Điều hòa thiếu gas, hết gas là gì? Gas có tự hao theo thời gian không?

Điều hòa dùng vài năm, một ngày thấy máy mát kém và được báo:

“Máy hết gas rồi, phải nạp thêm.”

Điều này khiến nhiều người hình dung gas điều hòa giống xăng xe: máy hoạt động thì gas dần được sử dụng hết, sau một thời gian phải nạp lại.

Nhưng về nguyên lý, gas điều hòa không phải nhiên liệu mà máy “đốt” hay tiêu hao để tạo ra hơi lạnh. Nó là môi chất lạnh tuần hoàn trong một hệ thống kín, liên tục nhận nhiệt ở dàn lạnh rồi mang nhiệt ra dàn nóng để thải ra ngoài.

Vì vậy, nếu hệ thống kín và hoạt động bình thường, gas không có một lịch định kỳ kiểu “2 năm phải nạp một lần”.

Gas điều hòa không bị “dùng hết”

Khi điều hòa hoạt động, môi chất lạnh liên tục thay đổi trạng thái, áp suất và nhiệt độ trong một vòng tuần hoàn:

dàn lạnh → máy nén → dàn nóng → bộ phận tiết lưu → trở lại dàn lạnh.

Gas không được đưa ra ngoài sau mỗi vòng hoạt động. Nó tiếp tục quay lại để thực hiện chu trình tiếp theo.

Có thể hình dung giống một phương tiện vận chuyển nhiệt chạy trên một tuyến đường khép kín: nó mang nhiệt từ trong phòng ra ngoài rồi quay lại tiếp tục công việc, chứ không biến mất sau mỗi chuyến đi.

Vì vậy, sử dụng điều hòa càng lâu không đồng nghĩa gas càng tự nhiên vơi dần theo số giờ máy chạy.

Vậy tại sao điều hòa lại có thể thiếu gas?

Nếu lượng môi chất trong hệ thống giảm so với lượng cần thiết, câu hỏi quan trọng không chỉ là:

“Thiếu bao nhiêu gas?”

mà còn là:

“Gas đã đi đâu?”

Một nguyên nhân phổ biến cần nghĩ tới là rò rỉ môi chất ra khỏi hệ thống. Vị trí rò có thể liên quan tới các mối nối, đầu loe/rắc co, đường ống, dàn trao đổi nhiệt hoặc những vị trí khác trong mạch lạnh.

Mức độ rò cũng rất khác nhau. Có trường hợp rò đủ lớn để máy nhanh chóng mất khả năng làm lạnh; cũng có rò rỉ rất nhỏ khiến lượng môi chất giảm từ từ và chỉ biểu hiện rõ sau một thời gian dài.

Điều đó dễ tạo cảm giác:

“Máy dùng lâu nên gas tự hết.”

Trong khi hai chuyện hoàn toàn khác nhau: thời gian chỉ làm cho hậu quả của một điểm rò nhỏ dần trở nên rõ hơn; bản thân việc sử dụng lâu không phải cơ chế tiêu thụ gas.

“Thiếu gas” và “hết gas” nên hiểu thế nào?

Trong cách nói hằng ngày, chúng ta thường dùng cả hai cụm từ.

Thiếu gas có thể hiểu là lượng môi chất trong hệ thống không còn ở mức phù hợp với yêu cầu vận hành. Máy vẫn có thể làm lạnh nhưng hiệu quả bị ảnh hưởng tùy mức độ và điều kiện.

Còn cách gọi “hết gas” thường được dùng khi lượng môi chất đã thất thoát rất nhiều hoặc hệ thống gần như không còn khả năng thực hiện chu trình lạnh bình thường.

Nhưng người sử dụng không cần cố phân biệt tình trạng này chỉ bằng cảm giác ở cửa gió. Việc xác định hệ thống có thực sự thiếu môi chất hay không cần dựa trên kiểm tra kỹ thuật phù hợp, thay vì chỉ nhìn một triệu chứng rồi kết luận.

Điều hòa mới lắp cũng có thể thiếu gas

Thiếu môi chất không chỉ xảy ra với máy cũ.

Khi lắp đặt, nhà sản xuất thường nạp sẵn một lượng môi chất phù hợp với một phạm vi chiều dài đường ống nhất định. Nếu đường ống thực tế vượt điều kiện được nhà sản xuất quy định, có thể cần bổ sung lượng môi chất theo tài liệu kỹ thuật của đúng model.

Ngoài ra, nếu quá trình lắp đặt có vấn đề ở đầu loe, rắc co, mối nối hoặc đường ống, môi chất cũng có thể rò sau khi đưa máy vào sử dụng.

Vì vậy một chiếc điều hòa mới nhưng mát kém không đồng nghĩa nhà sản xuất nạp thiếu gas, cũng không nên mặc định cứ bổ sung thêm gas là đúng.

Nạp thêm gas có phải là sửa xong?

Nếu nguyên nhân chỉ là lượng môi chất ban đầu cần điều chỉnh theo đúng yêu cầu kỹ thuật, bổ sung đúng lượng có thể là một phần của quá trình hoàn thiện hệ thống.

Nhưng nếu máy thiếu gas vì rò rỉ, chỉ nạp thêm môi chất mà không xử lý điểm rò giống như bơm thêm nước vào một bình đang thủng.

Máy có thể lạnh trở lại một thời gian, nhưng môi chất vẫn tiếp tục thất thoát.

Cách xử lý đúng về nguyên tắc phải đi theo hướng:

xác định tình trạng → tìm nguyên nhân → xử lý chỗ rò nếu có → kiểm tra lại → đưa lượng môi chất về đúng yêu cầu của hệ thống.

Vì vậy câu hỏi tốt hơn “nạp thêm bao nhiêu gas?” là:

“Tại sao hệ thống lại thiếu gas?”

Có cần nạp gas định kỳ 1–2 năm một lần?

Không có một lịch nạp gas định kỳ như vậy cho một hệ thống kín hoạt động bình thường.

Điều hòa có thể cần vệ sinh, kiểm tra hoặc bảo dưỡng tùy môi trường và thời gian sử dụng, nhưng vệ sinh định kỳ và nạp gas định kỳ là hai việc khác nhau.

Nếu một chiếc máy năm nào cũng phải nạp thêm gas mới lạnh tốt, đáng quan tâm hơn là:

vì sao lượng môi chất cứ tiếp tục giảm?

Không nên coi việc nạp gas lặp đi lặp lại là đặc tính bình thường của điều hòa.

Mát kém chưa đủ để kết luận thiếu gas

Thiếu môi chất có thể làm khả năng làm lạnh bị ảnh hưởng, nhưng điều hòa mát kém còn có thể do nhiều nguyên nhân khác: lưới lọc bẩn, lưu lượng gió kém, dàn nóng khó thải nhiệt, tải nhiệt phòng tăng, máy thiếu công suất hoặc lỗi ở các bộ phận khác.

Vì vậy không nên đi theo chuỗi suy luận:

MÁT KÉM → HẾT GAS → NẠP GAS.

Tìm hiểu thêm: Điều hòa không mát hoặc mát kém: Nguyên nhân thường nằm ở đâu?

Người sử dụng nên làm gì?

Nếu điều hòa vẫn làm mát bình thường, không cần yêu cầu nạp gas chỉ vì máy đã dùng 2, 3 hay 5 năm.

Nếu máy mát kém, hãy kiểm tra những nguyên nhân đơn giản trước. Khi có cơ sở nghi ngờ hệ thống lạnh, hãy để kỹ thuật viên kiểm tra thay vì yêu cầu “bơm thêm gas” ngay từ đầu.

Nếu được thông báo máy thiếu gas, bạn hoàn toàn có thể hỏi:

“Nguyên nhân thiếu gas là gì?”

“Có kiểm tra rò rỉ không?”

“Nếu nạp lại thì lượng gas được xác định theo thông số nào?”

Ba câu hỏi này không biến người sử dụng thành thợ điều hòa. Chúng chỉ giúp bạn biết vấn đề đang được chẩn đoán và xử lý nguyên nhân hay mới chỉ xử lý hiện tượng.

Chỉ cần nhớ

Gas điều hòa là môi chất tuần hoàn trong một hệ thống kín, không phải nhiên liệu được dùng dần rồi hết.

Nếu hệ thống thiếu môi chất, điều quan trọng không chỉ là nạp thêm mà phải hiểu vì sao gas bị thiếu.

Vì vậy:

Dùng lâu ≠ tự nhiên hết gas.

Và:

Thiếu gas ≠ chỉ cần nạp thêm gas.

Đó là cách hiểu giúp người sử dụng tránh được một trong những nhầm lẫn phổ biến nhất khi bảo dưỡng và sửa chữa điều hòa.

TÌM HIỂU THÊM

Gas điều hòa làm nhiệm vụ gì?

Tại sao phải loe ống và siết rắc co đúng kỹ thuật?

Có cần bổ sung gas khi đường ống điều hòa dài không?

Sau khi lắp điều hòa cần chạy thử và kiểm tra những gì?

Điều hòa không mát hoặc mát kém: Nguyên nhân thường nằm ở đâu?

Làm sao nhận biết điều hòa có thể đang thiếu gas?