Mưa, độ ẩm và không khí ven biển ảnh hưởng đến dàn nóng ra sao?

Dàn nóng điều hòa được đặt ngoài trời nên việc gặp nắng, mưa và độ ẩm là điều bình thường.

Vậy tại sao có những dàn nóng sau nhiều năm vẫn khá tốt, trong khi một số máy lại xuất hiện rỉ sét, ăn mòn hoặc xuống cấp rõ rệt?

Vấn đề không đơn giản là:

“Dàn nóng có bị mưa hay không?”

Điều đáng quan tâm hơn là môi trường mà dàn nóng phải sống trong suốt nhiều năm: độ ẩm, nước, muối, bụi bẩn, hóa chất và khả năng chống chịu của chính sản phẩm.

Dàn nóng vốn được thiết kế để làm việc ngoài trời

Trước tiên cần làm rõ một hiểu lầm phổ biến.

Dàn nóng không phải thiết bị chỉ được sử dụng trong môi trường khô ráo.

Nhà sản xuất biết rằng nó sẽ được lắp ngoài trời và có thể tiếp xúc với nắng, mưa, độ ẩm và thay đổi nhiệt độ.

Vỏ máy, dàn trao đổi nhiệt, các chi tiết điện và cách bố trí linh kiện vì thế được thiết kế với môi trường sử dụng này trong phạm vi mà sản phẩm yêu cầu.

Do đó, nhìn thấy dàn nóng bị mưa không có nghĩa chiếc máy đang được sử dụng sai.

Điều cần quan tâm là:

Nước có thoát được không? Vị trí có bị ngập không? Các bộ phận có được lắp đúng không? Và môi trường đó có khắc nghiệt hơn điều kiện thông thường hay không?

Độ ẩm ảnh hưởng đến vật liệu như thế nào?

Không khí luôn chứa một lượng hơi nước nhất định.

Trong môi trường có độ ẩm cao, các bề mặt kim loại thường xuyên tiếp xúc với hơi ẩm. Khi có thêm oxy và các chất điện ly phù hợp, quá trình ăn mòn điện hóa có thể xảy ra và phát triển theo thời gian.

Ở mức rất đơn giản, chúng ta có thể hiểu:

Kim loại + môi trường ẩm + thời gian → có khả năng xuất hiện ăn mòn tùy loại vật liệu và điều kiện cụ thể.

Nhưng không phải mọi kim loại đều phản ứng giống nhau và không phải mọi bộ phận của dàn nóng đều có mức độ bảo vệ giống nhau.

Vật liệu được sử dụng, lớp xử lý bề mặt, chất lượng sơn phủ, kết cấu thoát nước và cách nhà sản xuất bảo vệ từng khu vực đều có ảnh hưởng.

Vì vậy, khi nói một điều hòa có khả năng chống ăn mòn tốt hơn, điều đáng tìm hiểu không chỉ là tên gọi công nghệ mà còn là:

Bộ phận nào được bảo vệ? Bảo vệ bằng cách nào? Và nhà sản xuất có dữ liệu thử nghiệm gì để chứng minh?

Vì sao không khí ven biển thường khắc nghiệt hơn?

Ở khu vực gần biển, ngoài độ ẩm cao còn có một yếu tố đáng chú ý:

Muối.

Những hạt muối rất nhỏ có thể được gió và hơi nước mang vào không khí rồi bám lên các bề mặt.

Khi muối kết hợp với độ ẩm, môi trường điện ly thuận lợi hơn cho nhiều quá trình ăn mòn kim loại.

Vì vậy, một dàn nóng làm việc nhiều năm ở khu vực ven biển có thể phải đối mặt với điều kiện ăn mòn khác đáng kể so với một chiếc máy đặt sâu trong đất liền.

Khoảng cách tới biển, hướng gió, mức độ che chắn, nồng độ muối trong không khí và vị trí lắp thực tế đều có thể làm mức độ tác động khác nhau.

Do đó, cũng không nên dùng một công thức cứng:

“Cách biển dưới X km thì điều hòa sẽ nhanh hỏng.”

Không có một khoảng cách duy nhất có thể đại diện cho mọi môi trường.

Ăn mòn dàn nóng chỉ là chuyện “xấu đi” hay còn ảnh hưởng hoạt động?

Ăn mòn ban đầu đôi khi chỉ biểu hiện bằng thay đổi bề mặt hoặc rỉ sét ở một số chi tiết.

Nhưng nếu quá trình phát triển đủ lâu và đủ nghiêm trọng, nó có thể ảnh hưởng đến kết cấu hoặc chức năng của bộ phận.

Dàn trao đổi nhiệt có rất nhiều cánh kim loại mỏng nhằm tăng diện tích tiếp xúc với không khí. Nếu các cánh này xuống cấp mạnh, biến dạng hoặc mất vật liệu, khả năng trao đổi nhiệt có thể bị ảnh hưởng.

Các chi tiết khung, ốc vít, giá đỡ, đường ống, mối nối và các khu vực kim loại khác cũng có thể chịu tác động tùy môi trường và vật liệu.

Tuy nhiên, một vết rỉ nhỏ trên vỏ máy không có nghĩa toàn bộ dàn nóng sắp hỏng.

Cần phân biệt:

Ăn mòn thẩm mỹ

với:

Ăn mòn ảnh hưởng đến kết cấu hoặc chức năng.

Mức độ và vị trí mới quyết định ý nghĩa thực tế.

Bo mạch có bị ảnh hưởng bởi độ ẩm và môi trường không?

Có thể.

Ở Bài 7 chúng ta đã nói rằng bo mạch và các linh kiện điện tử phải làm việc trong môi trường mà dàn nóng đang sống.

Nhà sản xuất thường bố trí bo trong khu vực được bảo vệ và có thể áp dụng những giải pháp khác nhau để hạn chế ảnh hưởng từ môi trường.

Nhưng khả năng chống chịu cụ thể phụ thuộc thiết kế của từng sản phẩm.

Đây cũng là lý do những cụm từ như:

“bo chống ẩm”

hay:

“bo chống ăn mòn”

nên được xem là điểm bắt đầu để tìm hiểu, chứ chưa phải kết luận cuối cùng về độ bền.

Nếu có dữ liệu về lớp phủ, phạm vi bảo vệ hoặc thử nghiệm môi trường mà nhà sản xuất công bố, bằng chứng sẽ có giá trị hơn một tên công nghệ đơn thuần.

Lớp phủ chống ăn mòn trên dàn trao đổi nhiệt có giá trị không?

Có cơ sở kỹ thuật để có giá trị.

Một lớp xử lý bề mặt phù hợp có thể giúp hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp giữa vật liệu nền với một số tác nhân môi trường hoặc cải thiện khả năng chống ăn mòn theo thiết kế.

Nhưng trên thị trường có rất nhiều tên gọi: Blue Fin, Gold Fin, chống ăn mòn, chống muối biển...

Không nên chỉ dựa vào màu sắc của cánh tản nhiệt hoặc tên gọi thương mại để xếp hạng:

Gold Fin > Blue Fin > không màu

hay ngược lại.

Màu sắc không phải thước đo độ bền.

Điều đáng quan tâm hơn là vật liệu/lớp xử lý thực sự là gì, được áp dụng trên bộ phận nào và đã được thử nghiệm như thế nào.

Nếu nhà sản xuất công bố kết quả thử nghiệm phun sương muối hoặc một phương pháp đánh giá ăn mòn cụ thể, đó là thông tin hữu ích hơn.

Nhưng ngay cả thử nghiệm phòng thí nghiệm cũng cần được đọc đúng phạm vi: nó giúp so sánh khả năng chống chịu theo điều kiện thử, chứ không tự động chuyển thành:

“Máy sẽ bền X năm ở biển.”

Có nên làm mái che để bảo vệ dàn nóng khỏi mưa?

Có thể làm mái che trong một số vị trí nếu nó được thiết kế hợp lý.

Mái che có thể giúp hạn chế một phần nắng và nước mưa trực tiếp lên thiết bị.

Nhưng mục tiêu bảo vệ khỏi mưa không được đánh đổi bằng việc cản trở quá trình thải nhiệt.

Một mái che quá thấp, vách bao kín hoặc vật cản phía trước có thể khiến khí nóng bị quẩn và hút trở lại dàn.

Như đã phân tích ở Bài 6 và Chùm 6:

Dàn nóng cần không gian thông thoáng để trao đổi nhiệt.

Vì vậy, nếu phải lựa chọn giữa:

“khô ráo nhưng bị bịt kín”

và

“có thể gặp mưa nhưng thông thoáng đúng yêu cầu”

thì việc cố che kín dàn nóng không phải giải pháp đúng.

Nếu sống gần biển, người dùng nên làm gì?

Nếu điều hòa được sử dụng trong môi trường có nguy cơ ăn mòn cao, hãy đưa điều kiện đó vào ngay từ lúc lựa chọn sản phẩm.

Có thể ưu tiên tìm hiểu những model mà nhà sản xuất công bố giải pháp bảo vệ dàn trao đổi nhiệt, bo mạch hoặc các bộ phận liên quan phù hợp với môi trường.

Khi có dữ liệu thử nghiệm chống ăn mòn, hãy xem đó là một bằng chứng bổ sung đáng quan tâm.

Vị trí lắp cũng cần tránh những nơi chịu tác động môi trường mạnh không cần thiết nếu có lựa chọn tốt hơn, nhưng vẫn phải đảm bảo thông gió.

Trong quá trình sử dụng, nên kiểm tra tình trạng dàn nóng định kỳ phù hợp với môi trường thực tế. Ở nơi nhiều bụi, muối hoặc tác nhân ăn mòn, nhu cầu kiểm tra có thể khác với một căn hộ trong môi trường sạch hơn.

Điều quan trọng là chăm sóc theo điều kiện thực tế, không áp dụng một lịch bảo dưỡng cứng cho mọi gia đình.

Có thể nhìn dàn nóng cũ để đánh giá khả năng chống ăn mòn của một thương hiệu không?

Có thể tham khảo, nhưng cần thận trọng.

Nếu quan sát một số lượng lớn sản phẩm cùng dòng, cùng độ tuổi và trong điều kiện môi trường tương đối giống nhau, những gì chúng ta nhìn thấy có thể cung cấp thông tin hữu ích.

Nhưng nếu chỉ nhìn một chiếc dàn nóng 10 năm tuổi rồi so với một chiếc khác 5 năm tuổi ở nơi hoàn toàn khác, kết luận sẽ rất yếu.

Một chiếc có thể nằm gần biển.

Chiếc kia ở nội đô.

Một máy thường xuyên tiếp xúc với nước thải hoặc hóa chất.

Máy khác được đặt ở ban công sạch và khô thoáng.

Vì vậy, giống như các bài trước:

Điều kiện sử dụng phải đi cùng dữ liệu về độ bền.

Nếu thiếu bối cảnh, hình ảnh một chiếc máy cũ chỉ là một trường hợp, chưa phải bằng chứng đại diện cho cả thương hiệu.

Chỉ cần nhớ

Dàn nóng được thiết kế để làm việc ngoài trời, vì vậy:

Bị mưa thông thường ≠ lắp đặt sai.

Điều đáng quan tâm hơn là môi trường mà nó phải chịu trong nhiều năm.

Độ ẩm + muối + bụi bẩn + tác nhân hóa học + thời gian có thể làm tăng nguy cơ ăn mòn tùy vật liệu và mức độ bảo vệ của sản phẩm.

Ở khu vực ven biển, muối trong không khí là một yếu tố đặc biệt đáng chú ý.

Nhưng:

Có lớp phủ ≠ chắc chắn không ăn mòn.

Gold Fin/Blue Fin ≠ tự động cho biết lớp nào bền hơn.

Thử nghiệm chống ăn mòn ≠ cam kết máy sẽ dùng được X năm ngoài thực tế.

Và khi muốn bảo vệ dàn nóng:

Đừng che kín để tránh mưa. Hãy ưu tiên một vị trí vừa phù hợp với môi trường, vừa đảm bảo khả năng thông gió và thải nhiệt.

TÌM HIỂU THÊM

→ Dàn nóng to, nặng, nhiều đồng hơn có làm điều hòa bền hơn? 

→ Bo mạch Inverter – vì sao đây là linh kiện đáng quan tâm khi sử dụng lâu dài? 

→ Nắng nóng ảnh hưởng đến tuổi thọ điều hòa như thế nào? 

→ Lắp đặt ảnh hưởng đến tuổi thọ điều hòa như thế nào? 

→ Bảo dưỡng điều hòa có thực sự giúp máy bền hơn?