Vì sao cùng vắt 1.400 vòng/phút nhưng máy này rung mạnh, máy kia rất ổn định?

Khi xem các video trải nghiệm máy giặt, chúng ta có thể bắt gặp một hiện tượng khá thú vị.

Hai chiếc máy giặt cùng vắt ở tốc độ 1.400 vòng/phút, nhưng một chiếc vận hành tương đối ổn định, trong khi chiếc còn lại rung lắc rõ rệt. Thậm chí, khi quan sát ly nước đặt trên nóc máy, mức dao động cũng có thể rất khác nhau.

Nhiều người cho rằng chiếc máy rung ít hơn chắc chắn có chất lượng tốt hơn, động cơ tốt hơn hoặc kết cấu chắc chắn hơn.

Điều đó có thể đúng trong những điều kiện nhất định, nhưng chưa đủ để kết luận.

Muốn hiểu vì sao hai máy cùng tốc độ vắt nhưng mức rung khác nhau, trước hết chúng ta cần hiểu lực mất cân bằng được hình thành và kiểm soát như thế nào.

1. Vì sao máy giặt lại rung khi vắt?

Trong giai đoạn vắt, lồng giặt quay với tốc độ cao để tách nước ra khỏi quần áo.

Nếu quần áo phân bố hoàn toàn đều quanh trục quay, lực do khối lượng quay gây ra có thể cân bằng tốt hơn.

Nhưng trong thực tế, quần áo thường có kích thước, hình dạng, khả năng giữ nước và vị trí phân bố khác nhau.

Một chiếc khăn lớn có thể dồn về một phía. Một chiếc áo dày có thể giữ nhiều nước hơn những món đồ còn lại. Những món quần áo cũng có thể cuộn vào nhau trong quá trình giặt.

Khi khối lượng phân bố không đều quanh trục quay, hệ thống xuất hiện lực mất cân bằng.

Lực này tác động lên cụm lồng và thùng giặt, khiến cụm thùng có xu hướng dao động.

Đây là hiện tượng vật lý bình thường mà nhà sản xuất phải tính đến khi thiết kế máy giặt.

Máy giặt rung khi vắt không nhất thiết là do động cơ kém. Một nguyên nhân quan trọng là sự mất cân bằng của tải giặt khi lồng quay.

2. Vì sao tốc độ càng cao, lực mất cân bằng càng lớn?

Một đặc điểm quan trọng của chuyển động quay là lực do khối lượng mất cân bằng tạo ra tăng theo bình phương tốc độ góc, khi mức mất cân bằng không thay đổi.

Nói đơn giản, nếu tốc độ quay tăng gấp đôi thì lực mất cân bằng có thể tăng gấp bốn lần, trong cùng điều kiện phân bố khối lượng.

Chẳng hạn, khi tăng từ 700 lên 1.400 vòng/phút, tốc độ quay tăng gấp đôi. Nếu khối lượng và vị trí mất cân bằng giữ nguyên, lực kích thích do mất cân bằng sẽ tăng lên bốn lần.

Điều này giải thích vì sao một chiếc máy có thể hoạt động khá nhẹ nhàng ở tốc độ thấp nhưng bộc lộ rung động rõ hơn khi tăng tốc vắt.

Tuy nhiên, mức rung thực tế của thân máy không nhất thiết tăng theo đúng tỷ lệ đó.

Lý do là cụm thùng giặt được đặt trong một hệ thống có lò xo, giảm chấn, đối trọng và kết cấu nâng đỡ. Phản ứng dao động của hệ thống còn phụ thuộc vào tốc độ quay, đặc tính cơ khí và các vùng cộng hưởng.

Vì vậy, tốc độ vắt 1.400 vòng/phút không tự nó cho biết chiếc máy sẽ rung mạnh hay yếu.

3. Hai máy cùng 1.400 vòng/phút có thể chịu lực mất cân bằng khác nhau

Đây là điểm rất quan trọng khi xem video so sánh máy giặt.

Giả sử hai máy đều chứa 5 kg quần áo và cùng vắt 1.400 vòng/phút.

Điều đó chưa có nghĩa lực mất cân bằng của hai máy giống nhau.

Ở máy thứ nhất, quần áo có thể được phân bố tương đối đều quanh thành lồng.

Ở máy thứ hai, một phần khối lượng có thể tập trung nhiều hơn về một phía.

Khi đó, dù cùng tổng khối lượng quần áo và tốc độ quay, lực mất cân bằng vẫn có thể khác nhau đáng kể.

Ngoài ra, mức độ giữ nước của từng món đồ, cách quần áo cuộn vào nhau và chuyển động phân bố tải trước khi vắt cũng ảnh hưởng đến trạng thái mất cân bằng.

Vì vậy, khi nhìn thấy một chiếc máy rung ít hơn trong video, chúng ta cần thận trọng.

Đó có thể là kết quả của khả năng kiểm soát rung tốt, nhưng cũng có thể một phần do tải giặt được phân bố thuận lợi hơn tại thời điểm quan sát.

Muốn so sánh chặt chẽ, cần kiểm soát hoặc xác định được mức mất cân bằng thực tế, thay vì chỉ đảm bảo hai máy có cùng số kg quần áo.

4. Hệ treo và giảm chấn giúp kiểm soát rung như thế nào?

Ở máy giặt cửa ngang, cụm thùng giặt không được cố định cứng hoàn toàn vào thân máy.

Thông thường, cụm thùng được nâng đỡ bởi hệ thống lò xo và giảm chấn, kết hợp với các kết cấu liên kết khác.

Lò xo treo có nhiệm vụ nâng đỡ cụm thùng giặt và cho phép cụm thùng dịch chuyển trong phạm vi thiết kế.

Giảm chấn có nhiệm vụ tiêu tán năng lượng dao động, giúp hạn chế những chuyển động không mong muốn, đặc biệt khi hệ thống đi qua các vùng tốc độ dễ phát sinh dao động lớn.

Đối trọng góp phần tạo ra đặc tính khối lượng và quán tính phù hợp cho cụm thùng giặt.

Nhưng không phải cứ sử dụng lò xo lớn hơn, giảm chấn cứng hơn hoặc đối trọng nặng hơn thì máy sẽ vận hành ổn định hơn trong mọi điều kiện.

Nếu giảm chấn quá yếu, hệ thống có thể khó kiểm soát những dao động nhất định.

Ngược lại, nếu lựa chọn đặc tính giảm chấn không phù hợp, lực và rung động truyền đến thân máy cũng có thể tăng trong một số điều kiện.

Điều nhà sản xuất cần làm là lựa chọn và phối hợp các bộ phận phù hợp với đặc tính động lực học của toàn bộ hệ thống.

Khả năng kiểm soát rung tốt đến từ sự phối hợp giữa các bộ phận, không đơn giản là làm cho mọi thứ to hơn, nặng hơn hoặc cứng hơn.

5. Thuật toán điều khiển có vai trò quan trọng như thế nào?

Đây là phần người sử dụng khó quan sát trực tiếp nhưng có ảnh hưởng lớn đến quá trình vắt.

Trước khi tăng lên tốc độ cao, máy giặt cần kiểm soát tình trạng phân bố tải.

Tùy thiết kế, máy có thể đánh giá mức mất cân bằng thông qua những tín hiệu liên quan đến chuyển động, tốc độ và đặc tính làm việc của hệ thống truyền động.

Khi nhận thấy tải phân bố chưa phù hợp, máy có thể giảm tốc, quay đảo để phân bố lại quần áo rồi thử tăng tốc một lần nữa.

Nếu tình trạng mất cân bằng vẫn vượt giới hạn cho phép, máy có thể hạn chế tốc độ hoặc không thực hiện vắt tốc độ cao để bảo vệ thiết bị.

Đây là lý do có những lúc máy giặt quay qua quay lại nhiều lần trước khi tăng tốc, khiến thời gian chương trình kéo dài.

Hai chiếc máy có thể sử dụng những chiến lược nhận biết và xử lý mất cân bằng khác nhau.

Tuy nhiên, việc một chiếc máy mất nhiều thời gian cân bằng tải hơn chưa chắc có nghĩa thuật toán kém hơn.

Có thể mức mất cân bằng ban đầu khác nhau hoặc nhà sản xuất lựa chọn giới hạn vận hành khác nhau.

Một hệ thống điều khiển tốt không phải lúc nào cũng cố đạt 1.400 vòng/phút bằng mọi giá, mà cần biết khi nào có thể tăng tốc và khi nào nên hạn chế tốc độ.

Các hướng dẫn kỹ thuật của Bosch và Electrolux cũng mô tả việc máy phân bố lại đồ giặt, giảm tốc độ hoặc không vắt khi phát hiện mất cân bằng quá lớn. <Cite refs={["turn807809search1","turn807809search24"]}/>

6. Vì sao máy giặt nặng hơn chưa chắc rung ít hơn?

Khối lượng máy và đối trọng có ảnh hưởng đến khả năng vận hành ổn định.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa chuyển động của cụm thùng giặt bên trong và chuyển động của thân máy bên ngoài.

Một chiếc máy có đối trọng lớn hơn có thể sở hữu đặc tính quán tính khác, nhưng khả năng kiểm soát rung còn phụ thuộc vào vị trí bố trí khối lượng, hệ treo, giảm chấn và kết cấu nâng đỡ.

Ngoài ra, thân máy có độ cứng cao không đồng nghĩa hệ thống sẽ luôn truyền ít rung động xuống nền.

Trong thiết kế cơ khí, khối lượng, độ cứng và khả năng tiêu tán năng lượng dao động cần được xem xét cùng nhau.

Vì vậy, nếu hai máy cùng vắt 1.400 vòng/phút nhưng một máy nặng 80 kg và máy kia nặng 65 kg, chúng ta chưa thể kết luận chiếc máy 80 kg sẽ rung ít hơn.

Khối lượng là một thông tin về thiết kế, không phải chỉ số trực tiếp đo khả năng kiểm soát rung.

7. Quan sát ly nước trên nóc máy cho chúng ta biết điều gì?

Trong một số video trải nghiệm máy giặt của KSDM, ly nước được sử dụng để minh họa rung động truyền lên bề mặt thân máy trong quá trình vắt có tải.

Khi nước dao động nhẹ, người xem có thể hình dung trạng thái chuyển động tại vị trí đặt ly.

Khi nước dao động mạnh hơn, đó là dấu hiệu cho thấy ly đang chịu tác động dao động khác biệt.

Tuy nhiên, có ba giới hạn cần hiểu rõ.

Thứ nhất, ly nước không phải thiết bị đo độ rung chuẩn hóa. Hình dạng ly, lượng nước, vị trí đặt và tần số dao động có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Thứ hai, một vị trí trên nóc máy không phản ánh đầy đủ chuyển động của cụm thùng giặt bên trong hoặc lực truyền xuống nền.

Thứ ba, hai lần vắt có thể có mức mất cân bằng tải khác nhau, ngay cả khi sử dụng cùng khối lượng quần áo và tốc độ quay.

Vì vậy, KSDM xem đây là phương pháp quan sát minh họa, không phải bằng chứng đủ để xếp hạng độ rung hay độ bền giữa các máy.

Việc sử dụng ly nước trong video cần do người có chuyên môn thực hiện với bố trí an toàn; người dùng không nên tự đặt ly hoặc vật dễ rơi trên máy đang vắt.

8. Máy rung mạnh có đồng nghĩa với chất lượng kém không?

Không phải lúc nào cũng vậy.

Máy giặt có thể rung mạnh do tải giặt phân bố không đều, giặt một món đồ lớn, nền đặt máy không ổn định hoặc lắp đặt chưa đúng.

Chẳng hạn, bu lông cố định vận chuyển chưa được tháo bỏ có thể khiến cụm thùng không dao động đúng như thiết kế, dẫn đến rung và tiếng động bất thường.

Chân đế không tiếp xúc đều với nền cũng có thể làm máy lắc khi vắt.

Ở một số trường hợp, máy có thể tự giảm tốc hoặc dừng vắt để bảo vệ thiết bị khi phát hiện mất cân bằng quá lớn.

Vì vậy, một lần rung mạnh không đủ để khẳng định máy có chất lượng cơ khí kém.

Tuy nhiên, nếu máy thường xuyên rung lắc bất thường trong điều kiện sử dụng và lắp đặt đúng, đó là dấu hiệu cần được kiểm tra.

Người dùng nên xem lại cách phân bố quần áo, giới hạn tải, nền đặt máy và chân đế theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Nếu vấn đề vẫn tiếp diễn, nên liên hệ kỹ thuật hoặc trung tâm bảo hành, thay vì tự tháo máy để kiểm tra.

Hướng dẫn của Electrolux cũng xác định tải giặt quá ít, phân bố không đều, nền thiếu ổn định hoặc lắp đặt không đúng là những nguyên nhân có thể liên quan đến hiện tượng rung và vắt bất thường. <Cite refs={["turn807809search4","turn807809search25"]}/>

9. Muốn so sánh khả năng kiểm soát rung giữa hai máy, cần làm thế nào?

Muốn biết hai chiếc máy cùng 1.400 vòng/phút có khả năng kiểm soát rung khác nhau đến đâu, cần có điều kiện so sánh phù hợp.

Trước hết, hai máy phải được lắp đặt đúng trên nền có đặc tính tương đương.

Tiếp theo, cần sử dụng tải giặt và quy trình phân bố tải được kiểm soát, bởi cùng 5 kg quần áo chưa chắc tạo ra cùng mức mất cân bằng.

Cần xác nhận tốc độ vắt thực tế, thay vì chỉ dựa vào tốc độ tối đa được công bố.

Nếu muốn đánh giá định lượng, cần sử dụng thiết bị và phương pháp đo rung phù hợp, xác định vị trí đo, dải tần và điều kiện vận hành.

Đồng thời, nên xem xét nhiều chu kỳ hoặc nhiều trạng thái tải để hạn chế việc một lần thử có kết quả thuận lợi hoặc bất lợi ngẫu nhiên.

Quan trọng hơn, cần phân biệt khả năng kiểm soát rung với tiếng ồn và độ bền. Đây là những năng lực có liên quan nhưng không thay thế cho nhau.

Với người tiêu dùng, không nhất thiết phải tự thực hiện những phép đo kỹ thuật này.

Điều cần làm là tìm kiếm kết quả thử nghiệm, dữ liệu vận hành và thông tin sản phẩm có điều kiện rõ ràng, đồng thời hiểu giới hạn của những video trải nghiệm thực tế.

Kết luận

Hai chiếc máy giặt cùng vắt ở tốc độ 1.400 vòng/phút vẫn có thể rung rất khác nhau.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở động cơ, đối trọng hay độ dày thân máy, mà còn ở mức mất cân bằng của quần áo, thiết kế hệ treo, giảm chấn và thuật toán điều khiển.

Trong đó, khả năng nhận biết và kiểm soát lực mất cân bằng là một năng lực kỹ thuật quan trọng của máy giặt hiện đại.

Tuy nhiên, một lần quan sát máy rung ít hơn chưa đủ để kết luận máy đó có chất lượng hoặc độ bền vượt trội.

Muốn đánh giá chính xác cần kết hợp quan sát thực tế với điều kiện thử nghiệm và bằng chứng phù hợp.

Đó cũng là cách KSDM hướng đến khi giúp khách hàng tìm hiểu chất lượng máy giặt: không chỉ nhìn thấy sự khác biệt, mà còn hiểu vì sao sự khác biệt xuất hiện và có ý nghĩa gì đối với quyết định mua hàng.

HIỂU RÕ → MUA ĐÚNG → YÊN TÂM SỬ DỤNG.

Tìm hiểu thêm

•  Tốc độ vắt 1.000 – 1.200 – 1.400 vòng/phút nói lên điều gì?

•  Độ ồn và độ rung khác nhau thế nào?

• Vì sao hai máy giặt cùng 10 kg, cùng 1.400 vòng/phút nhưng chất lượng có thể rất khác nhau?

•  Những bộ phận nào ảnh hưởng nhiều nhất đến độ bền máy giặt?

•  Máy giặt nặng hơn, kết cấu dày dặn hơn có thực sự bền hơn?

•  Máy giặt truyền động trực tiếp hay dây curoa bền hơn, êm hơn?