Điều hòa 2 chiều và máy sưởi điện – khi nào nên dùng loại nào?

Vào mùa đông, nếu cần làm ấm căn phòng, người dùng thường đứng trước hai lựa chọn quen thuộc:

Bật điều hòa 2 chiều
hoặc
dùng máy sưởi điện.

Cả hai đều giúp căn phòng ấm hơn.

Nhưng cách chúng tạo nhiệt rất khác nhau.

Và chính sự khác biệt đó quyết định:

• loại nào tiết kiệm điện hơn;
• loại nào làm ấm nhanh hơn ở một vùng nhỏ;
• loại nào phù hợp để dùng nhiều giờ;
• loại nào tiện hơn cho từng hoàn cảnh.

Vì vậy câu hỏi đúng không phải:

“Điều hòa hay máy sưởi tốt hơn?”

Mà là:

“Trong tình huống nào nên dùng loại nào?”

Điều hòa 2 chiều không tạo nhiệt theo cách của máy sưởi điện

Máy sưởi điện thường biến điện năng thành nhiệt ngay tại thiết bị.

Dòng điện chạy qua phần tử gia nhiệt, điện năng được chuyển thành nhiệt rồi truyền vào phòng.

Có thể hiểu đơn giản:

Điện → nhiệt.

Điều hòa 2 chiều lại hoạt động theo nguyên lý Heat Pump.

Nó không chủ yếu tạo nhiệt bằng điện trở.

Thay vào đó, hệ thống dùng điện để vận hành:

• máy nén;
• quạt;
• môi chất lạnh;
• các bộ phận điều khiển;

nhằm lấy nhiệt từ không khí ngoài trời và vận chuyển vào trong phòng.

Có thể hiểu:

Điện → vận chuyển nhiệt từ ngoài vào trong.

Đây là khác biệt cốt lõi giữa hai loại thiết bị.

Vì sao điều hòa thường tiết kiệm điện hơn khi sưởi cả căn phòng?

Đây là ưu điểm rất lớn của Heat Pump.

Với máy sưởi điện trở, về nguyên lý, khoảng 1 kWh điện tiêu thụ sẽ tạo ra xấp xỉ 1 kWh nhiệt tại nơi sử dụng.

Trong khi đó, điều hòa có thể dùng 1 kWh điện để vận chuyển một lượng nhiệt lớn hơn 1 kWh từ ngoài trời vào trong nhà.

Đó là lý do hệ số hiệu quả sưởi của Heat Pump có thể lớn hơn 1 rất nhiều.

Nói đơn giản:

Điều hòa không cần “tự làm ra” toàn bộ nhiệt lượng bằng điện.

Nó lấy một phần lớn nhiệt từ môi trường bên ngoài.

Vì vậy nếu cần sưởi cả căn phòng trong nhiều giờ, điều hòa 2 chiều thường có lợi thế rõ về điện năng so với máy sưởi điện trở.

Nhưng tại sao máy sưởi vẫn rất hữu ích?

Bởi người dùng không phải lúc nào cũng cần sưởi cả căn phòng.

Ví dụ:

Bạn chỉ cần ngồi làm việc ở một góc nhỏ trong 30 phút.

Hoặc chỉ cần làm ấm nhanh khu vực chân.

Trong những trường hợp đó, một máy sưởi nhỏ đặt gần người có thể mang lại cảm giác ấm rất nhanh.

Dù hiệu quả chuyển đổi điện thành nhiệt không có lợi thế như Heat Pump, nhưng máy sưởi lại có một ưu điểm:

nó có thể đưa nhiệt trực tiếp đến một khu vực nhỏ.

Vì vậy:

sưởi cục bộ và sưởi cả phòng là hai nhu cầu khác nhau.

Khi nào điều hòa 2 chiều có lợi thế?

Điều hòa thường phù hợp hơn khi:

• cần làm ấm cả căn phòng;
• phòng có diện tích trung bình hoặc lớn;
• sử dụng trong nhiều giờ;
• cần duy trì nhiệt độ tương đối ổn định;
• muốn tiết kiệm điện hơn trong thời gian dài;
• phòng đã có sẵn điều hòa 2 chiều.

Ví dụ:

Một phòng ngủ cần giữ ấm suốt đêm.

Một phòng khách sử dụng liên tục vài giờ vào buổi tối.

Một gia đình có trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi cần duy trì môi trường nhiệt tương đối ổn định.

Trong những trường hợp này, điều hòa 2 chiều thường hợp lý hơn một thiết bị sưởi điện công suất lớn chạy liên tục.

Khi nào máy sưởi điện có lợi thế?

Máy sưởi điện có thể phù hợp hơn khi:

• chỉ cần làm ấm một vùng nhỏ;
• sử dụng trong thời gian ngắn;
• người dùng ngồi cố định tại một vị trí;
• phòng quá mở hoặc không phù hợp để điều hòa sưởi hiệu quả;
• cần cảm giác nóng nhanh ngay gần người;
• chưa có điều hòa 2 chiều.

Ví dụ:

Ngồi làm việc tại bàn 20–30 phút.

Cần làm ấm khu vực thay quần áo.

Cần sưởi nhanh trong một không gian rất nhỏ.

Trong những tình huống này, bật điều hòa để sưởi toàn bộ thể tích phòng đôi khi không cần thiết.

Điều hòa có phải lúc nào cũng làm ấm nhanh hơn?

Không.

Nếu vừa bước vào một căn phòng rất lạnh và đứng gần một máy sưởi điện, bạn có thể cảm thấy nóng gần như ngay lập tức.

Máy sưởi bức xạ hoặc máy sưởi quạt có thể truyền nhiệt trực tiếp đến cơ thể.

Trong khi đó, điều hòa thường phải:

• khởi động hệ thống;
• làm nóng dàn lạnh;
• bắt đầu thổi khí ấm;
• rồi từ từ nâng nhiệt độ cả căn phòng.

Vì vậy xét về cảm giác nóng tức thời tại một điểm, máy sưởi có thể mang lại hiệu quả rất nhanh.

Nhưng xét về:

duy trì nhiệt cho toàn bộ căn phòng trong nhiều giờ, câu chuyện lại khác.

Điều hòa cũng có những giới hạn khi trời quá lạnh

Heat Pump lấy nhiệt từ không khí ngoài trời.

Khi nhiệt độ bên ngoài giảm:

• lượng nhiệt có thể khai thác giảm;
• hiệu suất hệ thống có xu hướng giảm;
• máy phải làm việc nhiều hơn;
• dàn nóng có thể đóng tuyết;
• hệ thống phải thực hiện chu trình Defrost.

Trong thời gian Defrost, điều hòa có thể tạm dừng thổi gió nóng.

Vì vậy ở điều kiện rất lạnh, khả năng sưởi thực tế của điều hòa cần được xem xét kỹ hơn.

Tuy nhiên ở nhiều khu vực mùa đông không quá khắc nghiệt, điều hòa Heat Pump vẫn là giải pháp sưởi rất hiệu quả.

Với Hà Nội, điều hòa 2 chiều có một lợi thế rất thực tế

Mùa đông Hà Nội thường có những giai đoạn lạnh kéo dài nhiều ngày.

Nếu một gia đình đã có nhu cầu sử dụng điều hòa vào mùa hè, lựa chọn máy 2 chiều có nghĩa là cùng một hệ thống có thể:

làm lạnh vào mùa hè → sưởi vào mùa đông.

Không cần bố trí thêm một thiết bị sưởi công suất lớn trong phòng.

Đây là điểm đáng cân nhắc đặc biệt với:

• phòng ngủ;
• phòng trẻ nhỏ;
• phòng người cao tuổi;
• căn hộ có diện tích không quá lớn.

Tuy nhiên việc có nên mua điều hòa 2 chiều ngay từ đầu vẫn phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng thực tế và mức chênh giá so với máy 1 chiều.

Máy sưởi điện cũng không phải loại nào cũng giống nhau

“Máy sưởi điện” là một nhóm khá rộng.

Có thể gặp:

• máy sưởi quạt;
• máy sưởi dầu;
• máy sưởi gốm;
• thiết bị sưởi bức xạ;
• các loại sưởi điện trở khác.

Cách truyền nhiệt có thể khác nhau:

• đối lưu;
• bức xạ;
• quạt thổi;
• kết hợp nhiều cơ chế.

Vì vậy trải nghiệm sử dụng cũng khác nhau.

Nhưng về nguyên lý năng lượng, phần lớn các loại sưởi điện trở vẫn dựa trên việc:

biến điện năng trực tiếp thành nhiệt.

An toàn là yếu tố phải đặt lên trước

Máy sưởi điện có bề mặt hoặc bộ phận sinh nhiệt rất nóng.

Vì vậy khi sử dụng cần đặc biệt chú ý:

• không đặt quá gần chăn, rèm, quần áo;
• không che kín thiết bị;
• tránh nơi dễ đổ nước;
• hạn chế để trẻ nhỏ tiếp xúc trực tiếp;
• bảo đảm ổ cắm, dây điện và thiết bị điện phù hợp công suất;
• không sử dụng thiết bị có dây điện, phích cắm hoặc vỏ bị hư hỏng.

Điều hòa treo tường ít tạo ra bề mặt nóng dễ tiếp xúc hơn, nhưng vẫn cần:

• lắp đặt đúng kỹ thuật;
• nguồn điện ổn định;
• vệ sinh và bảo dưỡng phù hợp.

Có thể dùng cả điều hòa và máy sưởi cùng lúc không?

Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng cần.

Ví dụ vào những ngày rất lạnh:

Điều hòa có thể được dùng để duy trì nhiệt độ chung của căn phòng.

Một thiết bị sưởi nhỏ có thể dùng trong thời gian ngắn tại một vị trí cần ấm hơn.

Tuy nhiên nếu phải bật cả hai liên tục mới đủ ấm thì nên xem lại:

• công suất điều hòa có đủ không;
• căn phòng thất thoát nhiệt quá nhiều không;
• cửa có hở không;
• trần có quá cao không;
• luồng gió điều hòa có phân phối tốt không.

Bởi đôi khi vấn đề không nằm ở việc thiếu thêm một thiết bị sưởi.

Mà nằm ở căn phòng đang mất nhiệt quá nhanh.

Một sai lầm: chỉ so công suất điện

Ví dụ:

Điều hòa ghi công suất điện khi sưởi khoảng 800–1.000 W.

Máy sưởi ghi 2.000 W.

Không nên chỉ nhìn hai con số này rồi kết luận toàn bộ câu chuyện.

Với điều hòa, điện năng dùng chủ yếu để vận hành chu trình Heat Pump và vận chuyển nhiệt.

Công suất nhiệt mà điều hòa đưa vào phòng có thể cao hơn đáng kể công suất điện tiêu thụ.

Trong khi đó, máy sưởi điện 2.000 W tạo ra khoảng 2.000 W nhiệt từ điện tại thiết bị.

Vì vậy khi so sánh, cần phân biệt:

công suất điện
và
công suất sưởi.

Hai khái niệm này không phải một.

Vậy loại nào “tiết kiệm hơn”?

Nếu mục tiêu là sưởi một căn phòng trong thời gian dài và điều hòa đang hoạt động trong điều kiện phù hợp:

Heat Pump thường có lợi thế lớn về hiệu suất năng lượng.

Nhưng nếu chỉ cần sưởi một góc nhỏ trong thời gian ngắn, việc bật máy sưởi nhỏ tại chỗ có thể hợp lý hơn so với làm nóng toàn bộ căn phòng.

Bởi vậy “tiết kiệm” không chỉ phụ thuộc vào hiệu suất của thiết bị.

Nó còn phụ thuộc vào:

chúng ta đang làm nóng bao nhiêu không gian và trong bao lâu.

Đừng hỏi thiết bị nào tốt hơn – hãy hỏi nhu cầu nào phù hợp hơn

Có thể ghi nhớ rất đơn giản:

Điều hòa 2 chiều:
phù hợp với sưởi cả không gian và duy trì lâu dài.

Máy sưởi điện:
phù hợp với sưởi cục bộ, cần nhanh và thời gian ngắn.

Không có thiết bị nào thắng trong mọi hoàn cảnh.

Một lựa chọn tốt là lựa chọn phù hợp với đúng nhu cầu sử dụng.

Kết luận

Điều hòa 2 chiều và máy sưởi điện đều có thể làm căn phòng ấm lên, nhưng chúng làm việc theo hai cách rất khác nhau.

Máy sưởi điện biến điện thành nhiệt.

Điều hòa Heat Pump dùng điện để vận chuyển nhiệt từ ngoài trời vào phòng.

Vì vậy nếu cần sưởi toàn bộ căn phòng trong nhiều giờ, điều hòa thường có lợi thế về hiệu suất.

Nếu chỉ cần làm ấm nhanh một khu vực nhỏ trong thời gian ngắn, máy sưởi điện lại có thể tiện hơn.

Trước khi chọn, hãy tự hỏi ba câu:

Tôi cần sưởi cả phòng hay chỉ một vị trí?

Tôi cần dùng trong vài phút hay nhiều giờ?

Căn phòng có giữ nhiệt tốt không?

Trả lời được ba câu đó, việc lựa chọn sẽ dễ hơn rất nhiều.

Tìm hiểu thêm

• Heat Pump là gì – vì sao 1 kWh điện có thể vận chuyển nhiều hơn 1 kWh nhiệt?
• Vì sao sưởi bằng điều hòa khác máy sưởi điện?
• Công suất sưởi và công suất điện khác nhau thế nào?
• Trời càng lạnh điều hòa sưởi có càng tốn điện không?
• Chọn công suất điều hòa 2 chiều cho mùa đông cần lưu ý gì?