Cùng 26°C, tại sao có lúc thấy nóng, có lúc lại thấy lạnh?

Buổi chiều, bạn bật điều hòa 26°C nhưng vẫn cảm thấy hơi nóng.

Đến tối, vẫn chiếc điều hòa đó, vẫn cài 26°C, bạn thấy vừa dễ chịu.

Gần sáng, vẫn 26°C nhưng lại phải kéo chăn vì lạnh.

Điều hòa có vấn đề không?

Chưa chắc.

Bởi con số 26°C có thể không thay đổi, nhưng căn phòng, môi trường bên ngoài và chính cơ thể chúng ta liên tục thay đổi theo thời gian.

Và khi những yếu tố đó thay đổi, cảm giác nóng – lạnh cũng thay đổi theo.

Nhiệt độ giống nhau không có nghĩa môi trường nhiệt giống nhau

Ở Bài 2, chúng ta đã biết nhiệt độ không khí chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến cảm giác.

Hãy tưởng tượng hai thời điểm:

17 giờ: Không khí trong phòng 26°C, nhưng tường hướng Tây và cửa kính vẫn còn nóng sau nhiều giờ nhận nắng.

23 giờ: Không khí vẫn 26°C, nhưng tường, kính và nhiều bề mặt xung quanh đã nguội hơn.

Nhiệt kế có thể cho cùng một con số.

Nhưng cơ thể đang sống trong hai môi trường nhiệt khác nhau.

Đó là lý do chỉ nói:

“Phòng đang 26°C.”

vẫn chưa mô tả đầy đủ căn phòng đang đem lại cảm giác gì cho người bên trong.

Buổi chiều: không khí đã mát nhưng căn phòng có thể vẫn còn nóng

Đây là tình huống đặc biệt dễ thấy ở phòng hướng Tây, tầng áp mái hoặc có nhiều kính.

Trong nhiều giờ ban ngày, bức xạ mặt trời truyền năng lượng vào mái, tường, kính và các vật thể trong phòng.

Khi bật điều hòa, nhiệt độ không khí có thể giảm tương đối nhanh.

Nhưng những bề mặt đã tích nhiệt không lập tức trở về cùng trạng thái.

Chúng tiếp tục trao đổi nhiệt với không khí và với cơ thể.

Vì vậy, bạn có thể nhìn nhiệt kế thấy 26°C nhưng vẫn cảm giác:

“Phòng chưa thật sự dịu.”

Phản ứng quen thuộc lúc này là hạ xuống:

25°C → 24°C → 23°C.

Nhưng nguyên nhân không nhất thiết chỉ nằm ở nhiệt độ không khí.

Một phần có thể nằm ở lượng nhiệt vẫn còn tích trong chính căn phòng.

Đến tối: căn phòng dần thay đổi

Khi mặt trời không còn chiếu vào tường và cửa kính, nguồn nhiệt từ bức xạ mặt trời giảm đi.

Điều hòa vẫn tiếp tục lấy nhiệt khỏi căn phòng.

Theo thời gian, tường, trần, sàn, đồ vật và các bề mặt xung quanh có thể dần nguội hơn.

Lúc này, cơ thể không chỉ tiếp xúc với không khí mát mà còn ở trong một môi trường có các bề mặt ít nóng hơn.

Vì vậy cùng 26°C, bạn có thể bắt đầu cảm thấy:

“Bây giờ mới thực sự dễ chịu.”

Điều hòa không nhất thiết đã thay đổi.

Căn phòng đã thay đổi.

Gần sáng: tại sao lại bắt đầu thấy lạnh?

Đêm càng về sáng, nhiệt độ ngoài trời thường giảm so với ban ngày.

Tường, mái và các bề mặt của công trình cũng đã có nhiều thời gian hơn để mất lượng nhiệt tích lũy từ ban ngày.

Tải nhiệt mà căn phòng nhận từ môi trường có thể giảm đáng kể so với buổi chiều.

Trong khi đó, điều hòa vẫn đang duy trì theo mức cài đặt của người sử dụng.

Nhưng còn một yếu tố khác:

Chính cơ thể chúng ta cũng không ở cùng trạng thái như lúc ban ngày.

Khi ngủ, mức hoạt động rất thấp và các quá trình sinh lý của cơ thể thay đổi theo nhịp ngày – đêm.

Vì vậy, mức nhiệt khiến bạn thấy dễ chịu khi mới đi ngủ chưa chắc vẫn tạo cùng cảm giác vào gần sáng.

Đây cũng là một trong những lý do chế độ Sleep tồn tại trên nhiều điều hòa: nhà sản xuất biết nhu cầu nhiệt trong suốt một đêm không nhất thiết giữ nguyên.

Chúng ta sẽ dành riêng Bài 12 – Chùm 11 để giải thích sâu hơn hiện tượng càng gần sáng càng dễ thấy lạnh.

Chính cơ thể bạn cũng thay đổi trong vài chục phút

Không cần chờ từ chiều tới sáng.

Cảm giác có thể thay đổi ngay trong một khoảng thời gian ngắn.

Hãy tưởng tượng bạn vừa đi ngoài đường nắng nóng về.

Cơ thể đang nóng, có thể đang tiết mồ hôi và vừa trải qua vận động.

Bạn bước vào căn phòng 26°C và vẫn thấy:

“Chưa đủ mát.”

Sau 20–30 phút ngồi yên, cùng căn phòng đó, cùng mức nhiệt đó, bạn lại thấy dễ chịu.

Một lúc lâu sau, nếu ngồi ngay trong luồng gió, thậm chí bạn có thể thấy hơi lạnh.

Điều gì đã thay đổi?

Không nhất thiết là điều hòa.

Trạng thái của cơ thể đã thay đổi.

Mức vận động ảnh hưởng rất rõ đến cảm giác

Khi cơ thể hoạt động, quá trình chuyển hóa tạo ra nhiệt.

Đi bộ, dọn nhà, nấu ăn hoặc tập thể dục khiến lượng nhiệt cơ thể cần thải ra khác với khi nằm đọc sách.

Do đó:

26°C khi đang làm việc nhà

có thể cảm thấy nóng hơn:

26°C khi ngồi yên xem TV.

Đây cũng là lý do không nên hỏi một cách tuyệt đối:

“Con người dễ chịu nhất ở bao nhiêu độ?”

Câu hỏi đầy đủ hơn phải là:

“Người đó đang làm gì, mặc gì và ở trong môi trường như thế nào?”

Luồng gió cũng không cố định trong suốt thời gian sử dụng

Điều hòa Inverter không phải lúc nào cũng hoạt động ở cùng một trạng thái.

Khi mới bật và tải nhiệt còn cao, máy có thể hoạt động mạnh hơn.

Khi căn phòng tiến gần trạng thái mục tiêu, công suất và cách quạt vận hành có thể thay đổi tùy thiết kế và chế độ sử dụng.

Nếu bật Auto Fan, tốc độ quạt cũng có thể được hệ thống điều chỉnh.

Ngoài ra, cánh đảo gió có thể khiến luồng khí lúc đi qua vị trí của bạn, lúc chuyển sang hướng khác.

Vì vậy, ngay cả khi nhiệt độ không khí gần như giống nhau, tốc độ không khí quanh cơ thể có thể không giống nhau.

Mà như chúng ta đã biết:

Gió thay đổi → trao đổi nhiệt qua da thay đổi → cảm giác cũng có thể thay đổi.

Độ ẩm cũng có thể thay đổi sau khi điều hòa chạy một thời gian

Khi làm lạnh, hơi nước trong không khí có thể ngưng tụ trên bề mặt dàn lạnh rồi được đưa ra ngoài qua đường thoát nước.

Vì vậy, sau khi điều hòa hoạt động một thời gian, trạng thái ẩm của không khí có thể khác lúc vừa bật máy.

Nếu ban đầu căn phòng nóng và ẩm, bạn có thể thấy khá oi.

Sau một thời gian, khi cả nhiệt độ và độ ẩm thay đổi, cảm giác có thể dễ chịu hơn dù mức cài đặt vẫn giữ nguyên.

Một lần nữa:

Remote không đổi – nhưng môi trường đã đổi.

Có một sai lầm rất dễ xảy ra: liên tục thay đổi nhiệt độ cài đặt

Khi vừa bật máy 10 phút mà vẫn nóng:

Hạ xuống 23°C.

Một lúc sau thấy lạnh:

Tăng lên 27°C.

Sau đó lại nóng:

Hạ xuống 24°C.

Người dùng liên tục đuổi theo cảm giác bằng nút tăng – giảm nhiệt độ.

Nhưng căn phòng và cơ thể đều cần thời gian để tiến tới trạng thái mới.

Nếu liên tục thay đổi mức cài đặt trước khi hiểu điều gì đang xảy ra, chúng ta có thể tự tạo ra một trải nghiệm nóng – lạnh thất thường hơn.

Điều hữu ích hơn là quan sát:

Máy đã chạy bao lâu?

Căn phòng trước đó nóng đến mức nào?

Có nắng chiếu vào không?

Mình vừa vận động hay đang ngồi yên?

Luồng gió đang hướng vào đâu?

Độ ẩm có đang thay đổi?

Những câu hỏi này giúp giải thích cảm giác tốt hơn chỉ nhìn vào con số 26°C.

Điều này có nghĩa nhiệt độ không còn quan trọng?

Không.

Nhiệt độ không khí vẫn là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến trao đổi nhiệt và cảm giác của cơ thể.

Điều cần sửa chỉ là cách hiểu:

Nhiệt độ quan trọng ≠ nhiệt độ quyết định tất cả.

26°C không phải con số vô nghĩa.

Nhưng 26°C cần được đặt trong một bức tranh lớn hơn.

Đó chính là tư duy của Chùm 11.

Vậy người dùng nên làm gì?

Khi vừa bật điều hòa, hãy cho hệ thống một khoảng thời gian hợp lý để xử lý tải nhiệt thay vì lập tức cài thật thấp.

Nếu sau một thời gian vẫn chưa dễ chịu, đừng chỉ nhìn nhiệt độ cài đặt.

Hãy xem luồng gió có tới khu vực sử dụng không, căn phòng có đang nhận nắng mạnh không, các bề mặt xung quanh có còn nóng không và hoạt động của người trong phòng có thay đổi không.

Ban đêm, nếu thường xuyên thấy lạnh gần sáng, có thể cân nhắc sử dụng Sleep hoặc điều chỉnh cách vận hành phù hợp với nhu cầu thực tế.

Nếu hai người cảm thấy khác nhau, hãy ưu tiên giải pháp cân bằng như điều chỉnh hướng gió, quần áo hoặc chăn trước khi cố tìm một con số nhiệt độ mà cả hai buộc phải cảm thấy giống nhau.

Mục tiêu không phải giữ nguyên một con số.

Mục tiêu là duy trì một môi trường đủ dễ chịu trong suốt thời gian sử dụng.

Chỉ cần nhớ

Cùng 26°C nhưng bạn có thể:

Buổi chiều → thấy nóng.

Buổi tối → thấy vừa.

Gần sáng → thấy lạnh.

Điều đó không nhất thiết có nghĩa điều hòa hoạt động sai.

Bởi trong suốt thời gian đó:

CĂN PHÒNG ĐANG THAY ĐỔI.

Nhiệt từ mặt trời giảm.

Tường và trần nguội dần.

Độ ẩm có thể thay đổi.

Luồng gió có thể thay đổi.

Đồng thời:

CƠ THỂ CŨNG ĐANG THAY ĐỔI.

Mức vận động thay đổi.

Lượng nhiệt cơ thể tạo ra thay đổi.

Trạng thái thức – ngủ thay đổi.

Quần áo, chăn và vị trí cơ thể có thể thay đổi.

Vì vậy:

CẢM GIÁC NHIỆT LÀ MỘT TRẠNG THÁI ĐỘNG.

Đừng cố điều khiển sự dễ chịu chỉ bằng một con số trên remote.

Hãy hiểu:

Cùng 26°C – nhưng căn phòng khác đi, cơ thể khác đi → cảm giác cũng có thể khác đi.

TÌM HIỂU THÊM

→ Điều hòa làm nhiệt độ phòng giảm – nhưng vì sao cơ thể chúng ta lại cảm thấy mát? 

→ 26°C có phải là nhiệt độ dễ chịu nhất khi dùng điều hòa?

→ Chế độ Sleep của điều hòa thực sự làm gì? 

→ Fan Speed và Auto Fan khác nhau thế nào?

→ Nhiệt bức xạ là gì? Vì sao không khí đã mát nhưng tường và trần nóng vẫn khiến chúng ta thấy oi? 

→ Vì sao ban đêm càng về sáng càng dễ thấy lạnh dù điều hòa vẫn cài cùng nhiệt độ?