Tác động cơ học giúp làm sạch nhưng có thể làm quần áo xuống cấp như thế nào?

Khi giặt tay, chúng ta thường vò, bóp hoặc chà vào vùng bẩn. Những động tác đó giúp chất bẩn rời khỏi bề mặt vải nhanh hơn. Máy giặt cũng cần một dạng tác động tương tự, nhưng được tạo ra bằng chuyển động của lồng, dòng nước và sự chuyển động của quần áo trong quá trình giặt.

Nhờ tác động cơ học, quần áo không chỉ nằm yên trong dung dịch giặt mà liên tục thay đổi vị trí, uốn gập, tiếp xúc với nước, chất giặt và với chính những món đồ khác.

Đây là một phần cần thiết của quá trình làm sạch. Nhưng cũng chính những chuyển động ấy, nếu quá mạnh, kéo dài hoặc không phù hợp với vật liệu, có thể góp phần làm quần áo xuống cấp theo thời gian.

Vì vậy, vấn đề không phải làm sao để máy “đánh” quần áo mạnh nhất, mà là tạo đủ tác động để làm sạch trong khi hạn chế những tác động không cần thiết lên vải.

Tác động cơ học giúp làm sạch bằng cách nào?

Hãy hình dung một vết bẩn bám trên bề mặt sợi vải. Nước và chất giặt tẩy giúp làm ướt, làm lỏng và phân tán chất bẩn, nhưng quá trình ấy còn cần chuyển động để dung dịch liên tục tiếp xúc với bề mặt và hỗ trợ đưa chất bẩn đã được làm lỏng ra khỏi sợi.

Trong máy giặt lồng ngang, khi lồng quay, quần áo được nâng lên rồi rơi xuống, trượt và đảo vị trí. Các món đồ liên tục thay đổi phần tiếp xúc với dung dịch. Ở những cấu trúc máy khác, chuyển động có thể được tạo theo cách khác, nhưng mục đích chung vẫn là làm cho nước, chất giặt và quần áo tương tác với nhau.

Có thể hiểu đơn giản:

Hóa chất hỗ trợ làm lỏng chất bẩn → chuyển động hỗ trợ tách chất bẩn → nước giúp mang chất bẩn đi.

Đây cũng là lý do một mẻ đồ nhồi quá chặt có thể giặt kém. Khi quần áo không còn đủ không gian để chuyển động theo cách chương trình được thiết kế, tăng thêm nước giặt chưa chắc giải quyết được vấn đề.

Nhưng quần áo cũng phải chịu chính những chuyển động đó

Quần áo không phải một vật thể cứng. Nó được tạo từ sợi, chỉ, cấu trúc dệt hoặc đan, đường may, lớp phủ, hình in, phụ kiện và nhiều vật liệu có khả năng chịu lực khác nhau.

Trong quá trình giặt, vải có thể liên tục bị uốn, kéo, ép, cọ xát và va chạm. Một lần giặt phù hợp có thể chưa tạo ra thay đổi dễ nhận biết, nhưng quần áo được giặt hàng chục hoặc hàng trăm lần trong vòng đời sử dụng.

Những tác động nhỏ vì thế có thể tích lũy.

Bề mặt vải có thể dần xuất hiện xơ hoặc xù. Một số sợi có thể bị kéo ra khỏi cấu trúc ban đầu. Khu vực thường xuyên chịu ma sát có thể bạc màu nhanh hơn. Vải dệt kim hoặc những chi tiết đàn hồi có thể dễ thay đổi form hơn nếu phải chịu tác động không phù hợp.

Điều này không có nghĩa cứ thấy áo cũ đi là lỗi của máy giặt. Độ bền còn phụ thuộc chất liệu, chất lượng quần áo, cách mặc, chất giặt, nhiệt độ, phơi sấy và nhiều yếu tố khác. Nhưng tác động cơ học trong giặt là một trong những yếu tố cần được kiểm soát nếu muốn giữ quần áo lâu hơn.

Xù lông là một ví dụ dễ nhìn thấy

Một hiện tượng khá quen thuộc là bề mặt áo sau nhiều lần sử dụng và giặt xuất hiện những viên xơ nhỏ.

Trong quá trình mặc và giặt, ma sát có thể làm một số đầu sợi nhô ra khỏi bề mặt vải. Các đầu sợi này tiếp tục cọ xát, quấn vào nhau và có thể hình thành những viên xù.

Khả năng xù phụ thuộc rất nhiều vào loại sợi và cấu trúc vải, nên không thể nhìn một chiếc áo bị xù rồi kết luận ngay rằng máy giặt có tác động cơ học quá mạnh. Tuy nhiên, với những vật liệu nhạy cảm, giảm những ma sát không cần thiết vẫn là một phần quan trọng của chăm sóc quần áo.

Đây cũng là lý do việc phân loại đồ có ý nghĩa. Một chiếc áo mỏng giặt chung với quần jeans, khóa kéo hoặc những món đồ có bề mặt thô có thể phải chịu môi trường ma sát khác hẳn khi được giặt cùng nhóm đồ tương tự.

Giặt mạnh hơn có phải sẽ sạch hơn?

Trong một giới hạn nhất định, tăng tác động cơ học có thể hỗ trợ loại bỏ chất bẩn. Nhưng từ đó không thể suy ra rằng máy tạo chuyển động mạnh nhất sẽ luôn giặt tốt nhất.

Nếu món đồ chỉ bẩn nhẹ, việc tiếp tục tăng cường độ tác động có thể đem lại rất ít lợi ích làm sạch trong khi quần áo vẫn phải chịu thêm ma sát và biến dạng.

Ngược lại, với mẻ đồ bẩn nhiều, chương trình quá nhẹ có thể không tạo đủ tác động để đạt kết quả mong muốn.

Vấn đề vì thế là mức tác động phải phù hợp với công việc cần làm.

Một chiếc khăn cotton bền chắc và một chiếc áo len đều cần được làm sạch, nhưng chúng không cần cùng kiểu chuyển động. Giặt nhẹ không có nghĩa giặt kém; trong trường hợp vật liệu nhạy cảm, chuyển động nhẹ chính là một phần của cách giặt đúng.

Vì sao chương trình giặt có những kiểu chuyển động khác nhau?

Tên chương trình như Cotton, Delicate hay Wool không chỉ khác nhau về thời gian hoặc nhiệt độ. Nhà sản xuất còn có thể thay đổi cách lồng quay, thời gian quay, khoảng nghỉ và nhiều điều kiện khác để tạo mức tác động phù hợp hơn với nhóm quần áo mà chương trình hướng tới.

Với đồ bền, chương trình có thể cho phép quần áo chuyển động nhiều hơn để hỗ trợ làm sạch. Với đồ mỏng hoặc len, chuyển động thường cần được kiểm soát nhẹ nhàng hơn để giảm ma sát, kéo giãn hoặc nguy cơ làm thay đổi cấu trúc vải.

Đó là một trong những lý do chọn đúng chương trình quan trọng hơn việc chỉ chọn thời gian ngắn hay dài.

Nếu dùng chương trình cotton cho một món đồ vốn yêu cầu giặt nhẹ, vấn đề không chỉ nằm ở nhiệt độ. Cách quần áo bị di chuyển trong lồng cũng có thể khác.

Đừng nhầm tác động cơ học khi giặt với tốc độ vắt

Đây là một điểm rất dễ bị hiểu lẫn.

Tác động cơ học giúp làm sạch chủ yếu diễn ra trong giai đoạn giặt, khi quần áo chuyển động cùng nước và dung dịch giặt.

Còn con số như 1.000, 1.200 hay 1.400 vòng/phút chủ yếu nói đến giai đoạn vắt, khi lồng quay nhanh để đưa nước ra khỏi quần áo bằng lực ly tâm.

Một chiếc máy có tốc độ vắt 1.400 rpm không có nghĩa nó “giặt mạnh hơn” máy 1.200 rpm. Và việc quan sát máy đứng ổn định khi vắt tốc độ cao cũng là một câu chuyện khác với mức tác động cơ học mà chương trình tạo lên quần áo trong giai đoạn giặt.

Tốc độ vắt vẫn có thể ảnh hưởng đến trạng thái quần áo sau chu trình, lượng nước còn lại và yêu cầu chăm sóc của từng loại vải, nhưng không nên dùng tốc độ vắt như thước đo trực tiếp của khả năng làm sạch.

Tải quần áo cũng làm thay đổi môi trường cơ học

Cùng một chương trình nhưng lượng đồ khác nhau có thể tạo ra điều kiện chuyển động khác nhau.

Nếu quá ít đồ, các món đồ có thể chịu kiểu chuyển động khác so với tải thông thường. Nếu quá nhiều, quần áo chen chặt, giảm khả năng đảo và phân bố dung dịch không đồng đều.

Đây là lý do tải của chương trình không phải một con số chỉ liên quan đến khả năng chứa. Nó còn liên quan đến cách chương trình được thiết kế để quần áo chuyển động.

Vì vậy, đừng cố nhồi thêm vài món chỉ vì cửa máy vẫn đóng được. “Cho vừa vào lồng” không đồng nghĩa với “đang giặt đúng tải”.

Bảo vệ quần áo không có nghĩa giảm mọi chuyển động xuống mức thấp nhất

Nếu mục tiêu chỉ là giảm ma sát, cách đơn giản nhất có vẻ là làm cho quần áo chuyển động càng ít càng tốt. Nhưng khi chuyển động không đủ, khả năng làm sạch cũng có thể giảm.

Đây chính là bài toán cân bằng.

Máy giặt cần tạo đủ tác động để đạt mức sạch cần thiết, nhưng tránh những chuyển động không cần thiết đối với chất liệu và mức bẩn đang xử lý. Các chương trình dành cho từng nhóm vải là một trong những cách nhà sản xuất giải quyết bài toán này.

Với người sử dụng, điều quan trọng không phải tự đánh giá từng vòng quay của lồng, mà là phân loại đồ, chọn đúng chương trình, đúng tải và tuân theo nhãn chăm sóc.

Có thể đánh giá máy giặt qua chuyển động của lồng không?

Quan sát chuyển động có thể giúp chúng ta hiểu phần nào cách chương trình vận hành, nhưng không đủ để kết luận máy nào bảo vệ quần áo tốt hơn.

Một chuyển động nhìn có vẻ nhẹ nhàng chưa chứng minh mức hao mòn thấp hơn sau nhiều chu kỳ. Ngược lại, một lần quần áo rơi trong lồng nhìn khá mạnh cũng chưa đủ để kết luận chương trình làm hại vải.

Muốn đánh giá nghiêm túc cần xem kết quả: khả năng làm sạch, sự thay đổi màu sắc, bề mặt, kích thước, form và các chỉ tiêu phù hợp sau những điều kiện thử nghiệm xác định.

Đây cũng là cách nên nhìn các tên công nghệ như chuyển động 6 kiểu, AI điều khiển chuyển động hay thiết kế lồng đặc biệt. Cơ chế có thể hợp lý, nhưng tên công nghệ và hình mô phỏng chưa phải bằng chứng cuối cùng về mức bảo vệ quần áo.

Điều cần nhớ: quần áo cần được tác động, nhưng không cần bị “đánh” mạnh nhất

Không có tác động cơ học, việc làm sạch nhiều loại chất bẩn sẽ khó hơn. Nhưng quần áo cũng phải chịu những tác động ấy trong suốt vòng đời sử dụng.

Vì vậy, mục tiêu không phải tìm chiếc máy tạo chuyển động mạnh nhất, mà là khả năng điều khiển tác động phù hợp với loại đồ, lượng đồ và mức bẩn.

Đây cũng là một phần trong cách KSDM nhìn chất lượng giặt:

Máy giặt tốt không phải máy tác động mạnh nhất, mà là máy đạt mức sạch cần thiết với mức tác động không cần thiết lên quần áo thấp nhất có thể trong điều kiện tương ứng.

Bởi sau cùng, một chiếc áo không chỉ cần sạch sau lần giặt hôm nay. Điều đáng quan tâm còn là sau nhiều lần giặt, màu sắc, bề mặt và form dáng của nó có được giữ lại đủ tốt để chúng ta vẫn muốn tiếp tục mặc hay không.

Tìm hiểu thêm

•  5 yếu tố quyết định khả năng làm sạch của một mẻ giặt là gì?

•  Vì sao thời gian là một phần quan trọng của quá trình giặt?

•  Máy giặt có thể làm quần áo xuống cấp theo những cách nào?

•  Giặt sạch hơn có nhất thiết phải tác động mạnh hơn lên quần áo không?