Dây điện và aptomat cho điều hòa nên chọn như thế nào?

Khi lắp điều hòa, chúng ta thường dành nhiều sự chú ý cho:

dàn lạnh → dàn nóng → ống đồng → hút chân không → thoát nước.

Nhưng còn một hệ thống rất quan trọng:

NGUỒN ĐIỆN.

Dây điện quá nhỏ, mối nối không tốt hoặc thiết bị bảo vệ được lựa chọn không phù hợp có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành và an toàn điện.

Vậy điều hòa 9.000 BTU phải dùng dây bao nhiêu?

Aptomat nên chọn bao nhiêu A?

Câu trả lời tốt nhất không nên bắt đầu từ một bảng quy đổi BTU.

Hãy bắt đầu từ yêu cầu điện của đúng thiết bị.

Điều hòa cần điện để làm gì?

Điều hòa không chỉ cấp điện cho máy nén.

Trong hệ thống còn có:

máy nén → quạt dàn nóng → quạt dàn lạnh → bảng mạch → van điện tử hoặc các cơ cấu điều khiển khác.

Khi hoạt động, toàn bộ hệ thống lấy điện từ nguồn cấp.

Dòng điện chạy qua dây dẫn sẽ làm dây phát nhiệt.

Nếu dây được chọn phù hợp, nhiệt độ dây nằm trong điều kiện mà hệ thống điện được thiết kế để làm việc.

Nếu tiết diện dây không phù hợp với dòng điện và điều kiện lắp đặt, dây có thể nóng hơn mức mong muốn và sụt áp cũng có thể tăng.

Vì vậy, dây điện không phải một phụ kiện chỉ cần:

“có điện tới máy là được”.

Nó là một phần của hệ thống cấp nguồn.

Có thể chọn tiết diện dây chỉ dựa vào BTU không?

Không nên.

BTU/h là đơn vị mô tả công suất lạnh, không phải trực tiếp là công suất điện hoặc dòng điện của máy.

Hai chiếc điều hòa cùng 12.000 BTU/h có thể khác nhau về:

công suất điện → dòng điện → hiệu suất → khả năng vận hành cực đại → yêu cầu nguồn cấp.

Đặc biệt với điều hòa Inverter, ngoài thông số Rated còn có thể có phạm vi công suất điện hoặc dòng điện thay đổi theo tải.

Vì vậy:

Cùng BTU ≠ chắc chắn cùng yêu cầu dây điện.

Muốn chọn đúng, cần xem thông số điện và hướng dẫn lắp đặt của sản phẩm.

Vậy tiết diện dây điện phụ thuộc vào những gì?

Khả năng mang dòng của dây không chỉ phụ thuộc vào con số tiết diện.

Nó còn liên quan đến:

vật liệu dây dẫn → cách đi dây → chiều dài → nhiệt độ môi trường → số dây đi chung → loại cách điện → điều kiện lắp đặt.

Ví dụ, cùng một tiết diện dây nhưng:

đi thoáng

và

đi trong ống cùng nhiều dây khác

không nhất thiết có điều kiện tản nhiệt giống nhau.

Đường dây rất dài cũng cần quan tâm đến sụt áp.

Do đó, không nên biến việc chọn dây thành một quy tắc duy nhất:

“Điều hòa X BTU → cứ dùng dây Y mm².”

Aptomat làm nhiệm vụ gì?

Aptomat – hay circuit breaker – là một thiết bị bảo vệ của mạch điện.

Hiểu đơn giản, nó có nhiệm vụ ngắt mạch khi xuất hiện những điều kiện quá dòng mà thiết bị được thiết kế để bảo vệ.

Tùy loại thiết bị bảo vệ, hệ thống còn có thể được trang bị chức năng bảo vệ liên quan tới dòng rò/chống điện giật.

Điều quan trọng là:

Aptomat không phải công tắc càng lớn càng tốt.

Nếu chọn định mức không phù hợp với dây dẫn và tải, hệ thống bảo vệ có thể không làm việc như mong muốn.

Aptomat càng lớn càng tốt vì ít bị nhảy?

Không.

Đây là một cách hiểu nguy hiểm.

Nếu một mạch điện thường xuyên làm thiết bị bảo vệ tác động, giải pháp không phải đơn giản là:

“Thay aptomat lớn hơn để khỏi nhảy.”

Cần tìm nguyên nhân:

tải có vượt thiết kế không → dây có phù hợp không → thiết bị có bất thường không → mối nối có vấn đề không → thiết bị bảo vệ có được chọn đúng không.

Tăng định mức bảo vệ mà không kiểm tra khả năng chịu dòng của dây có thể làm mất đi một phần ý nghĩa của hệ thống bảo vệ.

Có thể hình dung:

Dây dẫn và aptomat phải được lựa chọn như một cặp.

Aptomat không chỉ bảo vệ chiếc điều hòa.

Nó còn phải phù hợp với mạch điện cấp cho điều hòa.

Điều hòa có nên dùng một đường điện riêng?

Với điều hòa, việc bố trí mạch cấp điện riêng thường là giải pháp hợp lý và nhiều hướng dẫn lắp đặt của nhà sản xuất yêu cầu hoặc khuyến nghị theo cấu hình sản phẩm.

Điều này giúp:

dễ lựa chọn dây và thiết bị bảo vệ phù hợp → hạn chế ảnh hưởng từ các tải khác → thuận tiện khi cần cô lập nguồn để bảo dưỡng.

Không nên tùy tiện đấu điều hòa vào một ổ cắm hoặc mạch đang cấp cho nhiều thiết bị công suất lớn mà chưa kiểm tra khả năng của mạch đó.

Đặc biệt với điều hòa công suất lớn, yêu cầu nguồn điện cần được kiểm tra trước khi lắp máy.

Cấp điện vào dàn nóng hay dàn lạnh?

Tùy model.

Có điều hòa cấp nguồn vào dàn lạnh.

Có model cấp nguồn vào dàn nóng.

Giữa hai dàn còn có dây nguồn/dây tín hiệu kết nối theo thiết kế của nhà sản xuất.

Vì vậy, không nên mặc định:

“Điều hòa lúc nào cũng cấp điện vào dàn lạnh.”

hoặc:

“Máy Inverter phải cấp điện vào dàn nóng.”

Hãy xem sơ đồ đấu điện của đúng model.

Đây cũng là lý do khi chuẩn bị nguồn điện âm tường trước khi mua điều hòa, nên xác định model hoặc ít nhất cấu hình lắp đặt trước.

Dây nối giữa dàn nóng và dàn lạnh có quan trọng không?

Có.

Dây kết nối giữa hai dàn có thể mang nguồn điện, tín hiệu điều khiển hoặc cả hai tùy thiết kế.

Số lõi dây, tiết diện và cách đấu phải theo sơ đồ của nhà sản xuất.

Đấu nhầm dây không chỉ khiến máy không hoạt động mà trong một số trường hợp còn có thể gây hư hỏng linh kiện điện tử.

Vì vậy:

không đấu dây theo màu bằng trí nhớ.

Kỹ thuật viên cần kiểm tra đúng ký hiệu đầu nối và sơ đồ điện của model.

Có cần nối đất cho điều hòa không?

Nếu nhà sản xuất yêu cầu nối đất bảo vệ, hệ thống cần được thực hiện đúng.

Nối đất là một phần của hệ thống an toàn điện, không phải sợi dây có cũng được, không có cũng được.

Tuy nhiên, hiệu quả của nối đất không chỉ phụ thuộc vào việc nhìn thấy một sợi dây màu xanh-vàng đi ra từ điều hòa.

Nó còn phụ thuộc vào hệ thống tiếp địa của công trình có được thiết kế và thực hiện đúng hay không.

Vì vậy, với nhà mới hoặc công trình đang hoàn thiện điện, nên xử lý vấn đề tiếp địa từ hệ thống điện của công trình, thay vì đợi tới lúc lắp điều hòa mới tìm một vị trí bất kỳ để “nối đất”.

Có cần thiết bị chống rò điện?

Bảo vệ dòng rò/chống điện giật là một phần quan trọng của hệ thống an toàn điện.

Tùy hệ thống điện, quy chuẩn áp dụng, thiết bị và yêu cầu của nhà sản xuất, có thể sử dụng các thiết bị như RCD/RCCB/RCBO hoặc giải pháp bảo vệ phù hợp.

Đây là phần nên được thiết kế bởi người có chuyên môn về điện.

Người sử dụng không cần nhớ tất cả tên thiết bị.

Điều quan trọng là hiểu:

Aptomat bảo vệ quá dòng và bảo vệ dòng rò không phải lúc nào cũng là cùng một chức năng.

Khi làm hệ thống điện mới, hãy yêu cầu đơn vị thi công xem xét đầy đủ các lớp bảo vệ cần thiết.

NGƯỜI SỬ DỤNG CẦN KIỂM TRA GÌ?

Bạn không cần tự tính tiết diện dây hay chọn aptomat.

Nhưng trước khi lắp đặt, có thể hỏi kỹ thuật viên:

• Model này yêu cầu nguồn điện như thế nào?

• Nguồn được cấp vào dàn nóng hay dàn lạnh?

• Dòng điện/công suất điện cần xem ở đâu trong tài liệu?

• Tiết diện dây được chọn dựa trên dòng điện và điều kiện đi dây nào?

• Đường dây có đủ khả năng chịu tải và kiểm soát sụt áp không?

• Aptomat được chọn có phù hợp với tải và dây dẫn không?

• Máy có được bố trí mạch điện riêng không?

• Dây kết nối giữa hai dàn có đúng số lõi, tiết diện và sơ đồ không?

• Hệ thống có nối đất và bảo vệ dòng rò phù hợp không?

Với nhà đang xây hoặc cải tạo:

hãy giải quyết nguồn điện trước khi hoàn thiện tường.

Đó luôn là việc đơn giản hơn so với sửa hệ thống điện sau khi nội thất đã hoàn thành.

Chỉ cần nhớ

Khi cấp điện cho điều hòa, đừng bắt đầu bằng câu:

“Máy này bao nhiêu BTU thì dùng dây bao nhiêu?”

Hãy bắt đầu bằng:

MODEL NÀY CẦN NGUỒN ĐIỆN NHƯ THẾ NÀO?

Sau đó mới xác định:

THÔNG SỐ ĐIỆN CỦA MÁY
↓
ĐIỀU KIỆN ĐI DÂY
↓
CHIỀU DÀI ĐƯỜNG DÂY
↓
TIẾT DIỆN DÂY PHÙ HỢP
↓
THIẾT BỊ BẢO VỆ PHÙ HỢP
↓
NỐI ĐẤT & BẢO VỆ AN TOÀN.

Và hãy nhớ:

BTU là công suất lạnh – không phải kích thước dây điện.

Cũng như:

Aptomat lớn hơn không có nghĩa an toàn hơn.

Một hệ thống điện tốt là khi:

điều hòa + dây dẫn + thiết bị bảo vệ + hệ thống nối đất

được lựa chọn đồng bộ với nhau.

Đây là phần chúng ta gần như không nhìn thấy khi điều hòa đã lắp xong.

Nhưng nó lại là một trong những phần đáng được làm đúng ngay từ đầu.

TÌM HIỂU THÊM

• Công suất lạnh và công suất điện của điều hòa khác nhau thế nào?

• Dàn lạnh điều hòa nên lắp ở đâu?

• Dàn nóng điều hòa nên đặt ở đâu?

• Ống đồng điều hòa dài bao nhiêu là phù hợp?

• Lắp điều hòa đúng cách: Người tiêu dùng cần kiểm tra những gì trước khi nghiệm thu?