ODM khác OEM thế nào?

Ở bài trước, chúng ta đã làm rõ:

OEM là một quan hệ sản xuất.

Một doanh nghiệp có thể đặt một nhà máy khác sản xuất điều hòa rồi đưa sản phẩm ra thị trường dưới thương hiệu của mình.

Nhưng trong thực tế, người mua còn gặp thêm một khái niệm khác:

ODM.

Hai chữ này thường xuất hiện cùng nhau, thậm chí nhiều nơi viết chung thành:

OEM/ODM.

Vậy OEM và ODM thực sự khác nhau ở đâu?

Điểm khác biệt quan trọng nhất nằm ở câu hỏi:

Ai tham gia sâu hơn vào việc thiết kế và phát triển sản phẩm?

OEM và ODM đều có thể là sản xuất cho thương hiệu khác

Trước hết, OEM và ODM có một điểm giống nhau.

Trong cả hai mô hình, một nhà sản xuất có thể sản xuất sản phẩm để doanh nghiệp khác bán dưới thương hiệu của họ.

Người tiêu dùng nhìn thấy tên thương hiệu A trên chiếc điều hòa.

Nhưng sản phẩm có thể được sản xuất tại nhà máy của doanh nghiệp B.

Điểm khác nhau không nằm đơn giản ở:

ai đứng tên thương hiệu.

Mà nằm ở:

ai tạo ra sản phẩm và mức độ tham gia của từng bên sâu đến đâu.

OEM: thương hiệu có thể đưa ra yêu cầu, nhà máy thực hiện sản xuất

Trong mô hình OEM, có thể hiểu đơn giản rằng:

thương hiệu đặt hàng xác định hoặc tham gia xác định những yêu cầu quan trọng của sản phẩm, còn nhà máy thực hiện việc sản xuất.

Tùy từng hợp đồng, thương hiệu có thể quyết định hoặc yêu cầu:

• công suất;

• tính năng;

• cấu hình linh kiện;

• độ ồn;

• hiệu suất;

• tiêu chuẩn QC;

• bao bì;

• kiểu dáng;

• nhãn mác.

Nhà máy OEM sử dụng:

• dây chuyền;

• nhân lực;

• hệ thống cung ứng;

• năng lực kỹ thuật;

• năng lực sản xuất;

để tạo ra sản phẩm theo thỏa thuận.

Tuy nhiên, trên thực tế, ranh giới này không phải lúc nào cũng tuyệt đối.

Có những dự án OEM mà nhà máy tham gia rất sâu vào kỹ thuật.

Có dự án khác thương hiệu kiểm soát nhiều hơn.

Vì vậy, OEM không có nghĩa nhà máy chỉ “lắp thuê” một cách thụ động.

ODM: nhà sản xuất tham gia sâu hơn vào thiết kế sản phẩm

ODM là viết tắt của:

Original Design Manufacturer

Có thể hiểu đơn giản là:

nhà sản xuất không chỉ sản xuất, mà còn tham gia sâu vào việc thiết kế và phát triển sản phẩm.

Nhà sản xuất ODM có thể đã có sẵn:

• nền tảng sản phẩm;

• thiết kế cơ khí;

• bo mạch;

• thuật toán;

• cấu hình hệ thống;

• giải pháp làm lạnh;

• khuôn mẫu;

• chuỗi cung ứng linh kiện.

Thương hiệu đặt hàng có thể lựa chọn một nền tảng đã có rồi tùy chỉnh:

• tên model;

• kiểu dáng;

• màu sắc;

• tính năng;

• cấu hình linh kiện;

• thông số;

• bao bì;

• tiêu chuẩn kiểm tra.

Ở mức độ cao hơn, hai bên có thể cùng phát triển một phiên bản riêng.

Vì vậy, trong mô hình ODM, năng lực thiết kế của nhà sản xuất thường đóng vai trò lớn hơn.

Một cách hình dung đơn giản

Có thể hình dung bằng ba mức.

Mức 1 – Chọn sản phẩm gần như có sẵn

Nhà sản xuất đã có một platform hoàn chỉnh.

Thương hiệu chủ yếu chọn:

• model;

• ngoại hình;

• nhãn mác;

• một số tính năng;

• bao bì.

Đây là kiểu rất gần với mô hình ODM chuẩn hóa.

Mức 2 – Tùy chỉnh sâu hơn

Thương hiệu yêu cầu thay đổi:

• spec;

• BOM;

• phần mềm;

• tính năng;

• cấu hình dàn nóng;

• mức độ QC.

Nhà sản xuất dùng nền tảng sẵn có nhưng phát triển lại một phần cho phù hợp.

Mức 3 – Đồng phát triển

Thương hiệu và nhà sản xuất cùng tham gia sâu vào:

• thiết kế;

• R&D;

• thử nghiệm;

• phần mềm;

• cấu hình linh kiện;

• đánh giá độ bền;

• xác nhận hiệu năng.

Lúc này ranh giới OEM và ODM bắt đầu trở nên ít rõ ràng hơn.

Vì sao ngoài thị trường thường thấy cụm “OEM/ODM”?

Bởi vì trong thực tế, quan hệ giữa thương hiệu và nhà sản xuất không phải lúc nào cũng nằm đúng trong một chiếc hộp.

Có dự án:

• thương hiệu đưa spec;

• nhà máy chọn giải pháp kỹ thuật;

• hai bên cùng điều chỉnh BOM;

• nhà máy phát triển phần mềm;

• thương hiệu yêu cầu tiêu chuẩn QC;

• rồi cả hai cùng thử nghiệm.

Vậy gọi đó hoàn toàn là OEM hay hoàn toàn là ODM đôi khi không phản ánh hết thực tế.

Đó là lý do nhiều nhà sản xuất giới thiệu năng lực của mình bằng cụm:

OEM/ODM manufacturing.

Điều đó nói rằng họ có thể:

• sản xuất theo yêu cầu;

• đồng thời tham gia thiết kế và phát triển sản phẩm.

ODM không đồng nghĩa với hàng rẻ hoặc “hàng copy”

Một hiểu lầm phổ biến là:

“ODM là nhà máy có mẫu sẵn, thương hiệu chỉ lấy về dán nhãn.”

Trường hợp như vậy có thể tồn tại.

Nhưng ODM không đồng nghĩa với sản phẩm đơn giản hoặc chất lượng thấp.

Một nhà sản xuất ODM lớn có thể có:

• đội ngũ R&D mạnh;

• phòng thử nghiệm;

• bằng sáng chế;

• nền tảng điều khiển;

• năng lực thiết kế máy nén;

• năng lực thiết kế bo mạch;

• hệ thống mô phỏng;

• chuỗi cung ứng quy mô lớn.

Trong nhiều ngành điện tử và điện máy, nhà sản xuất ODM có thể sở hữu năng lực kỹ thuật rất mạnh.

Vấn đề không nằm ở chữ ODM.

Vấn đề nằm ở:

platform nào được sử dụng, cấu hình nào được chọn và mức đầu tư của sản phẩm là bao nhiêu.

OEM cũng không mặc định “cao cấp hơn” ODM

Chiều ngược lại cũng cần tránh.

Nếu một thương hiệu tự đặt spec rất chi tiết và thuê OEM sản xuất, chưa thể vì thế mà kết luận sản phẩm tốt hơn một model ODM.

Một sản phẩm tốt phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• mục tiêu sản phẩm;

• năng lực R&D;

• thiết kế hệ thống;

• BOM;

• QC;

• kiểm định;

• khả năng vận hành;

• độ bền;

• hậu mãi.

OEM hay ODM chỉ mô tả cách sản phẩm được tổ chức phát triển và sản xuất.

Nó không phải điểm số chất lượng.

Với điều hòa, phần ODM đáng chú ý nhất là nền tảng kỹ thuật

Nếu một model được phát triển trên nền tảng ODM, người mua nên đặc biệt quan tâm:

• nền tảng máy nén;

• bo mạch;

• thuật toán Inverter;

• tiết lưu;

• dàn trao đổi nhiệt;

• quạt;

• phần mềm điều khiển;

• cảm biến;

• thiết kế cơ khí;

• dải công suất.

Hai thương hiệu khác nhau có thể dùng cùng một platform ODM.

Nhưng vẫn có thể khác:

• BOM;

• phần mềm;

• tuning;

• tính năng;

• QC;

• thông số công bố;

• chính sách bảo hành.

Vì vậy, “cùng platform” cũng chưa đồng nghĩa “cùng sản phẩm”.

Người mua nên hỏi gì?

Thay vì chỉ hỏi:

“Máy này là OEM hay ODM?”

nên hỏi sâu hơn:

• Ai thiết kế nền tảng sản phẩm?

• Ai quyết định spec?

• Ai quyết định BOM?

• Phần mềm điều khiển do ai phát triển?

• Thương hiệu tùy chỉnh tới mức nào?

• Nhà sản xuất có R&D riêng không?

• QC do ai quy định?

• Có dữ liệu kiểm định độc lập không?

• Model này có dùng chung platform với model khác không?

Những câu hỏi đó giúp người mua hiểu bản chất hơn rất nhiều.

Điều quan trọng không phải tên mô hình, mà là mức độ làm chủ sản phẩm

Nếu phải rút gọn sự khác nhau giữa OEM và ODM thành một câu, có thể hiểu:

OEM thiên về sản xuất theo yêu cầu.
ODM thiên về thiết kế + phát triển + sản xuất.

Nhưng trong thực tế, ranh giới giữa hai mô hình có thể chồng lấn.

Vì vậy, không nên dùng OEM hay ODM để kết luận nhanh về chất lượng.

Điều người mua nên tìm hiểu là:

ai thiết kế sản phẩm, ai quyết định spec/BOM, ai kiểm soát QC và sản phẩm cuối cùng được tạo ra theo mục tiêu nào.

Đó mới là phần thực sự có ý nghĩa.

Và cũng là cách đi từ:

“máy này do ai làm?”

đến:

“máy này được tạo ra như thế nào?”

Tìm hiểu thêm

•  Ai quyết định spec và BOM mới là câu hỏi quan trọng

• Local Brand là gì — và local không đồng nghĩa kém

•  OEM là gì? Người mua nên quan tâm phần nào?

•  Một hãng có thể vừa tự sản xuất vừa thuê OEM không?

• Cùng nhà máy có đồng nghĩa cùng chất lượng?

•  Một nhà máy có thể sản xuất nhiều cấp chất lượng không?