Nắng nóng ảnh hưởng đến tuổi thọ điều hòa như thế nào?

Điều hòa thường phải làm việc nhiều nhất vào đúng những ngày thời tiết khắc nghiệt nhất.

Ngoài trời càng nóng, căn phòng càng nhận nhiều nhiệt. Trong khi đó, dàn nóng lại phải đưa nhiệt từ trong phòng ra chính môi trường đang nóng lên.

Vì vậy, có một câu hỏi rất tự nhiên:

Trời càng nóng, điều hòa có càng nhanh hỏng không?

Không thể trả lời đơn giản là “có” hay “không”.

Điều đúng hơn là:

Nhiệt độ ngoài trời cao làm điều kiện vận hành của điều hòa trở nên khó khăn hơn. Nhưng mức độ ảnh hưởng đến tuổi thọ còn phụ thuộc vào thiết kế sản phẩm, tải nhiệt, cường độ sử dụng, lắp đặt và khả năng kiểm soát của cả hệ thống.

Điều hòa phải chuyển nhiệt từ nơi mát hơn ra nơi nóng hơn

Hãy quay lại nguyên lý cơ bản.

Điều hòa không tạo ra “hơi lạnh”. Nó lấy nhiệt trong phòng và vận chuyển lượng nhiệt đó ra ngoài trời.

Dàn lạnh hấp thụ nhiệt trong phòng. Máy nén tạo điều kiện để môi chất lạnh tuần hoàn. Dàn nóng sau đó phải thải nhiệt ra môi trường bên ngoài.

Khi nhiệt độ ngoài trời còn khoảng 30°C, việc thải nhiệt diễn ra trong một điều kiện.

Khi không khí ngoài trời tăng lên 38°C, 40°C hoặc cao hơn, điều kiện trao đổi nhiệt đã khác.

Có thể hình dung đơn giản:

Môi trường bên ngoài càng nóng, việc đưa thêm nhiệt ra môi trường đó càng trở nên khó khăn hơn.

Đây là lý do nhiệt độ ngoài trời là một trong những điều kiện quan trọng đối với hoạt động của hệ thống lạnh.

Khi trời nóng, căn phòng cũng thường cần nhiều công suất lạnh hơn

Không chỉ dàn nóng gặp điều kiện khó hơn.

Phía bên kia của hệ thống, tải nhiệt của căn phòng cũng có thể tăng lên.

Tường, mái, cửa kính nhận nhiều bức xạ mặt trời hơn. Chênh lệch nhiệt độ giữa ngoài trời và trong phòng lớn hơn. Không khí nóng lọt vào phòng cũng mang theo nhiều nhiệt hơn.

Đặc biệt với phòng hướng Tây, tầng trên cùng, nhiều kính hoặc cách nhiệt kém, tải nhiệt vào buổi chiều có thể tăng đáng kể.

Điều đó tạo ra hai tác động cùng lúc:

Căn phòng yêu cầu điều hòa lấy đi nhiều nhiệt hơn.

Trong khi:

Dàn nóng phải thải lượng nhiệt đó vào môi trường nóng hơn.

Đây chính là lý do những ngày cực nóng thường là thời điểm hệ thống phải làm việc trong điều kiện nặng hơn ngày thời tiết dễ chịu.

Máy nén có phải làm việc “vất vả hơn” không?

Trong nhiều tình huống, hệ thống có thể phải hoạt động ở mức công suất cao hơn và trong thời gian dài hơn để đáp ứng tải lạnh tăng lên.

Máy nén, quạt dàn nóng và các bộ phận khác vì thế có thể phải làm việc ở trạng thái khác so với khi tải thấp.

Nhưng không nên biến điều đó thành một công thức đơn giản:

Trời nóng hơn 5°C → máy nén giảm tuổi thọ X%.

Không có một tỷ lệ chung như vậy cho mọi điều hòa.

Mỗi model có thiết kế máy nén, dàn trao đổi nhiệt, quạt, môi chất lạnh, bộ phận tiết lưu, hệ thống điều khiển và giới hạn vận hành khác nhau.

Muốn biết một model cụ thể hoạt động như thế nào ở 40°C, 43°C hay 46°C cần dữ liệu thử nghiệm tương ứng của chính sản phẩm đó.

Nếu không có dữ liệu, chúng ta chỉ nên nói:

Nhiệt độ cao tạo ra điều kiện vận hành khó khăn hơn.

Không nên tự suy ra con số mà nhà sản xuất hoặc phép thử chưa cung cấp.

Vì sao khả năng thải nhiệt của dàn nóng trở nên quan trọng?

Ở Bài 6 – Chùm 10, chúng ta đã tìm hiểu vì sao kích thước, khối lượng và cấu trúc dàn nóng là những manh mối đáng quan tâm.

Trong thời tiết nóng, ý nghĩa của khả năng trao đổi nhiệt càng dễ hình dung.

Diện tích dàn trao đổi nhiệt, thiết kế cánh tản nhiệt, lưu lượng gió, đặc tính quạt và cách hệ thống điều khiển đều có thể ảnh hưởng đến quá trình thải nhiệt.

Một thiết kế có khả năng trao đổi nhiệt phù hợp có cơ sở kỹ thuật để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hệ thống trong môi trường nhiệt độ cao.

Nhưng vẫn phải giữ đúng ranh giới:

Có cấu trúc thuận lợi ≠ đã chứng minh máy giữ được bao nhiêu % công suất ở nhiệt độ cụ thể.

Đó là hai cấp độ bằng chứng khác nhau.

Dữ liệu Rated 9.000 BTU không nói hết khả năng làm lạnh trong ngày cực nóng

Đây là một điểm người tiêu dùng rất dễ bỏ qua.

Con số công suất lạnh Rated trên catalogue được xác định trong điều kiện thử nghiệm quy định, chứ không có nghĩa chiếc máy luôn tạo ra đúng công suất đó ở mọi nhiệt độ ngoài trời.

Trong các nội dung KSDM đang sử dụng, với dữ liệu làm lạnh theo điều kiện ISO 5151 – T1 khi tài liệu/model tương ứng áp dụng, điểm tham chiếu thường gặp là:

Ngoài trời 35°C → trong phòng 27°C, độ ẩm tương đối 50%.

Vì vậy, khi nhiệt độ ngoài trời thực tế lên 40°C hoặc cao hơn, chúng ta đã rời khỏi điểm điều kiện Rated đó.

Điều này không có nghĩa cứ vượt 35°C là điều hòa “không đủ tiêu chuẩn” hoặc không thể hoạt động.

Nó chỉ có nghĩa:

Không nên lấy con số Rated tại một điều kiện thử nghiệm rồi mặc định nó không thay đổi ở mọi điều kiện khác.

Muốn biết chính xác hơn cần xem dữ liệu vận hành ở nhiệt độ cao mà nhà sản xuất công bố hoặc kết quả thử nghiệm tương ứng.

Nhiệt độ vận hành tối đa có phải là nhiệt độ máy vẫn hoạt động tốt nhất?

Không.

Nếu catalogue ghi điều hòa có thể vận hành làm lạnh đến một mức nhiệt độ ngoài trời nhất định, thông tin đó cho chúng ta biết giới hạn hoặc phạm vi vận hành mà nhà sản xuất công bố theo tài liệu tương ứng.

Nó không tự động có nghĩa tại nhiệt độ sát giới hạn đó, chiếc máy vẫn đạt đúng công suất Rated, hiệu suất Rated hay làm việc trong điều kiện giống ở 35°C.

Hai câu hỏi hoàn toàn khác nhau:

“Máy còn có thể hoạt động ở nhiệt độ này không?”

và:

“Ở nhiệt độ này, máy hoạt động với công suất và hiệu suất như thế nào?”

Khi so sánh điều hòa cho những căn phòng có tải nhiệt cao, sự phân biệt này rất quan trọng.

Ánh nắng chiếu vào dàn nóng có phải nguyên nhân chính làm máy nhanh hỏng?

Không nên hiểu đơn giản như vậy.

Dàn nóng vốn được thiết kế để làm việc ngoài trời và việc nhận một phần bức xạ mặt trời là điều có thể xảy ra trong sử dụng thực tế.

Nếu có thể bố trí vị trí giảm bớt nắng trực tiếp mà vẫn đảm bảo thông gió tốt thì đó có thể là điều kiện thuận lợi.

Nhưng không nên vì muốn tránh nắng mà che kín dàn nóng.

Một mái che hợp lý có thể giúp hạn chế một phần nắng, mưa trực tiếp trong một số vị trí. Nhưng nếu tấm che, vách chắn hoặc đồ vật xung quanh cản luồng khí thải, lợi ích có thể biến thành bất lợi.

Đối với dàn nóng, ưu tiên quan trọng vẫn là:

Thông thoáng – không cản gió hút – không cản gió thải – hạn chế khí nóng quẩn trở lại.

Bạn có thể xem lại Chùm 6 – Lắp đặt điều hòa để hiểu chi tiết hơn về cách lựa chọn vị trí dàn nóng.

Một ngày nóng không quyết định tuổi thọ – điều đáng quan tâm là điều kiện kéo dài

Một chiếc điều hòa hoạt động trong một ngày rất nóng chưa đủ để nói rằng tuổi thọ của nó sẽ giảm đáng kể.

Vòng đời sản phẩm được hình thành trong hàng nghìn giờ vận hành.

Vì vậy, điều đáng quan tâm hơn là:

Máy thường xuyên phải hoạt động ở tải cao hay chỉ thỉnh thoảng? Căn phòng có tải nhiệt quá lớn so với công suất máy không? Dàn nóng có thường xuyên làm việc trong không gian bí gió không? Dàn trao đổi nhiệt có bị bụi bẩn kéo dài không? Hệ thống có được lựa chọn và lắp đặt phù hợp ngay từ đầu không?

Một điều kiện bất lợi lặp lại hàng ngày trong nhiều năm đáng quan tâm hơn nhiều so với một buổi chiều nóng bất thường.

Người dùng có thể làm gì khi điều hòa thường xuyên phải làm việc trong thời tiết rất nóng?

Điều đầu tiên không phải là mua một chiếc điều hòa càng lớn càng tốt.

Hãy bắt đầu từ tải nhiệt thực tế của căn phòng.

Phòng hướng Tây, nhiều kính, tầng áp mái hoặc cách nhiệt kém nên được tính đến ngay khi lựa chọn công suất. Giảm tải nhiệt bằng che nắng phù hợp, rèm, cách nhiệt mái/trần hoặc hạn chế không khí nóng xâm nhập cũng có thể đem lại giá trị lớn.

Tiếp theo, hãy đảm bảo dàn nóng có không gian thải nhiệt phù hợp.

Giữ dàn trao đổi nhiệt sạch ở mức cần thiết và xử lý khi có dấu hiệu bất thường thay vì để máy hoạt động kéo dài trong tình trạng trao đổi nhiệt kém.

Một chiếc điều hòa được chọn đúng công suất + lắp đúng + có điều kiện thải nhiệt tốt sẽ có nền tảng thuận lợi hơn để đối phó với những ngày nóng.

Chỉ cần nhớ

Nắng nóng ảnh hưởng đến điều hòa theo hai hướng:

Tải nhiệt của căn phòng tăng → điều hòa phải lấy đi nhiều nhiệt hơn.

Đồng thời:

Nhiệt độ ngoài trời tăng → điều kiện thải nhiệt của dàn nóng trở nên khó khăn hơn.

Vì vậy, nhiệt độ cao có thể khiến hệ thống phải làm việc trong điều kiện nặng hơn.

Nhưng:

Không có công thức “nóng thêm X°C = giảm Y% tuổi thọ”.

Không nên tự suy ra % suy giảm công suất nếu chưa có dữ liệu thử nghiệm.

Nhiệt độ vận hành tối đa ≠ công suất Rated được duy trì đến nhiệt độ đó.

Và điều quan trọng nhất:

Đừng chỉ lo một vài ngày cực nóng. Hãy quan tâm đến điều kiện mà chiếc điều hòa phải làm việc hàng nghìn giờ trong nhiều năm.

TÌM HIỂU THÊM

→ Chọn điều hòa cho phòng hướng Tây, nhiều kính hoặc tầng áp mái 

→ Dàn nóng to, nặng, nhiều đồng hơn có làm điều hòa bền hơn? 

→ Mưa, độ ẩm và không khí ven biển ảnh hưởng đến dàn nóng ra sao? 

→ Điều hòa chạy 16 giờ/ngày có nhanh hỏng hơn chạy 8 giờ/ngày? 

→ Lắp đặt ảnh hưởng đến tuổi thọ điều hòa như thế nào?