Dùng quạt cùng chế độ sưởi có hữu ích không?

Nghe có vẻ hơi ngược:

Trời lạnh, đang bật điều hòa sưởi, lại còn bật thêm quạt để làm gì?

Nhiều người cho rằng quạt chỉ có tác dụng khi trời nóng. Nhưng trong một số căn phòng, đặc biệt là phòng trần cao hoặc nhiệt độ phân tầng rõ, quạt có thể giúp chế độ sưởi dễ chịu hơn và phân phối nhiệt tốt hơn.

Điều quan trọng là phải hiểu:

Quạt không tạo thêm nhiệt. Quạt chỉ giúp đưa lượng nhiệt đang có đến đúng nơi hơn.

Vấn đề lớn của chế độ sưởi: không khí nóng thích đi lên

Khi điều hòa chạy ở chế độ Heat, luồng không khí được làm nóng rồi thổi vào phòng.

Không khí nóng có khối lượng riêng thấp hơn không khí lạnh nên có xu hướng đi lên phía trên.

Trong khi đó, dàn lạnh điều hòa lại thường được lắp cao trên tường.

Vì vậy nếu luồng gió không được tổ chức tốt, một phần nhiệt có thể tập trung ở gần trần trước khi lan xuống khu vực con người đang sinh hoạt.

Kết quả là:

• phía trên khá ấm;

• khu vực ngang người ngồi mát hơn;

• chân vẫn có thể lạnh;

• người dùng tiếp tục tăng nhiệt độ cài đặt.

Trong trường hợp này, vấn đề không hẳn là điều hòa tạo thiếu nhiệt.

Vấn đề có thể là nhiệt chưa được phân phối đều.

Quạt giúp gì trong trường hợp này?

Quạt làm tăng chuyển động của không khí.

Khi không khí trong phòng được trộn đều hơn, lớp khí nóng phía trên có thể được đưa xuống vùng thấp hơn, đồng thời không khí lạnh phía dưới được đưa lên để tiếp tục trao đổi nhiệt.

Nhờ đó:

nhiệt độ giữa các vùng trong phòng có xu hướng đồng đều hơn.

Cảm giác thực tế có thể dễ chịu hơn dù nhiệt độ cài đặt trên điều hòa không thay đổi.

Đây là điểm rất quan trọng.

Quạt không làm phòng nóng thêm theo nghĩa tạo ra nhiệt lượng đáng kể.

Nó chỉ giúp:

phân phối lượng nhiệt đã có tốt hơn.

Tại sao bật quạt đôi khi lại giúp cảm thấy ấm hơn?

Khi trời nóng, quạt làm chúng ta mát hơn chủ yếu vì tăng tốc độ bay hơi mồ hôi và tăng trao đổi nhiệt đối lưu giữa da với không khí.

Vì vậy nhiều người lo rằng bật quạt trong mùa đông sẽ càng lạnh.

Điều đó có thể đúng nếu quạt thổi mạnh trực tiếp vào người.

Nhưng trong trường hợp dùng quạt để hỗ trợ sưởi, mục tiêu không phải là tạo luồng gió mạnh vào cơ thể.

Mục tiêu là tạo luồng tuần hoàn nhẹ trong phòng.

Nếu dùng đúng cách:

• không khí ấm phía trên được kéo xuống;

• nhiệt phân bố đồng đều hơn;

• khu vực chân và vùng thấp có thể ấm hơn;

• cảm giác trong phòng dễ chịu hơn.

Quạt trần có thể đặc biệt hữu ích

Trong những phòng có:

• trần cao;

• phòng khách lớn;

• khoảng thông tầng;

• cầu thang mở;

hiện tượng không khí nóng tập trung phía trên có thể rõ hơn.

Quạt trần có thể giúp trộn lớp khí nóng phía trên với phần không khí lạnh bên dưới.

Nếu quạt trần có chế độ đảo chiều dành cho mùa đông, cánh quạt thường được thiết kế để tạo một dòng khí nhẹ:

• hút hoặc đẩy không khí theo hướng giúp luân chuyển;

• hạn chế gió mạnh thổi trực tiếp xuống người;

• đưa lớp khí nóng quanh trần quay trở lại khu vực sinh hoạt.

Tuy nhiên, cách hoạt động cụ thể phụ thuộc vào thiết kế từng loại quạt.

Người dùng nên tham khảo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Quạt đứng hoặc quạt tuần hoàn có dùng được không?

Có.

Không nhất thiết phải có quạt trần.

Một chiếc quạt đứng, quạt hộp hoặc quạt tuần hoàn không khí cũng có thể giúp.

Nhưng nên tránh cách dùng:

quạt thổi mạnh thẳng vào người.

Thay vào đó, có thể đặt quạt ở vị trí giúp tạo vòng tuần hoàn không khí trong phòng.

Ví dụ:

• hướng luồng gió nhẹ lên phía trên;

• hướng về phía vùng có không khí nóng tập trung;

• hoặc bố trí sao cho không khí di chuyển vòng quanh phòng.

Mục tiêu là trộn không khí, không phải tạo cảm giác gió.

Có phải bật quạt thì điều hòa sẽ tiết kiệm điện?

Không nên khẳng định đơn giản rằng:

“Bật quạt chắc chắn tiết kiệm điện.”

Quạt cũng tiêu thụ điện, dù thường ít hơn nhiều so với điều hòa.

Điều quan trọng hơn là:

Nếu quạt giúp phân phối nhiệt tốt, người dùng có thể cảm thấy đủ ấm ở mức nhiệt cài đặt thấp hơn.

Ví dụ thay vì phải tăng từ 24°C lên 28°C vì chân vẫn lạnh, có thể vẫn giữ ở 23–24°C nhưng tổ chức luồng không khí tốt hơn.

Trong trường hợp đó, điều hòa có thể không phải duy trì một mức nhiệt phòng quá cao.

Vì vậy lợi ích về điện năng, nếu có, xuất phát gián tiếp từ việc:

căn phòng được sử dụng nhiệt hiệu quả hơn.

Chứ không phải vì bản thân quạt làm điều hòa “nhẹ tải” trong mọi tình huống.

Khi nào dùng quạt có thể không cần thiết?

Nếu căn phòng:

• trần thấp;

• diện tích nhỏ;

• điều hòa thổi gió xuống tốt;

• nhiệt độ đã khá đồng đều;

• người sử dụng cảm thấy dễ chịu;

thì bật thêm quạt có thể không mang lại nhiều khác biệt.

Không nên biến quạt thành một thiết bị bắt buộc khi dùng sưởi.

Hãy dùng khi nó giải quyết một vấn đề thực tế:

nhiệt phân bố không đều.

Khi nào bật quạt lại khiến người dùng khó chịu?

Có một số trường hợp:

• tốc độ quạt quá mạnh;

• quạt thổi trực tiếp vào mặt hoặc cơ thể;

• nhiệt độ phòng chưa đủ ấm;

• người già hoặc trẻ nhỏ nhạy cảm với luồng gió;

• người đang ngồi yên lâu.

Khi đó, dù nhiệt độ phòng không thấp, chuyển động không khí mạnh cũng có thể làm cơ thể tăng trao đổi nhiệt và cảm thấy lạnh hơn.

Vì vậy nguyên tắc là:

dùng quạt nhẹ để tuần hoàn không khí, không dùng quạt mạnh để thổi vào người.

Trước khi bật quạt, hãy chỉnh cánh gió điều hòa trước

Đây là bước nên làm trước tiên.

Khi sưởi, hãy thử:

• chỉnh cánh đảo gió hướng xuống;

• để Auto Fan hoặc tốc độ gió phù hợp;

• chờ căn phòng ổn định;

• quan sát xem khu vực sinh hoạt đã đủ ấm chưa.

Nếu sau đó vẫn thấy:

• phía trên nóng;

• phía dưới lạnh;

• chân lạnh;

• trần cao;

• không khí phân tầng rõ;

thì lúc đó quạt tuần hoàn có thể mang lại tác dụng rõ hơn.

Có nên bật quạt suốt thời gian sưởi?

Không có một quy tắc chung.

Có thể bật trong giai đoạn đầu để giúp nhiệt phân bố nhanh hơn.

Khi nhiệt độ đã đồng đều, có thể:

• giảm tốc độ;

• chuyển sang mức thấp;

• hoặc tắt nếu không còn cần thiết.

Điều quan trọng là dựa trên cảm giác thực tế trong phòng.

Đích đến không phải là căn phòng thật nóng

Khi dùng điều hòa sưởi, rất dễ rơi vào suy nghĩ:

“Chưa thấy ấm thì tăng nhiệt độ.”

Nhưng cảm giác lạnh có thể đến từ nhiều nguyên nhân:

• nhiệt độ thực sự thấp;

• tường và sàn lạnh;

• gió điều hòa chưa đến vùng sinh hoạt;

• khí nóng tập trung phía trên;

• không khí chưa tuần hoàn tốt.

Nếu nguyên nhân là phân tầng nhiệt thì chỉ tăng nhiệt độ cài đặt chưa chắc giải quyết đúng vấn đề.

Một chiếc quạt nhỏ, dùng đúng cách, đôi khi hiệu quả hơn việc tăng thêm vài độ trên remote.

Kết luận

Dùng quạt cùng chế độ sưởi có thể hữu ích.

Nhưng không phải vì quạt tạo thêm nhiệt.

Giá trị của quạt nằm ở việc:

giúp luân chuyển không khí và đưa nhiệt từ nơi đang thừa đến nơi đang thiếu.

Khi dùng đúng:

• nhiệt phân bố đều hơn;

• chân bớt lạnh;

• không cần cài nhiệt độ quá cao;

• cảm giác dễ chịu có thể tốt hơn.

Hãy nhớ:

Điều hòa tạo nhiệt.
Quạt giúp đưa nhiệt đến đúng nơi.

Đó là hai vai trò khác nhau nhưng có thể bổ trợ rất tốt cho nhau.

Tìm hiểu thêm

• Vì sao không khí nóng tập trung gần trần?

• Cài điều hòa sưởi 22°C, 24°C hay 28°C có gì khác?

• Vì sao gió điều hòa sưởi lúc mới bật chưa nóng ngay?

• Trời càng lạnh điều hòa sưởi có càng tốn điện không?

• Chọn công suất điều hòa 2 chiều cho mùa đông cần lưu ý gì?