Điều hòa rung: Lỗi của máy hay do lắp đặt?

Dàn nóng chạy và cả bức tường nghe “ù ù”. Đường ống rung vào tường tạo tiếng “rè rè”. Hoặc dàn lạnh trước đây khá êm nhưng gần đây bắt đầu rung và phát ra tiếng khó chịu.

Người sử dụng rất dễ nghĩ:

“Máy rung như vậy chắc bên trong có linh kiện bị hỏng.”

Điều đó có thể xảy ra, nhưng chưa phải khả năng duy nhất.

Điều hòa có máy nén, quạt và motor nên khi hoạt động luôn tồn tại rung động ở một mức nhất định. Điều quan trọng là rung động đó được kiểm soát và triệt tiêu, hay bị truyền sang giá đỡ, đường ống, vỏ máy, tường và các vật xung quanh rồi trở nên rõ rệt.

Có rung không đồng nghĩa máy bị lỗi

Hãy hình dung một chiếc quạt điện đang quay. Motor và cánh quạt chuyển động nên không thể tuyệt đối không có rung.

Điều hòa cũng vậy. Ở dàn nóng, máy nén và quạt đều tạo ra rung động khi hoạt động. Ở dàn lạnh có motor và quạt lồng sóc quay với tốc độ khá cao.

Nhà sản xuất thiết kế kết cấu, cân bằng các bộ phận quay và sử dụng những giải pháp giảm rung để máy vận hành êm trong điều kiện bình thường.

Vì vậy câu hỏi không phải:

“Máy có rung hay không?”

mà là:

“Vì sao rung động lại trở nên đủ lớn để chúng ta cảm nhận hoặc nghe thấy?”

Lắp đặt có thể làm một rung động nhỏ trở nên rất lớn

Đây là phần người sử dụng thường ít nghĩ tới.

Một dàn nóng có thể vận hành bình thường nhưng nếu giá đỡ không chắc, bulông lỏng, chân máy tiếp xúc không phù hợp hoặc kết cấu nơi lắp đặt dễ rung, dao động từ máy có thể truyền sang giá và tường.

Lúc này chính bức tường, mái tôn hoặc kết cấu xung quanh có thể giống như một “chiếc loa”, làm âm thanh nghe lớn hơn nhiều.

Vì vậy hai chiếc điều hòa giống nhau có thể cho trải nghiệm tiếng ồn rất khác nếu được lắp trên hai kết cấu khác nhau.

Nếu máy:

rung rõ ở giá đỡ → tường cũng rung → tiếng ù lan sang phòng bên cạnh,

thì ngoài bản thân điều hòa, đường truyền rung là thứ rất đáng kiểm tra.

Đường ống chạm tường cũng có thể gây tiếng rè

Ống đồng nối dàn lạnh và dàn nóng mang môi chất lạnh và có thể nhận rung động từ hệ thống.

Nếu đường ống, dây hoặc máng che tì trực tiếp vào tường, kim loại, trần hoặc một bộ phận khác, rung động nhỏ có thể tạo thành tiếng:

rè rè → cạch cạch → ù ù

ở một vị trí cách khá xa nguồn rung ban đầu.

Đây là lý do đôi khi người sử dụng nghe tiếng trên tường hoặc trần nhưng nguyên nhân lại bắt đầu từ dàn nóng.

Khi kiểm tra, kỹ thuật viên không chỉ cần nghe chiếc máy mà còn nên xem rung đang truyền đi theo con đường nào.

Khi nào rung có thể đến từ chính chiếc máy?

Lắp đặt không phải lúc nào cũng là nguyên nhân.

Nếu một bộ phận quay bị bám bẩn không đều, mất cân bằng, lỏng, biến dạng hoặc gặp vấn đề cơ khí, rung động có thể tăng lên.

Ví dụ, quạt dàn nóng hoặc quạt lồng sóc dàn lạnh tích tụ bụi không đều có thể ảnh hưởng tới trạng thái cân bằng khi quay. Một chi tiết vỏ bị lỏng cũng có thể rung theo và tạo tiếng.

Máy nén cũng là nguồn rung đáng kể của dàn nóng. Nếu rung thay đổi rõ rệt so với trước hoặc đi kèm tiếng bất thường, cần kiểm tra thay vì mặc định đó chỉ là vấn đề giá đỡ.

Điểm quan trọng vẫn là:

Rung có thể đến từ máy – nhưng cũng có thể do cách rung được truyền ra bên ngoài.

Tại sao máy thường rung rõ hơn khi chạy công suất cao?

Khi căn phòng đang nóng hoặc tải nhiệt lớn, điều hòa Inverter có thể tăng công suất. Tốc độ máy nén và quạt thay đổi nên mức rung và âm thanh cũng có thể thay đổi theo.

Nếu:

máy tăng công suất → rung rõ hơn → khi phòng ổn định, công suất giảm → rung cũng giảm,

chưa chắc đây là bất thường.

Nhưng đôi khi một tốc độ vận hành nhất định lại trùng với tần số dễ làm giá đỡ, tấm vỏ hoặc kết cấu xung quanh cộng hưởng. Khi đó tiếng ù/rung có thể xuất hiện rất rõ ở một khoảng công suất nhưng lại giảm khi máy chạy nhanh hơn hoặc chậm hơn.

Đây là lý do hiện tượng:

“Lúc kêu rất to, lúc lại hết”

không nhất thiết có nghĩa lỗi đã tự biến mất.

Nó có thể liên quan tới trạng thái vận hành và cộng hưởng cơ học.

Dàn lạnh rung thì nên nghĩ tới gì?

Nếu tiếng rung phát ra từ dàn lạnh, có thể quan sát xem nó xuất hiện cùng tốc độ quạt, cánh đảo gió hoặc một trạng thái vận hành cụ thể hay không.

Một số hướng kiểm tra có thể liên quan tới quạt lồng sóc bẩn hoặc mất cân bằng, motor/quạt, vỏ nhựa, vị trí treo dàn lạnh hoặc một chi tiết đang tiếp xúc và rung theo.

Nếu tăng Fan Speed mà rung tăng rõ, đó là thông tin rất hữu ích.

Ngược lại, nếu quạt thay đổi tốc độ nhưng tiếng rung gần như không đổi, kỹ thuật viên có thêm cơ sở để xem xét những nguồn khác.

Người sử dụng không cần tự tháo dàn lạnh để tìm điểm rung. Chỉ cần ghi nhận rung thay đổi theo điều kiện nào.

Có nên kê, chèn hoặc giữ máy để hết rung?

Nếu nhìn thấy một vật bên ngoài như máng che hoặc chi tiết rời đang chạm và rung, người sử dụng có thể ghi nhận để kỹ thuật viên xử lý.

Nhưng không nên tùy tiện chèn cao su, siết bulông, kê lại dàn nóng hoặc dùng tay giữ máy khi đang chạy nếu không hiểu kết cấu lắp đặt.

Một giải pháp tưởng như làm máy hết kêu có thể vô tình làm dàn nóng mất cân bằng, thay đổi độ chắc chắn của giá đỡ hoặc tác động tới đường ống.

Đặc biệt với dàn nóng lắp ngoài ban công, trên giá treo hoặc vị trí cao, vấn đề còn liên quan tới an toàn.

Hãy xác định nguyên nhân trước khi tìm cách “chèn cho hết rung”.

Hãy quan sát rung theo đường truyền

Khi điều hòa rung bất thường, có thể quan sát theo thứ tự:

1. Rung xuất phát gần dàn lạnh hay dàn nóng?

2. Rung tăng khi quạt hoặc máy chạy mạnh hơn không?

3. Giá đỡ, tường, máng che hoặc đường ống có rung theo không?

4. Có vị trí nào đường ống hoặc vỏ máy chạm vào vật khác không?

5. Hiện tượng có mới xuất hiện so với trước đây không?

6. Có đi kèm tiếng va đập, cọ xát, mát kém, mã lỗi hoặc dấu hiệu bất thường khác không?

Nếu rung mạnh, mới xuất hiện hoặc ngày càng tăng, nên để kỹ thuật viên kiểm tra cả bản thân máy và hệ thống lắp đặt.

Chỉ cần nhớ

Khi điều hòa rung, đừng chỉ hỏi:

“Máy bị hỏng gì?”

Hãy hỏi thêm:

“Rung bắt đầu từ đâu và đang truyền qua đâu?”

Một rung động nhỏ từ máy nén hoặc quạt có thể trở nên rất khó chịu nếu truyền sang giá đỡ, đường ống, tường hoặc một kết cấu dễ cộng hưởng.

Ngược lại, rung tăng bất thường cũng có thể bắt nguồn từ chính quạt, máy nén hoặc một bộ phận bên trong.

Vì vậy:

RUNG ≠ CHẮC CHẮN LỖI MÁY.
RUNG ≠ CHẮC CHẮN LỖI LẮP ĐẶT.

Cần xem cả hai.

Neo đơn giản nhất:

Tìm nguồn rung → tìm đường truyền rung → rồi mới quyết định xử lý ở đâu.

TÌM HIỂU THÊM

Máy nén điều hòa làm nhiệm vụ gì?

Quạt điều hòa làm nhiệm vụ gì?

Dàn nóng điều hòa nên đặt ở đâu để thải nhiệt tốt?

Điều hòa kêu to hoặc có tiếng lạ: Tiếng nào bình thường, tiếng nào nên kiểm tra?

Điều hòa có mùi khét hoặc dấu hiệu bất thường về điện: Nên làm gì ngay?