CSPF LÀ GÌ? VÌ SAO DÙNG ĐỂ ĐÁNH GIÁ HIỆU SUẤT ĐIỀU HÒA?

Khi mua điều hòa, ngoài những thông tin quen thuộc như:

9.000 BTU

Inverter

5 sao năng lượng

chúng ta còn có thể gặp một chỉ số:

CSPF

Ví dụ:

CSPF: 4,8

CSPF: 5,6

CSPF: 6,2

Nhìn những con số này, rất khó để người tiêu dùng biết:

CSPF thực sự nói lên điều gì?

Có phải CSPF 6,0 nghĩa là chiếc điều hòa tiết kiệm 6 lần?

CSPF càng cao thì tiền điện chắc chắn càng thấp?

Và nếu hai chiếc điều hòa đều được dán nhãn năng lượng 5 sao thì tại sao CSPF của chúng vẫn khác nhau?

Muốn hiểu CSPF, trước tiên chúng ta cần quay lại hai khái niệm đã tìm hiểu ở những bài trước:

Điều hòa dùng điện để vận chuyển nhiệt.

Và:

Công suất lạnh cho biết khả năng lấy nhiệt khỏi căn phòng.

Từ đây xuất hiện một câu hỏi rất tự nhiên:

Để lấy được một lượng nhiệt nhất định khỏi căn phòng, chiếc điều hòa phải sử dụng bao nhiêu điện?

Đó chính là câu chuyện về hiệu suất.

Điều hòa không biến điện thành “hơi lạnh”

Đây là điểm rất quan trọng.

Khi một chiếc điều hòa tiêu thụ điện, lượng điện đó được sử dụng để vận hành:

• máy nén;
• quạt;
• bảng mạch;
• van và các bộ phận khác.

Toàn bộ hệ thống phối hợp để:

lấy nhiệt trong phòng và đưa nhiệt ra ngoài trời.

Vì vậy khi đánh giá hiệu suất của điều hòa, chúng ta đang quan tâm tới mối quan hệ giữa:

Lượng nhiệt mà chiếc máy có thể lấy khỏi căn phòng

và:

Lượng điện mà chiếc máy phải sử dụng để thực hiện công việc đó.

Có thể hình dung rất đơn giản:

Cùng làm một công việc, chiếc máy nào cần ít điện hơn thì hiệu quả hơn.

Ví dụ đơn giản về hiệu suất

Giả sử có hai chiếc điều hòa cùng cần lấy một lượng nhiệt như nhau khỏi hai căn phòng giống nhau.

Máy A sử dụng:

10 đơn vị điện.

Máy B chỉ cần:

8 đơn vị điện

để thực hiện cùng lượng công việc đó.

Có thể hiểu:

Máy B sử dụng điện hiệu quả hơn.

Đây mới là điều người tiêu dùng thực sự quan tâm khi hỏi:

“Chiếc điều hòa nào tiết kiệm điện hơn?”

Nhưng điều hòa Inverter lại có một đặc điểm khiến việc đánh giá không đơn giản chỉ bằng một thời điểm.

Điều hòa không hoạt động ở một mức công suất suốt cả mùa

Trong bài về Inverter, chúng ta đã biết:

Công suất của điều hòa có thể thay đổi theo tải nhiệt.

Khi vừa bật máy và phòng còn nóng:

máy có thể chạy công suất cao.

Khi phòng gần đạt nhiệt độ mong muốn:

công suất giảm dần.

Khi nhiệt độ đã ổn định:

máy có thể chỉ cần chạy tải thấp để bù lượng nhiệt tiếp tục đi vào phòng.

Không chỉ vậy.

Điều kiện sử dụng cũng thay đổi:

Buổi trưa khác buổi tối.

Ngày nóng vừa khác ngày nắng nóng gay gắt.

Tải nhiệt cao khác tải nhiệt thấp.

Vì vậy nếu chỉ đo hiệu suất của điều hòa tại một điểm vận hành duy nhất, chúng ta chưa nhìn thấy đầy đủ cách chiếc máy có thể hoạt động trong cả một mùa làm lạnh.

Đây chính là lý do xuất hiện những chỉ số hiệu suất theo mùa như:

CSPF.

CSPF là gì?

CSPF là viết tắt của:

Cooling Seasonal Performance Factor

Có thể hiểu đơn giản là:

Hệ số hiệu suất làm lạnh theo mùa.

Thay vì chỉ hỏi:

“Ở một thời điểm, máy hiệu quả thế nào?”

CSPF cố gắng trả lời một câu hỏi gần với quá trình sử dụng hơn:

“Trong cả một mùa làm lạnh được mô phỏng theo điều kiện tiêu chuẩn, chiếc điều hòa tạo ra tổng lượng làm lạnh bao nhiêu so với tổng điện năng sử dụng?”

Hiểu theo cách đời thường:

CSPF cho biết hiệu quả sử dụng điện của chiếc điều hòa khi xét nhiều trạng thái vận hành trong một mùa làm lạnh theo phương pháp thử quy định.

CSPF càng cao có nghĩa là gì?

Nếu so sánh những sản phẩm trong điều kiện đánh giá tương ứng:

CSPF càng cao → hiệu suất năng lượng theo phép đánh giá CSPF càng tốt.

Ví dụ:

Máy A:

CSPF = 4,5

Máy B:

CSPF = 6,0

Không nên hiểu:

Máy B tiết kiệm 6 lần.

Con số 6,0 không phải phần trăm và cũng không phải số lần tiết kiệm điện so với một chiếc máy khác.

Nó là một tỷ số hiệu suất theo mùa được xác định theo phương pháp tính và điều kiện tiêu chuẩn.

Điều chúng ta cần nhớ đơn giản hơn:

Khi so sánh phù hợp, CSPF cao hơn cho thấy chiếc máy sử dụng điện hiệu quả hơn theo phép đánh giá này.

Tại sao CSPF phù hợp với điều hòa Inverter hơn việc chỉ nhìn một điểm hiệu suất?

Hãy tưởng tượng hai chiếc điều hòa.

Khi chạy gần công suất định mức, hiệu suất của chúng có thể khá giống nhau.

Nhưng khi tải nhiệt giảm:

Máy A có thể:

giảm công suất tốt và vẫn duy trì hiệu suất cao.

Máy B có thể:

hoạt động kém hiệu quả hơn ở tải thấp hoặc phải bật/tắt nhiều hơn.

Nếu chỉ đo tại một điểm:

chúng ta có thể không nhìn thấy sự khác biệt đó.

Trong khi thực tế, một chiếc điều hòa Inverter có thể dành rất nhiều thời gian hoạt động ở:

tải thấp hoặc tải trung bình

chứ không phải lúc nào cũng chạy hết công suất.

CSPF cố gắng phản ánh hiệu quả trong nhiều trạng thái vận hành hơn thay vì chỉ nhìn một khoảnh khắc.

Đây là lý do chỉ số theo mùa rất hữu ích khi đánh giá điều hòa hiện đại.

CSPF có giống COP hay EER không?

Không hoàn toàn.

Các chỉ số như COP hay EER thường mô tả hiệu suất tại những điều kiện vận hành xác định.

Có thể hình dung:

EER/COP giống như chụp một bức ảnh tại một thời điểm.

Còn:

CSPF giống như cố gắng xem cả một đoạn phim về quá trình sử dụng trong mùa.

Đây chỉ là cách hình dung đơn giản.

Mỗi chỉ số có phương pháp xác định riêng.

Điều quan trọng với người tiêu dùng là:

Không nên lấy các chỉ số được xác định theo những phương pháp khác nhau rồi so sánh trực tiếp như thể chúng là cùng một đại lượng.

Vậy CSPF có cho biết chính xác tiền điện nhà tôi không?

Không.

Đây là điều rất quan trọng.

CSPF được xác định dựa trên:

điều kiện thử nghiệm và phương pháp tính tiêu chuẩn.

Trong khi căn phòng thực tế của chúng ta có thể rất khác.

Điện năng tiêu thụ thực tế còn phụ thuộc vào:

• diện tích và tải nhiệt căn phòng;
• hướng nắng;
• tầng mái;
• cửa kính;
• nhiệt độ ngoài trời;
• nhiệt độ cài đặt;
• số người sử dụng;
• thời gian bật máy;
• độ kín của phòng;
• vị trí lắp dàn nóng;
• tình trạng vệ sinh;
• cách sử dụng.

Vì vậy:

CSPF không phải công cụ dự đoán chính xác hóa đơn điện của từng gia đình.

Nó phù hợp hơn để:

so sánh hiệu suất năng lượng của các sản phẩm theo cùng hệ thống đánh giá.

CSPF 6,0 có tiết kiệm hơn CSPF 5,0 đúng 20% không?

Không nên lấy hai con số rồi trực tiếp kết luận hóa đơn điện sẽ chênh đúng tỷ lệ đó.

Về mặt tỷ số, 6,0 cao hơn 5,0 là 20%.

Nhưng:

tiền điện thực tế của hai chiếc máy không chỉ phụ thuộc vào CSPF.

Nếu hai máy:

• có công suất khác nhau;
• được dùng trong hai căn phòng khác nhau;
• thời gian sử dụng khác nhau;
• nhiệt độ cài đặt khác nhau;
• điều kiện ngoài trời khác nhau,

thì hóa đơn điện có thể rất khác.

Ngay cả khi đặt trong cùng một căn phòng, hành vi điều khiển và điều kiện thực tế cũng có thể khiến mức chênh điện năng không đúng bằng tỷ lệ CSPF.

Vì vậy CSPF nên được dùng như:

một thước đo so sánh hiệu suất

chứ không phải:

máy tính tiền điện chính xác.

Hai chiếc điều hòa cùng 5 sao có CSPF khác nhau không?

Có thể.

Đây là một điểm người mua rất nên biết.

Nhãn năng lượng xếp sản phẩm vào những mức hiệu suất theo tiêu chí áp dụng.

Vì vậy hai chiếc điều hòa đều:

5 sao

không nhất thiết có CSPF bằng nhau.

Ví dụ, trong cùng phạm vi so sánh, một máy có thể có CSPF cao hơn máy còn lại nhưng cả hai đều đáp ứng mức xếp hạng 5 sao theo tiêu chí tương ứng.

Có thể hình dung:

Số sao cho chúng ta biết sản phẩm thuộc nhóm nào.

Còn:

CSPF cho chúng ta thêm một con số cụ thể để xem xét hiệu suất.

Vì vậy khi hai chiếc máy đều 5 sao:

hãy nhìn tiếp CSPF.

CSPF cao có nghĩa chiếc điều hòa tốt hơn toàn diện?

Không.

CSPF nói rất nhiều về:

hiệu suất năng lượng.

Nhưng người tiêu dùng còn quan tâm đến:

• công suất lạnh;
• khả năng làm lạnh khi tải cao;
• dải công suất;
• độ ồn;
• độ bền;
• cảm giác gió;
• khả năng kiểm soát nhiệt độ;
• tính năng;
• chất lượng lắp đặt;
• dịch vụ sau bán hàng.

Một chiếc máy có CSPF rất cao nhưng không đủ công suất cho căn phòng vẫn có thể:

không đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng.

Vì vậy:

CSPF là một thước đo quan trọng – không phải thước đo duy nhất.

Tại sao một chiếc máy CSPF cao lại có thể không tiết kiệm trong nhà bạn?

Giả sử một chiếc điều hòa có CSPF rất tốt.

Nhưng dàn nóng được lắp trong một hốc kín.

Khí nóng thổi ra rồi lại quay trở lại phía hút.

Hoặc:

lưới lọc quá bẩn.

Hoặc:

cửa phòng thường xuyên mở.

Hoặc:

đặt 16°C trong khi ngoài trời rất nóng.

Lúc này điều kiện vận hành thực tế khác xa điều kiện đánh giá tiêu chuẩn.

Chiếc máy vẫn có CSPF cao trên nhãn.

Nhưng:

cách chúng ta lắp đặt và sử dụng có thể khiến điện năng thực tế tăng lên đáng kể.

Điều này cho thấy:

Hiệu suất tốt của sản phẩm là điều kiện cần.

Nhưng muốn biến nó thành:

tiền điện thấp trong thực tế

còn cần:

chọn đúng + lắp đúng + sử dụng đúng.

Vậy khi mua điều hòa nên dùng CSPF như thế nào?

Cách hữu ích nhất là:

Dùng CSPF để so sánh hiệu suất năng lượng giữa những sản phẩm có thể so sánh hợp lý với nhau.

Ví dụ:

Hai chiếc máy:

• cùng nhóm công suất;
• cùng mục đích sử dụng;
• đều đáp ứng nhu cầu của căn phòng.

Lúc này CSPF là một thông tin rất đáng xem.

Nếu một chiếc có CSPF cao hơn đáng kể:

đó là một lợi thế về hiệu suất năng lượng theo phương pháp đánh giá tương ứng.

Nhưng trước khi chọn chiếc có CSPF cao nhất, vẫn nên hỏi:

Công suất có phù hợp không?

Dải công suất thế nào?

Độ ồn ra sao?

Giá chênh bao nhiêu?

Mình sử dụng điều hòa bao nhiêu giờ mỗi ngày?

Khoản tiền điện có đủ lớn để lợi ích hiệu suất trở nên đáng kể hay không?

Đó mới là cách biến một thông số kỹ thuật thành:

thông tin hữu ích cho quyết định mua hàng.

Một chiếc máy CSPF cao hơn nhưng đắt hơn có đáng mua không?

Không có câu trả lời chung cho mọi trường hợp.

Giả sử hai máy chênh nhau khá nhiều về giá.

Máy đắt hơn có CSPF cao hơn.

Nếu gia đình:

sử dụng điều hòa 10–15 giờ mỗi ngày trong nhiều tháng

thì hiệu suất năng lượng có thể là một yếu tố rất đáng đầu tư.

Nhưng nếu căn phòng:

mỗi tuần chỉ bật vài giờ

thì khoản tiết kiệm điện có thể không đủ lớn để trở thành tiêu chí quan trọng nhất.

Vì vậy:

CSPF càng cao là một lợi thế.

Nhưng:

Có đáng trả thêm tiền cho lợi thế đó hay không còn phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng.

Đây chính là sự khác nhau giữa:

“Thông số nào tốt hơn?”

và:

“Sản phẩm nào phù hợp hơn?”

Đừng chỉ nhìn chữ “tiết kiệm điện”

Trong quảng cáo điều hòa, chúng ta thường gặp:

Tiết kiệm 30%

Tiết kiệm 50%

Tiết kiệm đến 60%

Những con số như vậy chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng ta biết:

So với cái gì?

Trong điều kiện nào?

Theo phương pháp thử nào?

Trong khi đó, CSPF là một chỉ số được xác định theo một phương pháp đánh giá tiêu chuẩn.

Vì vậy khi muốn so sánh hiệu suất giữa các sản phẩm:

Một chỉ số được công bố theo tiêu chuẩn thường hữu ích hơn một thông điệp quảng cáo đứng riêng lẻ.

Chỉ cần nhớ 5 điều

1. CSPF là hệ số hiệu suất làm lạnh theo mùa.

Nó giúp đánh giá mối quan hệ giữa:

hiệu quả làm lạnh

và:

điện năng sử dụng

trong điều kiện đánh giá theo mùa được quy định.

2. CSPF càng cao thì hiệu suất năng lượng theo phép đánh giá càng tốt.

Nhưng CSPF 6,0 không có nghĩa:

“tiết kiệm gấp 6 lần”.

3. CSPF không dự đoán chính xác hóa đơn điện của từng gia đình.

Điện thực tế còn phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện sử dụng.

4. Hai chiếc điều hòa cùng 5 sao vẫn có thể có CSPF khác nhau.

Vì vậy khi so sánh máy cùng nhóm:

đừng chỉ nhìn số sao.

5. CSPF là một thông số rất đáng quan tâm, nhưng không phải thông số duy nhất để chọn điều hòa.

Cần xem cùng:

công suất lạnh + dải công suất + độ ồn + điều kiện sử dụng + giá trị nhận được.

Có thể nhớ toàn bộ bài bằng một câu:

CSPF không cho biết nhà bạn sẽ trả chính xác bao nhiêu tiền điện – nó giúp chúng ta biết chiếc điều hòa sử dụng điện hiệu quả đến đâu theo một phương pháp đánh giá tiêu chuẩn.

Tìm hiểu tiếp

→ Nhãn năng lượng 5 sao có nghĩa là gì? Hai máy cùng 5 sao có tiết kiệm điện như nhau không?

→ Công suất điện và công suất lạnh khác nhau như thế nào?

→ Điều hòa Inverter là gì? Thực chất Inverter làm gì?

→ Công suất tối thiểu – định mức – tối đa của điều hòa nói lên điều gì?