PM2.5 có đi qua điều hòa không?

Khi ngoài trời ô nhiễm, nhiều người thường nghĩ:

“Đóng cửa, bật điều hòa thì bụi PM2.5 sẽ ở ngoài.”

Cách hiểu này chỉ đúng một phần.

Với phần lớn điều hòa dân dụng treo tường, máy không chủ động hút không khí ngoài trời vào phòng. Nhưng PM2.5 vẫn có thể xuất hiện trong phòng qua:

• khe cửa;

• cửa sổ;

• việc mở cửa ra vào;

• thông gió;

• các nguồn phát sinh ngay trong nhà.

Và khi bụi mịn đã ở trong phòng, điều quan trọng tiếp theo là:

Lưới lọc của điều hòa có giữ được PM2.5 hay không?

PM2.5 là gì?

PM2.5 là các hạt bụi có đường kính khí động học nhỏ hơn hoặc bằng khoảng 2,5 micromet.

Chúng rất nhỏ so với:

• tóc;

• bụi nhìn thấy bằng mắt;

• xơ vải;

• phấn hoa lớn.

Vì kích thước nhỏ, PM2.5 có thể:

• lơ lửng lâu trong không khí;

• theo luồng khí di chuyển khắp phòng;

• đi qua nhiều loại lưới lọc thô.

Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa bụi thông thường và bụi mịn.

Điều hòa có hút PM2.5 vào dàn lạnh không?

Nếu PM2.5 đã có trong phòng thì:

Có thể.

Dàn lạnh liên tục hút không khí trong phòng qua lưới lọc.

Các hạt bụi cũng đi theo luồng khí đó.

Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là:

Sau khi đi tới lưới lọc, chúng có bị giữ lại hay đi xuyên qua?

Điều này phụ thuộc vào loại lọc được trang bị trên máy.

Lưới lọc tiêu chuẩn của điều hòa chủ yếu làm gì?

Lưới lọc phổ biến trên điều hòa dân dụng thường có cấu trúc khá thưa.

Nó rất hữu ích để giữ:

• tóc;

• xơ vải;

• bụi kích thước lớn;

• một phần phấn hoa và hạt lớn.

Mục đích quan trọng của nó là:

Bảo vệ dàn lạnh khỏi bị bám bụi quá nhanh.

Nhưng nó không được thiết kế giống một bộ lọc HEPA chuyên dụng.

Vì vậy, không nên mặc định:

“Điều hòa có lưới lọc thì đã lọc được PM2.5 tốt.”

PM2.5 có thể đi xuyên qua lưới lọc điều hòa?

Với lưới lọc thô thông thường:

Một phần đáng kể bụi mịn có thể đi xuyên qua.

Khi đó, PM2.5 tiếp tục:

• đi qua dàn lạnh;

• theo luồng gió trở lại phòng;

• tiếp tục tuần hoàn.

Một số hạt có thể bám lên:

• dàn trao đổi nhiệt;

• quạt;

• bề mặt bên trong máy.

Nhưng không nên coi sự bám ngẫu nhiên này là một hệ thống lọc PM2.5 hiệu quả.

Vậy điều hòa có làm bụi mịn trong phòng tăng lên không?

Không nhất thiết.

Điều hòa chủ yếu tuần hoàn không khí trong phòng.

Nếu máy không có đường cấp khí ngoài trời, nó không phải nguồn chính đưa PM2.5 từ ngoài vào.

PM2.5 trong phòng thường đến từ:

• không khí ngoài trời lọt vào;

• việc mở cửa;

• nấu ăn;

• khói;

• hương đốt;

• các hoạt động tạo hạt trong nhà.

Điều hòa sau đó chỉ làm các hạt này tiếp tục chuyển động theo luồng khí.

Đóng kín cửa có giúp giảm PM2.5 không?

Có thể giúp giảm lượng bụi ngoài trời xâm nhập.

Đặc biệt khi ngoài trời đang ô nhiễm cao, đóng cửa giúp hạn chế:

• bụi;

• PM2.5;

• khói.

Nhưng căn phòng không bao giờ kín tuyệt đối.

Bụi vẫn có thể đi vào qua:

• khe cửa;

• khe cửa sổ;

• quạt hút;

• cửa mở ra vào;

• hệ thống thông gió.

Vì vậy:

Đóng cửa giúp giảm nguồn bụi bên ngoài, nhưng không đồng nghĩa PM2.5 trong phòng bằng 0.

Có những nguồn PM2.5 ngay trong nhà

Đây là điểm rất dễ bị bỏ qua.

PM2.5 không chỉ đến từ giao thông ngoài đường.

Trong nhà, hạt mịn có thể phát sinh từ:

• nấu ăn;

• chiên rán;

• khói thuốc;

• nến;

• hương;

• đốt vật liệu;

• một số hoạt động tạo khói hoặc aerosol.

Nếu nguồn phát nằm ngay trong phòng, đóng cửa thậm chí có thể khiến bụi tích tụ lâu hơn nếu không có xử lý phù hợp.

Vì sao nấu ăn có thể làm PM2.5 tăng nhanh?

Quá trình:

• chiên;

• xào;

• nướng;

có thể tạo ra nhiều hạt nhỏ trong không khí.

Nếu bếp thông với phòng khách hoặc phòng điều hòa, các hạt này có thể lan sang.

Điều hòa tiếp tục tuần hoàn chúng trong không gian.

Vì vậy, với bếp:

Hút mùi và thông gió tại nguồn quan trọng hơn việc trông chờ vào điều hòa.

Một số điều hòa quảng cáo lọc PM2.5 thì sao?

Một số model có thêm:

• màng lọc bụi mịn;

• bộ lọc tĩnh điện;

• hệ thống ion hóa;

• các module lọc bổ sung.

Những hệ thống này có thể cải thiện khả năng xử lý hạt so với lưới lọc thô.

Tuy nhiên, người dùng nên kiểm tra:

• loại bộ lọc;

• diện tích lọc;

• lưu lượng khí qua bộ lọc;

• hiệu suất được công bố;

• điều kiện thử nghiệm;

• tần suất thay hoặc vệ sinh.

Không nên chỉ nhìn dòng chữ:

“PM2.5 Filter”

rồi mặc định khả năng tương đương máy lọc không khí chuyên dụng.

Vì sao diện tích màng lọc rất quan trọng?

Muốn lọc nhiều không khí, cần cho một lượng lớn không khí đi qua vật liệu lọc.

Nếu bộ lọc PM2.5 trên điều hòa chỉ là một miếng nhỏ gắn trên lưới lọc:

• chỉ một phần luồng khí có thể đi qua nó;

• hiệu quả toàn phòng có thể bị giới hạn.

Do đó, ngoài chất lượng vật liệu lọc, còn phải nhìn:

Bao nhiêu không khí thực sự được đi qua bộ lọc đó.

HEPA khác lưới lọc điều hòa thế nào?

Bộ lọc HEPA chuyên dụng có cấu trúc sợi dày và được thiết kế để giữ hạt rất nhỏ với hiệu suất cao.

Trong khi lưới lọc điều hòa phổ thông:

• thưa hơn;

• trở lực thấp hơn;

• ưu tiên lưu lượng gió lớn.

Nếu dùng bộ lọc quá dày trên một chiếc điều hòa không được thiết kế cho nó, lưu lượng gió có thể giảm mạnh.

Vì vậy:

Không nên tự ý gắn màng lọc dày vào dàn lạnh chỉ để biến điều hòa thành máy lọc không khí.

Máy lọc không khí có lợi thế gì với PM2.5?

Máy lọc không khí chuyên dụng thường được thiết kế với:

• quạt riêng;

• diện tích lọc lớn;

• bộ lọc hạt chuyên dụng;

• lưu lượng khí được tính cho việc làm sạch không khí.

Do đó, nếu mục tiêu chính là:

Giảm PM2.5 trong phòng

thì máy lọc không khí phù hợp thường có lợi thế rõ ràng hơn điều hòa thông thường.

Điều hòa và máy lọc không khí có thể dùng cùng nhau không?

Có.

Hai thiết bị có thể bổ sung cho nhau:

Điều hòa

Xử lý:

• nhiệt độ;

• một phần độ ẩm.

Máy lọc không khí

Xử lý:

• PM2.5;

• bụi;

• một số chất ô nhiễm tùy bộ lọc.

Khi ngoài trời ô nhiễm, cách phối hợp này thường hợp lý hơn việc yêu cầu một thiết bị làm tất cả mọi việc.

Nhưng lọc PM2.5 không giải quyết được CO₂

Đây là điểm rất quan trọng.

Một phòng:

• đóng kín;

• điều hòa chạy;

• máy lọc không khí chạy;

có thể có PM2.5 thấp.

Nhưng nếu nhiều người ở lâu và không có thông gió:

• CO₂ vẫn có thể tăng.

Bởi HEPA không loại CO₂ theo cơ chế lọc hạt.

Do đó:

Lọc bụi và thông gió vẫn là hai nhiệm vụ khác nhau.

Khi ngoài trời ô nhiễm thì thông gió thế nào?

Đây là bài toán cần cân bằng.

Nếu PM2.5 ngoài trời cao, mở cửa lớn liên tục có thể đưa thêm bụi vào.

Có thể cân nhắc:

• thông gió vào thời điểm chất lượng không khí ngoài trời tốt hơn;

• dùng khí tươi có lọc;

• dùng máy lọc không khí trong phòng;

• giảm nguồn ô nhiễm trong nhà.

Không có một giải pháp duy nhất đúng cho mọi thời điểm.

Lưới lọc điều hòa bẩn có ảnh hưởng gì?

Lưới lọc bẩn:

• làm giảm lưu lượng gió;

• giảm khả năng trao đổi nhiệt;

• làm máy hoạt động kém hiệu quả.

Bụi tích tụ bên trong dàn lạnh cũng có thể gây:

• mùi;

• môi trường bẩn hơn;

• tăng nhu cầu vệ sinh.

Vì vậy, dù lưới lọc không phải HEPA, việc vệ sinh định kỳ vẫn rất quan trọng.

Nếu muốn kiểm soát PM2.5 trong phòng, nên bắt đầu từ đâu?

Có thể theo thứ tự:

1. Giảm nguồn phát trong nhà

• hạn chế khói;

• xử lý tốt khu vực nấu ăn;

• không hút thuốc trong nhà.

2. Hạn chế bụi ngoài trời xâm nhập khi ô nhiễm cao

3. Theo dõi PM2.5 nếu có thiết bị đo

4. Sử dụng hệ thống lọc phù hợp

Nếu nhu cầu thực sự cao.

5. Vẫn đảm bảo thông gió

Nhưng lựa chọn thời điểm và giải pháp phù hợp.

Chỉ cần nhớ

PM2.5 có thể:

• đi vào phòng từ ngoài trời;

• phát sinh ngay trong nhà;

• theo luồng gió điều hòa đi qua dàn lạnh.

Lưới lọc thô của phần lớn điều hòa dân dụng:

không nên được xem là bộ lọc PM2.5 chuyên dụng.

Vì vậy:

Điều hòa chủ yếu làm mát, không phải máy lọc bụi mịn.

Nếu mục tiêu là kiểm soát PM2.5 tốt hơn, cần nhìn cả:

nguồn ô nhiễm + độ kín phòng + thông gió + hệ thống lọc.

Hiểu đúng vai trò của từng thiết bị sẽ giúp người dùng tránh kỳ vọng rằng chỉ cần bật điều hòa là bụi mịn trong phòng đã được xử lý.

Tìm hiểu thêm

Nếu muốn hiểu sâu hơn về chất lượng không khí trong phòng điều hòa, bạn có thể đọc thêm:

• Phòng mát có đồng nghĩa không khí trong lành không?

• Điều hòa dân dụng có đưa khí tươi vào phòng không?

• Vì sao CO₂ tăng khi nhiều người ở trong phòng kín?

• Phòng điều hòa cần thông gió như thế nào mà không thất thoát lạnh quá nhiều?

• Lưới lọc điều hòa thực sự giữ được loại bụi nào?

• Máy lọc không khí và điều hòa khác nhau ở đâu?

• VOC và mùi trong phòng kín đến từ đâu?

• Vì sao nấm mốc có thể phát triển trong dàn lạnh?

• Một căn phòng điều hòa có chất lượng không khí tốt trông như thế nào?