều kiện vận hành là những thông tin cần biết khi đánh giá lịch sử sử dụng của một chiếc điều hòa.

Môi trường mà dàn nóng phải “sống” trong nhiều năm cũng rất quan trọng

Dàn nóng được thiết kế để làm việc ngoài trời, nhưng “ngoài trời” ở mỗi nơi không giống nhau.

Nhiệt độ cao, độ ẩm, bụi bẩn, hơi muối ở khu vực ven biển, hóa chất trong một số môi trường đặc biệt hay vị trí thông gió kém đều có thể tạo ra những điều kiện làm việc khác nhau.

Điều này không có nghĩa cứ đặt ngoài nắng là điều hòa sẽ nhanh hỏng, hay cứ che kín dàn nóng là sẽ bảo vệ được máy. Việc che chắn không đúng thậm chí có thể cản trở quá trình thải nhiệt.

Điều quan trọng là tạo cho dàn nóng điều kiện trao đổi nhiệt và môi trường làm việc phù hợp với yêu cầu của nhà sản xuất.

Những ảnh hưởng cụ thể của nhiệt độ, độ ẩm và môi trường ăn mòn sẽ được chúng ta tìm hiểu kỹ hơn ở các bài sau của Chùm 10.

Nguồn điện cũng là một phần của môi trường sử dụng

Bo mạch, máy nén Inverter, motor và nhiều linh kiện của điều hòa ngày nay làm việc trong một hệ thống điện – điện tử tương đối phức tạp.

Nếu nguồn điện thường xuyên nằm ngoài phạm vi vận hành mà thiết bị được thiết kế để chịu đựng, hoặc xuất hiện các sự cố điện bất thường, nguy cơ ảnh hưởng đến linh kiện có thể tăng lên.

Nhưng cũng không nên vì vậy mà mặc định mọi gia đình đều phải mua thêm ổn áp hay hàng loạt thiết bị bảo vệ.

Câu hỏi đúng hơn là: nguồn điện tại nơi sử dụng có thực sự có vấn đề hay không và nhà sản xuất quy định phạm vi điện áp vận hành của model đó như thế nào?

Chúng ta sẽ dành riêng một bài trong chùm này để làm rõ vấn đề đó.

Cách sử dụng và bảo dưỡng cũng góp phần tạo nên vòng đời

Lưới lọc quá bẩn, dàn trao đổi nhiệt bị bụi bám nhiều hoặc hệ thống lâu ngày không được kiểm tra khi đã xuất hiện dấu hiệu bất thường có thể khiến điều hòa làm việc trong điều kiện không còn tối ưu.

Ngược lại, bảo dưỡng cũng không có nghĩa là cứ định kỳ tháo tung máy, nạp thêm gas hay thay linh kiện dù hệ thống vẫn hoạt động bình thường.

Mục tiêu của việc chăm sóc điều hòa là duy trì điều kiện làm việc phù hợp và phát hiện vấn đề khi thực sự cần thiết, chứ không phải can thiệp càng nhiều càng tốt.

Vì vậy, một trường hợp thực tế nói lên được điều gì?

Khi một người nói:

“Nhà tôi dùng điều hòa hãng A 12 năm chưa hỏng.”

Đó là một trải nghiệm thực tế và hoàn toàn có giá trị.

Nó cho chúng ta biết chiếc máy cụ thể đó đã có một vòng đời tốt trong điều kiện sử dụng cụ thể đó.

Nhưng một trường hợp chưa đủ để chứng minh rằng mọi chiếc điều hòa của hãng A đều bền 12 năm.

Tương tự, một chiếc máy hỏng sau 3 năm cũng chưa đủ để kết luận cả model hoặc cả thương hiệu đó “không bền”.

Muốn đánh giá độ bền của một sản phẩm hoặc một nhóm sản phẩm một cách đáng tin cậy hơn cần dữ liệu trên số lượng máy đủ lớn, thời gian đủ dài, loại lỗi gặp phải, tần suất lỗi và tốt hơn nữa là có thông tin về điều kiện sử dụng.

Đây cũng là lý do những câu chuyện truyền miệng về độ bền rất hữu ích để đặt câu hỏi, nhưng cần thận trọng khi dùng chúng để đưa ra kết luận.

Vậy khi muốn biết một điều hòa có bền không, nên tìm hiểu điều gì?

Thay vì chỉ tìm những bình luận kiểu “nhà tôi dùng bao nhiêu năm”, hãy xem đó là một phần thông tin và đặt thêm câu hỏi.

Sản phẩm có nền tảng thiết kế và chất lượng như thế nào? Những lỗi thường gặp nếu có là gì? Dữ liệu đó đến từ vài trường hợp hay số lượng đủ lớn? Điều kiện sử dụng của những chiếc máy được đem ra so sánh có tương đồng không? Khả năng bảo hành, sửa chữa và cung cấp linh kiện sau này ra sao?

Không phải câu hỏi nào cũng có sẵn dữ liệu để trả lời.

Và khi chưa có dữ liệu đủ tốt, “chưa đủ dữ liệu để kết luận” vẫn đáng tin cậy hơn việc biến một vài trải nghiệm cá nhân thành quy luật.

Chỉ cần nhớ

Cùng một model điều hòa không có nghĩa là sẽ có cùng tuổi thọ.

Nhà sản xuất tạo ra nền tảng ban đầu của sản phẩm. Nhưng sau khi được lắp đặt, mỗi chiếc máy bắt đầu một vòng đời riêng, chịu ảnh hưởng của chất lượng lắp đặt, môi trường, cường độ vận hành, nguồn điện, cách sử dụng và bảo dưỡng.

Một chiếc điều hòa dùng 10 năm chưa hỏng là một thông tin đáng tham khảo. Một chiếc hỏng sau 3 năm cũng vậy.

Nhưng một vài trường hợp riêng lẻ chưa đủ để kết luận độ bền của cả model hay cả thương hiệu.

Hiểu được điều này giúp chúng ta chuyển từ câu hỏi:

“Hãng nào bền nhất?”

sang một câu hỏi hữu ích hơn:

“Những yếu tố nào đang quyết định độ bền của chiếc điều hòa mà tôi sẽ sử dụng?”

TÌM HIỂU THÊM

→ Điều hòa dùng bao nhiêu năm thì được coi là bền? 

→ Bên trong một chiếc điều hòa, những bộ phận nào ảnh hưởng nhiều đến tuổi thọ? 

→ Lắp đặt ảnh hưởng đến tuổi thọ điều hòa như thế nào? 

→ Bảo dưỡng điều hòa có thực sự giúp máy bền hơn?