Vì sao mở cửa liên tục khiến điều hòa phải làm việc nhiều hơn?

Nhiều người thường nói:

“Mở cửa sẽ làm thất thoát hơi lạnh.”

Cách nói này dễ hiểu, nhưng chưa thật sự mô tả đúng bản chất.

Điều xảy ra không đơn giản là một lượng “hơi lạnh” chạy ra ngoài.

Khi cửa mở, không khí bên ngoài và bên trong bắt đầu trao đổi với nhau. Không khí nóng, ẩm từ ngoài có thể đi vào phòng, còn không khí đã được điều hòa đi ra ngoài.

Sau đó, điều hòa lại phải xử lý phần nhiệt và độ ẩm mới vừa xâm nhập.

Vì vậy, nếu cửa mở thường xuyên, công việc của điều hòa sẽ tăng lên đáng kể.

Điều hòa không giữ một “khối lạnh” cố định trong phòng

Điều hòa không tạo ra một lượng lạnh rồi giữ nó nguyên vẹn trong phòng.

Máy hoạt động bằng cách liên tục lấy nhiệt ra khỏi không khí và các bề mặt bên trong.

Trong khi đó, nhiệt cũng liên tục đi vào phòng từ nhiều nguồn khác nhau.

Khi cửa đóng, lượng không khí trao đổi với bên ngoài thường được hạn chế hơn.

Nhưng khi cửa mở, một con đường lớn được tạo ra để không khí trong và ngoài trộn lẫn.

Nếu bên ngoài nóng hơn, căn phòng sẽ nhận thêm nhiệt.

Nếu bên ngoài ẩm hơn, căn phòng còn nhận thêm cả hơi ẩm.

Mỗi lần không khí bên ngoài đi vào là điều hòa lại có thêm một phần tải mới phải xử lý.

Không khí nóng đi vào làm tăng tải nhiệt

Hãy hình dung ngoài trời đang 35°C, trong phòng đang được giữ khoảng 26°C.

Khi cửa mở, một phần không khí nóng bên ngoài đi vào.

Điều hòa phải lấy thêm nhiệt từ phần không khí mới này để đưa nhiệt độ chung của căn phòng trở lại mức mong muốn.

Nếu cửa chỉ mở vài giây để người đi qua, lượng trao đổi có thể không quá lớn.

Nhưng nếu cửa mở lâu hoặc mở liên tục, lượng không khí nóng đi vào có thể đáng kể.

Đặc biệt trong các không gian như:

• cửa hàng;

• văn phòng nhiều người ra vào;

• phòng khách gần cửa chính;

• nhà có trẻ nhỏ mở cửa thường xuyên;

• phòng thông trực tiếp với hành lang hoặc cầu thang.

Điều hòa khi đó phải liên tục “làm lại” phần công việc vừa bị phá vỡ.

Không chỉ có nhiệt – độ ẩm cũng đi vào theo không khí

Đây là phần người dùng thường ít để ý.

Không khí ngoài trời không chỉ nóng mà còn có thể rất ẩm.

Khi luồng không khí này đi vào phòng, điều hòa phải xử lý hai phần:

Nhiệt cảm – làm giảm nhiệt độ của không khí.

Ẩm – làm ngưng tụ bớt hơi nước để đưa độ ẩm về mức phù hợp hơn.

Vì vậy, nếu bên ngoài nóng và ẩm, việc mở cửa liên tục khiến điều hòa không chỉ phải “làm mát lại” mà còn phải khử thêm ẩm.

Đó là lý do ở những ngày nồm ẩm hoặc mùa hè độ ẩm cao, tác động của việc mở cửa có thể rõ rệt hơn.

Vì sao có lúc mở cửa một chút không thấy ảnh hưởng nhiều?

Không phải cứ mở cửa là căn phòng lập tức nóng lên rõ rệt.

Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào:

• thời gian mở cửa;

• kích thước cửa;

• chênh lệch nhiệt độ trong – ngoài;

• chênh lệch độ ẩm;

• hướng gió;

• tần suất người ra vào;

• thể tích căn phòng;

• công suất điều hòa;

• độ kín tổng thể của không gian.

Một lần mở cửa nhanh trong vài giây thường không giống với việc để cửa hé cả 30 phút.

Vì vậy, không nên hiểu cứng rằng:

“Cứ mở cửa là điều hòa tốn điện ngay lập tức rất nhiều.”

Điểm đúng hơn là:

Trao đổi không khí càng nhiều, tải mà điều hòa phải xử lý càng lớn.

Gió ngoài trời có thể làm trao đổi không khí mạnh hơn

Nếu bên ngoài có gió, không khí có thể bị đẩy vào hoặc hút ra qua cửa nhanh hơn.

Đặc biệt với những căn phòng có hai cửa đối diện hoặc có chênh lệch áp suất giữa các khu vực, dòng không khí có thể đi qua rất mạnh.

Khi đó, lượng không khí nóng ẩm xâm nhập có thể lớn hơn nhiều so với việc chỉ mở một khe nhỏ trong điều kiện không có gió.

Đây là lý do cùng một cánh cửa, nhưng có lúc mở ra gần như không ảnh hưởng nhiều, có lúc lại khiến căn phòng nóng lên rất nhanh.

Phòng càng kín thì càng tiết kiệm điện?

Về mặt tải nhiệt, một căn phòng hạn chế không khí nóng ẩm xâm nhập thường có lợi cho điều hòa.

Nhưng không nên suy ra rằng:

“Càng kín tuyệt đối càng tốt.”

Bởi con người vẫn cần chất lượng không khí phù hợp.

Nếu phòng quá kín và có nhiều người, CO₂, mùi và các chất ô nhiễm trong nhà có thể tích tụ.

Vì vậy, mục tiêu không phải là biến căn phòng thành một hộp kín tuyệt đối.

Mục tiêu là:

Hạn chế trao đổi không khí ngoài ý muốn, đồng thời vẫn đảm bảo thông gió cần thiết cho con người.

Đây là hai mục tiêu khác nhau và cần được cân bằng.

Có nên đóng kín cửa mọi lúc?

Trong thời gian điều hòa đang hoạt động, nếu không cần trao đổi không khí, việc đóng cửa giúp giảm lượng không khí nóng ẩm bên ngoài xâm nhập.

Tuy nhiên, vẫn có những thời điểm cần mở cửa hoặc thông gió.

Ví dụ:

• sau khi có nhiều người ở lâu trong phòng;

• khi có mùi;

• khi nấu nướng;

• khi cần thay đổi không khí;

• khi chất lượng không khí trong phòng giảm.

Không nên đặt mục tiêu “không bao giờ mở cửa”.

Quan trọng hơn là mở có chủ đích, thay vì để cửa mở liên tục mà không cần thiết.

Cửa mở liên tục có thể khiến điều hòa khó đạt nhiệt độ cài đặt

Giả sử điều hòa đang cố duy trì 26°C.

Nếu cửa thường xuyên mở ra và không khí 35°C liên tục đi vào, tải nhiệt mới cứ liên tục xuất hiện.

Khi đó, có thể xảy ra tình huống:

• máy nén chạy lâu hơn;

• công suất duy trì ở mức cao hơn;

• nhiệt độ phòng giảm chậm;

• độ ẩm khó ổn định;

• khu vực gần cửa nóng hơn rõ rệt.

Người dùng có thể nghĩ:

“Điều hòa yếu.”

Nhưng đôi khi nguyên nhân thực sự là:

Căn phòng đang nhận quá nhiều không khí nóng ẩm từ bên ngoài.

Có phải cứ đóng cửa là đủ?

Không.

Một căn phòng có thể vẫn nhận nhiệt qua:

• mái;

• tường;

• kính;

• khe cửa;

• lỗ kỹ thuật;

• người;

• thiết bị điện.

Đóng cửa chỉ giúp giảm một phần tải do trao đổi không khí.

Vì vậy, nếu phòng vẫn nóng, cần nhìn toàn bộ các nguồn nhiệt chứ không nên chỉ tập trung vào cửa.

Nên làm gì trong thực tế?

Nếu điều hòa đang hoạt động, có thể áp dụng những nguyên tắc đơn giản:

• hạn chế để cửa mở lâu không cần thiết;

• đóng cửa sau khi ra vào;

• với cửa có tần suất sử dụng cao, nên xem xét giải pháp giảm trao đổi không khí phù hợp;

• kiểm tra các khe hở lớn bất thường;

• không bịt kín mọi khe một cách cực đoan nếu căn phòng cần thông gió;

• phân biệt giữa thông gió có chủ đích và không khí xâm nhập ngoài ý muốn.

Chỉ cần nhớ

Mở cửa không đơn giản là “hơi lạnh bay ra ngoài”.

Bản chất là:

Không khí trong và ngoài trao đổi với nhau.

Khi không khí nóng, ẩm bên ngoài đi vào, điều hòa phải xử lý thêm:

• nhiệt;

• độ ẩm;

• và phần tải mới liên tục xuất hiện.

Vì vậy:

Cửa mở càng lâu và trao đổi không khí càng nhiều, điều hòa càng phải làm việc nhiều hơn.

Nhưng mục tiêu không phải là làm căn phòng kín tuyệt đối.

Điều cần thiết là:

Giảm trao đổi không khí không kiểm soát, đồng thời vẫn đảm bảo thông gió phù hợp cho con người.

Tìm hiểu thêm

Nếu muốn hiểu sâu hơn về căn phòng và tải nhiệt, bạn có thể đọc thêm:

• Điều hòa không làm mát một căn phòng “trống rỗng” – hiểu toàn bộ các nguồn nhiệt mà điều hòa phải xử lý.

• Nhiệt đi vào căn phòng bằng những con đường nào? – tìm hiểu dẫn nhiệt, bức xạ và trao đổi không khí.

• Vì sao hai căn phòng cùng 20 m² có thể nóng rất khác nhau? – hiểu vì sao diện tích chưa nói hết tải nhiệt.

• Mái nhà ảnh hưởng đến điều hòa nhiều như thế nào? – hiểu tải nhiệt từ mái.

• Tường hướng Tây – tại sao hết nắng rồi căn phòng vẫn nóng? – hiểu hiện tượng tích nhiệt và nhả nhiệt.

• Cửa kính đưa nhiệt vào phòng theo cách khác tường như thế nào? – hiểu bức xạ mặt trời qua kính.

• Che nắng hay tăng công suất điều hòa – cách nào giải quyết đúng nguyên nhân hơn? – hiểu hai hướng xử lý: giảm nhiệt đi vào và tăng khả năng lấy nhiệt ra.

• Phòng càng kín càng tốt cho điều hòa – có đúng không? – hiểu giới hạn giữa giữ lạnh và chất lượng không khí.

• Khe cửa, cửa sổ và những chỗ “hở” nhỏ có đáng quan tâm? – hiểu tác động của không khí xâm nhập không kiểm soát.