Điều hòa có HEPA không? Có thay được máy lọc không khí không?

Sau khi biết lưới lọc thô trên điều hòa chủ yếu giữ các hạt bụi tương đối lớn, một câu hỏi rất tự nhiên là:

Nếu điều hòa được trang bị HEPA thì sao?

HEPA có khả năng lọc các hạt rất nhỏ tốt hơn nhiều so với lưới lọc thô thông thường. Vì vậy, một chiếc điều hòa có HEPA nghe có vẻ như vừa làm mát vừa có thể thay luôn máy lọc không khí.

Nhưng để trả lời chính xác, chúng ta cần phân biệt hai việc:

Bộ lọc giữ hạt tốt đến đâu?

và

Cả căn phòng được làm sạch nhanh đến đâu?

Đây là hai vấn đề liên quan nhưng không giống nhau.

HEPA thực chất là gì?

HEPA là một loại bộ lọc không khí hiệu suất cao, được thiết kế để giữ các hạt rất nhỏ khi dòng không khí đi xuyên qua vật liệu lọc.

Khác với lưới lọc thô có các mắt lưới tương đối lớn, vật liệu HEPA là một mạng sợi dày đặc.

Các hạt trong không khí khi đi qua có thể bị giữ lại nhờ nhiều cơ chế vật lý khác nhau.

Điểm quan trọng là:

HEPA không phải một tên gọi chung cho mọi tấm lọc “xịn” hoặc “lọc bụi mịn”.

Khi một nhà sản xuất công bố bộ lọc đạt một cấp HEPA cụ thể, chúng ta nên xem tiêu chuẩn thử nghiệm và cấp lọc được công bố, thay vì chỉ dựa vào chữ HEPA trên nội dung quảng cáo.

Tại sao không phải điều hòa nào cũng lắp một tấm HEPA lớn?

Vấn đề nằm ở sức cản không khí.

Điều hòa treo tường cần hút một lượng không khí tương đối lớn qua dàn lạnh để trao đổi nhiệt rồi thổi trở lại phòng.

Nếu đặt một bộ lọc dày có sức cản lớn trước đường hút gió, quạt phải tạo đủ áp suất để đẩy lượng không khí cần thiết xuyên qua bộ lọc.

Nếu hệ thống không được thiết kế phù hợp, lưu lượng gió có thể giảm, từ đó ảnh hưởng đến khả năng trao đổi nhiệt và làm mát.

Vì vậy, không thể đơn giản nghĩ:

“HEPA lọc tốt → đặt một tấm HEPA thật dày lên cửa hút điều hòa → vừa lạnh vừa sạch.”

Bộ lọc, quạt, đường gió và dàn trao đổi nhiệt phải được thiết kế như một hệ thống.

Đây cũng là lý do không nên tự ý gắn thêm vật liệu lọc có sức cản cao vào dàn lạnh nếu nhà sản xuất không thiết kế máy cho việc đó.

Một tấm lọc tốt chưa đủ để làm sạch cả căn phòng

Giả sử có một bộ lọc giữ được tỷ lệ rất cao các hạt đi xuyên qua nó.

Điều đó mới trả lời câu hỏi:

“Không khí đi qua bộ lọc được làm sạch đến mức nào?”

Nhưng người sử dụng còn quan tâm:

“Không khí của cả căn phòng được làm sạch nhanh đến mức nào?”

Muốn làm sạch phòng, thiết bị phải liên tục:

hút không khí trong phòng → đưa qua bộ lọc → giữ chất ô nhiễm → trả không khí trở lại phòng.

Vì vậy, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào lưu lượng không khí qua bộ lọc.

Có thể hình dung:

Bộ lọc rất tốt + rất ít không khí đi qua
≠
căn phòng chắc chắn được làm sạch nhanh.

Máy lọc không khí được thiết kế khác điều hòa như thế nào?

Mục tiêu chính của hai thiết bị khác nhau.

Điều hòa ưu tiên:

xử lý nhiệt độ + độ ẩm + phân phối không khí trong phòng.

Máy lọc không khí ưu tiên:

hút không khí → đưa qua hệ thống lọc → trả không khí đã lọc trở lại phòng với lưu lượng phù hợp.

Vì vậy, máy lọc không khí chuyên dụng thường được thiết kế đồng bộ giữa màng lọc và quạt để tạo ra lượng không khí sạch nhất định.

Một thông số rất hữu ích khi đánh giá máy lọc không khí là CADR – Clean Air Delivery Rate, có thể hiểu đơn giản là lượng không khí sạch mà thiết bị cung cấp trong một đơn vị thời gian đối với chất ô nhiễm được thử nghiệm.

Đây là bước tiến quan trọng so với việc chỉ hỏi:

“Màng lọc có tốt không?”

Câu hỏi hữu ích hơn là:

“Thiết bị đưa được bao nhiêu không khí sạch vào căn phòng?”

Vậy điều hòa có HEPA có thay máy lọc không khí được không?

Không nên kết luận chỉ vì nhìn thấy chữ HEPA.

Nếu một chiếc điều hòa thực sự có hệ thống lọc hiệu suất cao, đủ diện tích lọc, lưu lượng không khí qua bộ lọc phù hợp và có dữ liệu chứng minh hiệu quả làm sạch phòng, nó hoàn toàn có thể đóng góp đáng kể vào việc giảm hạt trong không khí.

Nhưng chỉ biết:

“Máy có màng HEPA”

vẫn chưa đủ để kết luận:

“Máy có thể thay thế máy lọc không khí.”

Cần xem thêm:

• bộ lọc đạt tiêu chuẩn/cấp nào;

• diện tích và vị trí bộ lọc;

• lượng không khí thực sự đi qua bộ lọc;

• hiệu quả làm sạch phòng;

• cách vệ sinh hoặc thay thế;

• chi phí và tuổi thọ bộ lọc.

Nếu nhà sản xuất không cung cấp đủ dữ liệu, kết luận cũng nên dừng ở mức dữ liệu cho phép.

Có nên tự gắn HEPA vào điều hòa?

Không nên tùy tiện làm như vậy.

Một tấm lọc dày hơn có thể giữ hạt tốt hơn nhưng đồng thời tăng sức cản đường gió.

Nếu lưu lượng qua dàn lạnh giảm quá nhiều, khả năng trao đổi nhiệt của điều hòa có thể bị ảnh hưởng.

Do đó, bộ lọc nên được sử dụng theo thiết kế và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Muốn lọc bụi mịn tốt hơn, giải pháp hợp lý thường là chọn thiết bị được thiết kế ngay từ đầu cho nhiệm vụ đó thay vì tự thay đổi đường gió của điều hòa.

Khi mua điều hòa có tính năng lọc khí, nên hỏi gì?

Đừng dừng ở câu:

“Có HEPA không?”

Hãy hỏi tiếp:

HEPA theo tiêu chuẩn nào?
Toàn bộ hay bao nhiêu phần không khí đi qua bộ lọc?
Có dữ liệu về khả năng làm sạch phòng không?
Bộ lọc bao lâu phải thay?
Giá bộ lọc thay thế bao nhiêu?

Những câu hỏi này giúp chúng ta chuyển từ tên công nghệ sang giá trị thực tế.

Chỉ cần nhớ

HEPA là một bộ lọc hiệu suất cao.

Nhưng:

Màng lọc tốt chưa đủ để kết luận cả căn phòng được lọc tốt.

Muốn làm sạch không khí trong phòng cần đồng thời quan tâm:

KHẢ NĂNG GIỮ HẠT
+
LƯỢNG KHÔNG KHÍ ĐI QUA BỘ LỌC
+
THỜI GIAN TUẦN HOÀN KHÔNG KHÍ TRONG PHÒNG.

Vì vậy:

Điều hòa có HEPA ≠ tự động thay thế máy lọc không khí.

Đừng chỉ hỏi:

“Bộ lọc là gì?”

Hãy hỏi thêm:

“Thiết bị thực sự đưa được bao nhiêu không khí sạch trở lại căn phòng?”

Đó mới là câu hỏi gần với giá trị mà người sử dụng thực sự cần.

TÌM HIỂU THÊM

• Lưới lọc bụi trên điều hòa thực sự lọc được gì?

• Quạt điều hòa làm nhiệm vụ gì?

• Điều hòa làm lạnh căn phòng bằng cách nào?

• Ion âm, Nanoe, Plasmacluster, Plasma... thực sự làm gì?

• “Kháng khuẩn 99,9%” trên điều hòa nên hiểu như thế nào?