Máy nén điều hòa là gì? Máy nén làm nhiệm vụ gì?

Máy nén có thể coi là “động cơ” của điều hòa.

Về bản chất, nó là một chiếc máy nén hơi môi chất lạnh. Có thể hình dung gần giống một chiếc máy nén khí, nhưng thay vì hút và nén không khí bên ngoài, nó hút và nén gas điều hòa đang tuần hoàn trong hệ thống kín.

Công việc của máy nén có thể hiểu rất đơn giản:

Hút gas ở dạng hơi từ dàn lạnh trong nhà → nén gas → đẩy gas sang dàn nóng ngoài trời.

Nhờ đó, gas có thể liên tục tuần hoàn và thực hiện công việc vận chuyển nhiệt từ trong phòng ra ngoài trời.

Máy nén điều hòa nằm ở đâu?

Dàn lạnh trong nhà và dàn nóng ngoài trời được nối với nhau bằng hệ thống đường ống dẫn gas bằng đồng.

Gas liên tục tuần hoàn trong hệ thống này theo một vòng khép kín:Dàn lạnh → Máy nén → Dàn nóng → Bộ phận tiết lưu → Dàn lạnh...

Như vậy, nếu nhìn theo chiều tuần hoàn của gas, máy nén nằm:

Sau dàn lạnh và trước dàn nóng.

Nói theo cách đời thường hơn:

Gas vừa đi hết dàn lạnh trong nhà sẽ được máy nén hút về.

Sau khi nén, gas được máy nén đẩy vào dàn nóng ngoài trời.

Các nhà sản xuất đặt máy nén bên trong cụm dàn nóng.

Nếu tháo vỏ dàn nóng, chúng ta thường có thể nhìn thấy máy nén dưới dạng một khối kim loại kín, thường màu đen, nằm bên cạnh quạt, dàn trao đổi nhiệt, đường ống đồng và các bộ phận điện.

Máy nén nằm ở đâu trong vòng tuần hoàn gas?

Hình dưới đây sẽ giúp chúng ta nhìn vị trí của máy nén rõ hơn.

Chỉ cần nhìn theo các mũi tên:

Dàn lạnh → Máy nén → Dàn nóng → Tiết lưu → Dàn lạnh.

Gas cứ liên tục chạy theo vòng này trong suốt thời gian điều hòa hoạt động.

Máy nén nằm đúng ở vị trí giữa đầu ra của dàn lạnh và đầu vào của dàn nóng.

Máy nén hút gì?

Trong bài “Điều hòa làm lạnh căn phòng bằng cách nào?”, chúng ta đã biết:

Khi gas đi qua dàn lạnh trong nhà, nó hấp thụ nhiệt và bay hơi:

Lỏng → Hơi

Sau khi đi hết dàn lạnh, môi chất chủ yếu ở trạng thái hơi.

Máy nén hút lượng hơi gas này về.

Đây là một điểm cần nhớ:

Máy nén điều hòa được thiết kế để nén môi chất ở dạng hơi.

Sau khi hút gas về, máy nén bắt đầu quá trình nén.

Máy nén làm gì với gas?

Có thể nhớ bằng đúng ba từ:

HÚT → NÉN → ĐẨY

HÚT

Máy nén hút hơi gas từ phía dàn lạnh về.

↓

NÉN

Gas ở dạng hơi có thể bị nén lại.

Máy nén ép lượng gas đó vào một thể tích nhỏ hơn.

Khi gas bị nén:

Áp suất tăng.

Đồng thời:

Nhiệt độ gas cũng tăng lên.

↓

ĐẨY

Gas sau khi nén có áp suất và nhiệt độ cao được máy nén đẩy sang dàn nóng.

Tại dàn nóng, gas bắt đầu quá trình thải nhiệt ra ngoài trời.

Tại sao điều hòa phải nén gas?

Đây mới là lý do thực sự khiến điều hòa cần máy nén.

Điều hòa cần gas thực hiện hai công việc khác nhau.

Trong dàn lạnh

Gas cần bay hơi ở nhiệt độ thấp để hấp thụ nhiệt trong phòng.

Ngoài dàn nóng

Gas cần thải nhiệt và ngưng tụ trở lại thành lỏng.

Muốn hai quá trình này liên tục xảy ra, điều hòa phải tạo ra hai vùng áp suất khác nhau.

Có thể hiểu đơn giản:

Phía dàn lạnh → áp suất thấp.

Phía dàn nóng → áp suất cao.

Máy nén hút hơi gas từ phía áp suất thấp và nén nó sang phía áp suất cao.

Nhờ vậy, hệ thống duy trì được điều kiện để gas:

Bay hơi và nhận nhiệt ở dàn lạnh → thải nhiệt và ngưng tụ ở dàn nóng.

Đây mới là vai trò quan trọng nhất của máy nén.

Máy nén có tạo ra “cái lạnh” không?

Không.

Máy nén không tạo ra hơi lạnh rồi đưa vào phòng.

Căn phòng mát đi vì nhiệt trong phòng được gas hấp thụ tại dàn lạnh và vận chuyển ra ngoài trời.

Máy nén giúp quá trình đó diễn ra liên tục.

Vì vậy, nếu muốn nói thật ngắn:

Gas là “phương tiện” vận chuyển nhiệt.

và:

Máy nén là “động cơ” giúp quá trình vận chuyển nhiệt hoạt động.

Tại sao máy nén thường tiêu thụ nhiều điện nhất?

Nén hơi gas từ áp suất thấp lên áp suất cao cần năng lượng.

Máy nén sử dụng điện để thực hiện công việc này.

Vì vậy, trong một bộ điều hòa thông thường:

Máy nén thường là bộ phận tiêu thụ phần lớn điện năng của hệ thống.

Điều này cũng giúp chúng ta hiểu tại sao cách điều khiển máy nén có ảnh hưởng rất lớn đến lượng điện điều hòa sử dụng.

Điều hòa Inverter làm gì với máy nén?

Đây là một trong những điểm quan trọng nhất để sau này chúng ta hiểu Inverter.

Với điều hòa Inverter, bảng mạch có thể điều khiển tốc độ của motor máy nén trong một phạm vi nhất định.

Khi phòng còn nóng và cần đưa nhiều nhiệt ra ngoài:

Máy nén có thể chạy nhanh hơn.

Khi nhiệt độ phòng đã gần mức cài đặt và lượng nhiệt cần chuyển đi giảm:

Máy nén có thể chạy chậm lại.

Có thể hình dung:

Nhiều nhiệt cần vận chuyển

→ máy nén chạy mạnh hơn.

Ít nhiệt cần vận chuyển

→ máy nén chạy chậm lại.

Vì vậy, một chiếc điều hòa được gọi là 9.000 BTU không có nghĩa máy nén luôn chạy ở một tốc độ và máy luôn tạo ra đúng 9.000 BTU trong suốt thời gian hoạt động.

Đây là lý do trên catalogue điều hòa Inverter chúng ta thường thấy:

Công suất tối thiểu – Công suất danh định – Công suất tối đa.

Phần này sẽ được giải thích kỹ hơn trong chùm nội dung về Điều hòa Inverter.

Máy nén càng lớn thì điều hòa càng tốt?

Không hẳn.

Máy nén rất quan trọng, nhưng nó chỉ là một bộ phận của cả hệ thống điều hòa.

Khả năng làm lạnh còn phụ thuộc vào:

Máy nén + Dàn lạnh + Dàn nóng + Quạt + Tiết lưu + Môi chất + Hệ thống điều khiển...

Ví dụ, máy nén có khả năng tạo công suất lớn nhưng dàn trao đổi nhiệt không đủ khả năng nhận và thải nhiệt thì toàn bộ hệ thống vẫn bị giới hạn.

Vì vậy:

Không nên đánh giá chất lượng một chiếc điều hòa chỉ bằng máy nén.

Điều quan trọng hơn là toàn bộ các bộ phận được nhà sản xuất thiết kế và điều khiển phối hợp với nhau như thế nào.

Hai điều hòa khác công suất có thể dùng cùng máy nén không?

Có thể.

Ví dụ hai chiếc điều hòa được công bố:

9.000 BTU

và

12.000 BTU

không nhất thiết phải sử dụng hai máy nén hoàn toàn khác nhau.

Trong một số dòng sản phẩm, hai model có thể sử dụng cùng hoặc gần cùng một nền tảng máy nén, thậm chí một số phần cứng khác cũng có thể tương đồng.

Nhà sản xuất có thể tạo ra mức công suất khác nhau thông qua thiết kế và cách điều khiển toàn bộ hệ thống.

Điều này dẫn đến một câu hỏi rất thú vị:

Nếu hai chiếc điều hòa sử dụng cùng máy nén, cùng hoặc gần giống dàn trao đổi nhiệt nhưng được công bố công suất khác nhau, sự khác biệt thực sự nằm ở đâu?

Đây là vấn đề KSDM sẽ tiếp tục tìm hiểu bằng các model thực tế trong những bài mổ xẻ điều hòa sau này.

Hiểu máy nén giúp người tiêu dùng điều gì?

Người sử dụng không cần biết cách tháo hay sửa máy nén.

Nhưng hiểu máy nén là gì giúp chúng ta tránh một số cách đánh giá điều hòa quá đơn giản.

“Máy này dùng máy nén hãng X nên chắc chắn tốt”

Chưa đủ cơ sở.

Máy nén quan trọng nhưng không đại diện cho toàn bộ chiếc điều hòa.

“Hai máy dùng cùng máy nén thì chất lượng giống nhau”

Cũng chưa chắc.

Dàn trao đổi nhiệt, quạt, tiết lưu, môi chất, phần mềm điều khiển và nhiều yếu tố khác vẫn có thể khác nhau.

“Máy nén lớn hơn chắc chắn tốt hơn”

Cũng không thể kết luận như vậy.

Điều cần quan tâm là:

Máy nén và toàn bộ phần còn lại của hệ thống có được thiết kế phù hợp với nhau hay không.

Chỉ cần nhớ 4 điều

Nếu không muốn nhớ nhiều thuật ngữ kỹ thuật, chúng ta chỉ cần nhớ:

1. Máy nén là một chiếc máy nén hơi môi chất lạnh và được đặt bên trong dàn nóng.

2. Trong vòng tuần hoàn gas, máy nén nằm sau dàn lạnh và trước dàn nóng.

3. Máy nén thực hiện ba việc rất dễ nhớ:

HÚT HƠI GAS → NÉN → ĐẨY SANG DÀN NÓNG.

4. Quan trọng hơn, máy nén tạo và duy trì sự chênh lệch áp suất để gas có thể liên tục:

Nhận nhiệt trong phòng → mang nhiệt ra ngoài → thải nhiệt → quay lại nhận nhiệt.

Vì vậy, có thể hình dung rất đơn giản:

Gas là “phương tiện vận chuyển nhiệt”.

Máy nén là “động cơ” của quá trình vận chuyển đó.

Tìm hiểu tiếp trong chùm “Điều hòa hoạt động như thế nào?”

→ Dàn lạnh điều hòa thực sự làm nhiệm vụ gì?

→ Dàn nóng điều hòa thực sự làm nhiệm vụ gì?

→ Bộ phận tiết lưu điều hòa làm nhiệm vụ gì?

→ Gas điều hòa thực sự làm nhiệm vụ gì?

→ Quạt dàn lạnh và dàn nóng quan trọng như thế nào?