OEM là gì? Người mua nên quan tâm phần nào?

Khi tìm hiểu điều hòa, người mua ngày càng gặp nhiều cụm từ như:

“Hàng OEM”
“Hãng này thuê OEM sản xuất”
“Cùng nhà máy OEM nên chất lượng giống nhau”

Nhưng trong thực tế, chữ OEM thường bị dùng quá rộng.

Có người hiểu OEM là hàng giá rẻ. Có người lại cho rằng sản phẩm OEM chắc chắn kém hơn sản phẩm do chính thương hiệu tự sản xuất.

Cả hai cách hiểu đều chưa chính xác.

OEM trước hết là một cách tổ chức sản xuất.

Nó chưa nói đủ để kết luận chiếc điều hòa tốt hay kém.

OEM là gì?

OEM là viết tắt của:

Original Equipment Manufacturer

Có thể hiểu đơn giản là:

một doanh nghiệp sản xuất sản phẩm hoặc linh kiện cho một doanh nghiệp khác đưa ra thị trường dưới thương hiệu của họ.

Ví dụ, một thương hiệu điều hòa có thể không trực tiếp sở hữu nhà máy sản xuất model đó.

Thay vào đó, thương hiệu làm việc với một nhà sản xuất có sẵn:

• nhà máy;

• dây chuyền;

• nhân lực;

• hệ thống cung ứng;

• năng lực lắp ráp;

• hệ thống kiểm soát sản xuất.

Nhà sản xuất sẽ thực hiện việc sản xuất theo thỏa thuận giữa hai bên.

Sau đó, sản phẩm được bán dưới tên thương hiệu đặt hàng.

Đó là một dạng quan hệ OEM.

OEM không đồng nghĩa với “hàng dán nhãn”

Một cách hiểu khá phổ biến là:

“OEM nghĩa là lấy máy có sẵn rồi dán logo khác lên.”

Trường hợp đó có thể tồn tại.

Nhưng OEM không nhất thiết chỉ đơn giản như vậy.

Trong thực tế, mức độ tham gia của thương hiệu đặt hàng có thể rất khác nhau.

Ở mức đơn giản nhất, thương hiệu có thể chọn một model có sẵn từ catalogue của nhà sản xuất rồi thay đổi:

• tên model;

• tem nhãn;

• bao bì;

• màu sắc;

• một số tính năng nhỏ.

Nhưng ở mức sâu hơn, thương hiệu có thể yêu cầu:

• công suất riêng;

• dải hoạt động riêng;

• cấu hình linh kiện riêng;

• thiết kế dàn nóng riêng;

• thuật toán điều khiển riêng;

• tiêu chuẩn kiểm tra riêng;

• yêu cầu độ ồn riêng;

• quy chuẩn đóng gói;

• tiêu chuẩn QC riêng.

Vì vậy, chỉ biết một model “do OEM sản xuất” vẫn chưa đủ để biết sản phẩm được phát triển ở mức độ nào.

OEM là nhà sản xuất, nhưng chưa chắc là người quyết định toàn bộ sản phẩm

Đây là điểm rất quan trọng.

Nhà máy OEM có thể chịu trách nhiệm sản xuất.

Nhưng câu hỏi sâu hơn là:

Ai quyết định chiếc máy phải được làm như thế nào?

Có thể là thương hiệu đặt hàng.

Có thể là nhà sản xuất.

Hoặc hai bên cùng tham gia.

Ví dụ, thương hiệu có thể đưa ra yêu cầu:

• mức giá mục tiêu;

• công suất lạnh;

• CSPF;

• độ ồn;

• kích thước;

• linh kiện;

• tính năng;

• tiêu chuẩn thử nghiệm;

• chính sách bảo hành.

Sau đó nhà sản xuất phát triển hoặc lựa chọn cấu hình đáp ứng các yêu cầu đó.

Trong trường hợp khác, thương hiệu có thể chọn gần như nguyên mẫu sản phẩm nhà máy đã phát triển sẵn.

Hai trường hợp đều có thể gọi là OEM.

Nhưng mức độ làm chủ sản phẩm của thương hiệu hoàn toàn khác nhau.

Vì vậy, “cùng OEM” chưa nói được hai máy giống nhau

Giả sử hai thương hiệu cùng đặt hàng tại một nhà máy.

Điều đó chỉ cho chúng ta biết:

hai sản phẩm có chung nơi sản xuất.

Nhưng chưa biết:

• spec có giống nhau không;

• BOM có giống nhau không;

• phần mềm điều khiển có giống nhau không;

• mức độ kiểm tra có giống nhau không;

• tiêu chuẩn QC có giống nhau không;

• linh kiện có cùng cấp không;

• yêu cầu độ bền có giống nhau không.

Một nhà máy hoàn toàn có thể sản xuất nhiều cấp sản phẩm khác nhau.

Điều này cũng giống như một nhà máy thực phẩm có thể sản xuất nhiều nhãn hàng với:

• công thức khác nhau;

• nguyên liệu khác nhau;

• tiêu chuẩn kiểm tra khác nhau;

• mức giá khác nhau.

Nhà máy là năng lực sản xuất.

Còn sản phẩm cuối cùng được tạo ra như thế nào phụ thuộc vào cả một hệ thống yêu cầu phía sau.

Người mua nên quan tâm điều gì thay vì chỉ hỏi “có phải OEM không?”

Nếu chỉ hỏi:

“Máy này có phải OEM không?”

thì câu trả lời vẫn còn khá ít giá trị.

Một chuỗi câu hỏi hữu ích hơn là:

1. Ai sở hữu thương hiệu?

Thương hiệu nào chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường?

2. Ai sản xuất model này?

Nhà máy nào thực hiện sản xuất?

3. Sản phẩm là thiết kế có sẵn hay được tùy chỉnh?

Thương hiệu chọn nguyên mẫu có sẵn hay yêu cầu phát triển riêng?

4. Ai quyết định spec?

Ai quyết định máy phải đạt:

• công suất nào;

• độ ồn nào;

• hiệu suất nào;

• dải vận hành nào?

5. Ai quyết định BOM?

Máy sử dụng:

• loại máy nén nào;

• cấu hình dàn trao đổi nhiệt nào;

• van tiết lưu nào;

• bo mạch nào;

• motor quạt nào?

6. Ai kiểm soát QC?

Chỉ nhà máy kiểm?

Hay thương hiệu còn áp thêm tiêu chuẩn riêng?

7. Có dữ liệu kiểm định hay không?

Những gì được quảng cáo đã được đo trong điều kiện nào?

Ai đo?

Theo tiêu chuẩn nào?

Những câu hỏi này giúp người mua hiểu sản phẩm sâu hơn rất nhiều so với việc chỉ biết hai chữ “OEM”.

OEM có thể tạo ra sản phẩm rất tốt

Việc thuê một nhà sản xuất khác sản xuất không phải điều bất thường.

Một nhà máy OEM lớn có thể sở hữu:

• dây chuyền hiện đại;

• hệ thống kiểm soát chất lượng tốt;

• năng lực R&D mạnh;

• chuỗi cung ứng lớn;

• kinh nghiệm sản xuất hàng triệu sản phẩm.

Nếu thương hiệu đặt hàng:

• spec tốt;

• BOM phù hợp;

• QC chặt;

• kiểm định đầy đủ;

thì sản phẩm OEM hoàn toàn có thể có chất lượng tốt.

Ngược lại, nếu mục tiêu sản phẩm là giá thấp nhất có thể, cấu hình BOM cũng có thể được tối ưu rất mạnh theo chi phí.

Vì vậy, vấn đề không phải:

OEM tốt hay xấu?

Mà là:

sản phẩm OEM đó được đặt hàng theo tiêu chuẩn nào?

Một ví dụ dễ hình dung: Midea có thể vừa là thương hiệu vừa là nhà sản xuất

Trong ngành điều hòa, một doanh nghiệp có thể cùng lúc đảm nhiệm nhiều vai trò.

Midea là một ví dụ dễ hình dung.

Midea có thể bán sản phẩm dưới thương hiệu Midea của chính mình.

Đồng thời, hệ thống sản xuất của Midea cũng có thể sản xuất sản phẩm cho thương hiệu khác.

Khi đó:

• với sản phẩm mang thương hiệu Midea, doanh nghiệp có thể vừa là chủ thương hiệu vừa là nhà sản xuất;

• với sản phẩm sản xuất cho thương hiệu khác, Midea đóng vai trò nhà sản xuất OEM/ODM.

Hai vai trò này không mâu thuẫn.

Đây cũng là lý do người mua không nên nhìn tên nhà máy rồi suy ra:

“Máy này thực chất là Midea.”

Nếu sản phẩm mang thương hiệu khác, được phát triển theo spec/BOM khác, thì đó vẫn là một sản phẩm khác.

Funiki sản xuất tại nhà máy Midea không có nghĩa Funiki = Midea

Trong hệ thống bài của KSDM, Funiki HIC-09TMU.ST3 là một case rất dễ minh họa.

Model này được sản xuất tại nhà máy Midea ở Thái Lan.

Thông tin đó cho phép chúng ta biết:

nơi sản xuất của model này.

Nhưng từ đó không thể tự động kết luận:

• Funiki = Midea;

• linh kiện giống nhau;

• thuật toán giống nhau;

• QC giống nhau;

• hiệu năng giống nhau;

• độ bền giống nhau.

Muốn đi tiếp, phải xem thêm:

spec → BOM → thiết kế → QC → kiểm định → trải nghiệm.

Đó mới là chuỗi thông tin đủ sâu.

OEM cũng không phải một “nhóm thương hiệu”

Một lỗi tư duy khác là chia thị trường thành:

• hãng “chính hãng”;

• hãng OEM.

Thực tế cách chia này không chuẩn.

OEM là quan hệ sản xuất, không phải một tầng thương hiệu.

Một Global Brand cũng có thể thuê OEM cho một số dòng sản phẩm.

Một International Brand có thể thuê OEM.

Một Local Brand cũng có thể thuê OEM.

Thậm chí cùng một thương hiệu:

• dòng này tự sản xuất;

• dòng khác thuê OEM;

• thị trường này sản xuất tại nhà máy A;

• thị trường khác sản xuất tại nhà máy B.

Vì thế phải quay lại model cụ thể.

Đừng hỏi “OEM có tốt không?”

Câu hỏi hữu ích hơn là:

“OEM này đang sản xuất sản phẩm theo yêu cầu nào?”

Một nhà máy tốt không tự động tạo ra mọi sản phẩm tốt như nhau.

Một thương hiệu mạnh cũng không có nghĩa mọi model đều được đầu tư giống nhau.

Và việc thuê OEM không tự động khiến sản phẩm kém hơn.

Để đánh giá một chiếc điều hòa, vẫn nên nhìn theo chuỗi:

Nhu cầu → mục tiêu sản phẩm → R&D → spec → BOM → nhà sản xuất → QC → kiểm định → trải nghiệm.

Trong chuỗi đó, OEM chỉ là một mắt xích.

Quan trọng hơn là:

ai đã quyết định chiếc máy phải trở thành sản phẩm như thế nào.

Đó mới là thông tin giúp người mua đi từ:

“máy này do ai sản xuất?”

đến:

“máy này thực sự được tạo ra theo tiêu chuẩn nào?”

Và đó cũng là cách giúp người mua hiểu rõ → mua đúng → yên tâm sử dụng.

Tìm hiểu thêm

• Chủ sở hữu thương hiệu khác nhà sản xuất thế nào?

•  Ai quyết định spec và BOM mới là câu hỏi quan trọng

•  Local Brand là gì — và local không đồng nghĩa kém

•  ODM khác OEM thế nào?

•  Một hãng có thể vừa tự sản xuất vừa thuê OEM không?

• Cùng nhà máy có đồng nghĩa cùng chất lượng?

•  Một nhà máy có thể sản xuất nhiều cấp chất lượng không?