Máy lọc không khí và điều hòa khác nhau ở đâu?

Nhìn bên ngoài, điều hòa và máy lọc không khí có một điểm khá giống nhau:

• đều hút không khí vào;

• cho không khí đi qua bên trong thiết bị;

• rồi đưa không khí trở lại phòng.

Vì vậy, không ít người nghĩ:

“Điều hòa đã có lưới lọc rồi thì có cần máy lọc không khí nữa không?”

Hoặc ngược lại:

“Máy lọc không khí thổi gió mát, vậy có thay được điều hòa không?”

Thực tế, đây là hai thiết bị được thiết kế cho hai nhiệm vụ chính khác nhau.

Điều hòa chủ yếu xử lý nhiệt độ và một phần độ ẩm. Máy lọc không khí chủ yếu xử lý các hạt ô nhiễm trong không khí.

Hiểu đúng sự khác biệt này giúp người dùng không kỳ vọng một thiết bị phải làm thay công việc của thiết bị kia.

Điều hòa được sinh ra trước hết để làm mát

Bản chất của điều hòa là một hệ thống vận chuyển nhiệt.

Máy:

• hút nhiệt trong phòng;

• đưa nhiệt ra ngoài trời;

• làm nhiệt độ phòng giảm xuống.

Trong quá trình đó, điều hòa còn có thể:

• làm giảm một phần độ ẩm;

• tạo chuyển động không khí;

• giữ lại một phần bụi lớn nhờ lưới lọc.

Nhưng nhiệm vụ chính vẫn là:

Tạo và duy trì môi trường nhiệt dễ chịu.

Máy lọc không khí lại được thiết kế để làm sạch không khí

Máy lọc không khí thường gồm:

• quạt;

• hệ thống lọc;

• thân máy được thiết kế để đưa một lượng không khí lớn đi qua bộ lọc nhiều lần.

Tùy model, hệ thống lọc có thể gồm:

• lọc thô;

• HEPA;

• than hoạt tính;

• các lớp xử lý bổ sung.

Mục tiêu chính là giảm:

• bụi;

• PM2.5;

• phấn hoa;

• lông thú;

• một số mùi và chất khí tùy bộ lọc.

Vì vậy:

Máy lọc không khí được tối ưu cho việc cho không khí đi qua vật liệu lọc, chứ không phải tạo công suất lạnh.

Vì sao điều hòa có lọc bụi nhưng vẫn khác máy lọc không khí?

Điều hòa cần một lượng gió khá lớn đi qua dàn lạnh.

Nếu lưới lọc quá dày:

• trở lực gió tăng;

• lưu lượng giảm;

• trao đổi nhiệt kém.

Vì vậy, lưới lọc tiêu chuẩn của điều hòa thường khá thưa và chủ yếu giữ:

• tóc;

• xơ vải;

• lông thú;

• bụi lớn.

Trong khi đó, máy lọc không khí được thiết kế ngay từ đầu để đẩy không khí qua một hệ thống lọc có trở lực cao hơn.

Đó là khác biệt cốt lõi về thiết kế.

Máy lọc không khí có làm phòng mát không?

Máy lọc có quạt nên người ngồi gần có thể cảm thấy có gió.

Nhưng thiết bị không có chu trình lạnh như điều hòa.

Nó không:

• lấy nhiệt khỏi phòng;

• đưa nhiệt ra ngoài;

• giảm nhiệt độ phòng một cách đáng kể.

Thậm chí điện của quạt và động cơ cuối cùng cũng trở thành một lượng nhiệt nhỏ trong phòng.

Do đó:

Máy lọc không khí không thay thế được điều hòa khi mục tiêu là làm mát.

Điều hòa có thay máy lọc không khí được không?

Với phần lớn điều hòa dân dụng thông thường:

Không nên kỳ vọng như vậy.

Điều hòa có thể:

• giữ bụi lớn;

• hỗ trợ giảm một phần hạt nếu có bộ lọc bổ sung.

Nhưng nếu mục tiêu chính là kiểm soát:

• PM2.5;

• bụi mịn;

• phấn hoa;

thì một máy lọc không khí được thiết kế đúng cho nhiệm vụ này thường hiệu quả hơn.

HEPA tạo ra khác biệt gì?

HEPA là bộ lọc hạt có cấu trúc sợi dày và phức tạp.

Không khí đi qua sẽ phải xuyên qua mạng sợi này.

Nhờ đó, bộ lọc có khả năng giữ lại nhiều hạt nhỏ tốt hơn lưới lọc thô.

Một máy lọc không khí sử dụng HEPA còn được thiết kế để:

• có quạt đủ áp suất;

• tạo lưu lượng phù hợp;

• đưa toàn bộ hoặc phần lớn luồng khí qua bộ lọc.

Đây là điều mà một chiếc điều hòa thông thường không được thiết kế để làm.

CADR là thông số đáng quan tâm trên máy lọc không khí

Với máy lọc, không chỉ cần biết:

“Bộ lọc tốt tới đâu?”

Mà còn cần biết:

“Máy làm sạch được bao nhiêu không khí trong một khoảng thời gian?”

CADR là một thông số giúp thể hiện năng lực làm sạch không khí của thiết bị đối với một số loại hạt trong điều kiện thử nghiệm.

Hiểu đơn giản:

• lọc rất tốt nhưng lưu lượng quá thấp → phòng sạch chậm;

• lưu lượng lớn nhưng lọc kém → hiệu quả cũng hạn chế.

Vì vậy phải nhìn cả:

hiệu suất lọc + lưu lượng khí.

Điều hòa lại có những thông số hoàn toàn khác

Khi đánh giá điều hòa, người dùng quan tâm tới:

• công suất lạnh;

• Min – Rated – Max;

• CSPF;

• lưu lượng gió;

• độ ồn.

Đây là những thông số phản ánh nhiệm vụ:

xử lý nhiệt và tạo tiện nghi nhiệt.

Trong khi đó, với máy lọc không khí, trọng tâm chuyển sang:

• CADR;

• bộ lọc;

• diện tích sử dụng;

• độ ồn;

• chi phí thay lọc.

Hai nhóm thông số khác nhau chính vì nhiệm vụ thiết kế khác nhau.

Máy lọc không khí có giảm CO₂ không?

Phần lớn máy lọc không khí dân dụng:

Không.

HEPA lọc hạt.

CO₂ là một chất khí.

Nó đi qua bộ lọc HEPA.

Vì vậy, nếu một căn phòng:

• đóng kín;

• đông người;

• điều hòa chạy;

• máy lọc không khí cũng chạy;

CO₂ vẫn có thể tăng.

Muốn giảm CO₂, cần:

Thông gió và thay mới không khí.

Đây là điểm cực kỳ quan trọng.

Máy lọc không khí có xử lý mùi không?

Có thể, nhưng phụ thuộc vào bộ lọc.

HEPA chủ yếu xử lý hạt.

Nếu máy có:

• than hoạt tính;

• vật liệu hấp phụ;

thì có thể hỗ trợ giảm một số:

• mùi;

• VOC;

• chất khí.

Nhưng khả năng xử lý phụ thuộc rất nhiều vào:

• loại vật liệu;

• lượng vật liệu;

• thời gian tiếp xúc;

• nồng độ chất ô nhiễm.

Không phải cứ có một lớp màu đen ghi “Carbon” là khả năng xử lý khí đã mạnh.

Điều hòa có làm giảm mùi không?

Có thể làm giảm cảm giác mùi trong một số tình huống vì:

• không khí lạnh hơn;

• độ ẩm thay đổi;

• một phần bụi bị giữ lại.

Nhưng điều hòa không phải thiết bị xử lý mùi chuyên dụng.

Thậm chí nếu dàn lạnh bẩn, chính điều hòa lại có thể trở thành nguồn gây mùi.

Một điểm khác biệt nữa: vị trí hút và thổi khí

Dàn lạnh điều hòa thường lắp:

• cao trên tường;

• hút khí quanh khu vực phía trên;

• thổi gió theo hướng được thiết kế để làm mát phòng.

Máy lọc không khí thường được đặt thấp hơn và tối ưu để:

• hút không khí quanh phòng;

• đưa qua bộ lọc;

• tạo vòng tuần hoàn phục vụ lọc.

Do đó, luồng khí của hai thiết bị phục vụ hai mục đích khác nhau.

Có nên bật điều hòa và máy lọc cùng lúc?

Có thể, và trong nhiều trường hợp đây lại là cách hợp lý.

Ví dụ:

Điều hòa

Giữ phòng:

• 26–27°C;

• độ ẩm dễ chịu hơn.

Máy lọc

Giảm:

• PM2.5;

• bụi;

• phấn hoa.

Hai thiết bị bổ sung cho nhau.

Không cần bắt điều hòa phải thay máy lọc hoặc ngược lại.

Bật máy lọc cùng điều hòa có làm tốn điện nhiều không?

Máy lọc không khí thường có công suất điện nhỏ hơn đáng kể so với điều hòa.

Do đó, phần điện tăng thêm thường không lớn bằng điện năng làm lạnh.

Tuy nhiên, mức tiêu thụ cụ thể vẫn phụ thuộc model và tốc độ quạt.

Nếu cần đánh giá thực tế, nên xem:

• công suất điện;

• thời gian sử dụng.

Có cần mua máy lọc nếu điều hòa đã có “lọc PM2.5”?

Chưa thể kết luận chỉ từ tên tính năng.

Nên kiểm tra:

• loại bộ lọc;

• diện tích;

• toàn bộ luồng khí có đi qua hay không;

• hiệu suất thử nghiệm;

• khả năng làm sạch toàn phòng.

Nếu hệ thống lọc của điều hòa đủ mạnh cho nhu cầu thực tế thì có thể không cần thêm thiết bị.

Nhưng nếu:

• khu vực PM2.5 cao;

• có người nhạy cảm;

• cần kiểm soát bụi mịn tốt;

máy lọc chuyên dụng vẫn đáng cân nhắc hơn.

Máy lọc không khí cũng không phải “máy làm sạch mọi thứ”

Cần tránh kỳ vọng ngược lại.

Máy lọc không khí không tự giải quyết:

• CO₂;

• nhiệt độ;

• độ ẩm quá cao;

• nguồn nấm mốc trên tường;

• nguồn mùi đang liên tục phát sinh.

Nguyên tắc quan trọng vẫn là:

Xử lý nguồn ô nhiễm trước, rồi mới dùng thiết bị để xử lý phần còn lại trong không khí.

Một căn phòng tốt có thể cần ba hệ thống cùng lúc

Tùy điều kiện:

Điều hòa

Để:

• kiểm soát nhiệt độ;

• hỗ trợ kiểm soát ẩm.

Máy lọc không khí

Để:

• giảm bụi;

• PM2.5;

• một số chất ô nhiễm.

Thông gió

Để:

• thay mới không khí;

• giảm CO₂;

• đưa không khí cũ ra ngoài.

Đây là ba lớp chức năng khác nhau.

Khi nào máy lọc không khí đặc biệt đáng quan tâm?

Có thể cân nhắc nếu:

• khu vực ngoài trời thường có PM2.5 cao;

• nhà gần đường lớn;

• trong nhà có trẻ nhỏ;

• có người nhạy cảm với bụi/phấn hoa;

• có vật nuôi;

• phòng kín nhiều giờ.

Nhưng vẫn cần kiểm soát:

• nguồn bụi;

• thông gió;

• vệ sinh nhà cửa.

Khi mua máy lọc, đừng chỉ nhìn “diện tích phòng”

Nên quan tâm thêm:

• CADR;

• loại bộ lọc;

• chi phí thay lọc;

• độ ồn;

• mức gió phù hợp khi ngủ;

• khả năng mua lõi thay thế lâu dài.

Một máy có kích thước lớn chưa chắc phù hợp nếu:

• CADR thấp;

• lõi lọc khó mua;

• tiếng ồn cao.

Cách nhớ đơn giản nhất

Có thể hình dung:

Điều hòa xử lý “nóng – lạnh”.

Máy lọc xử lý “bụi – hạt”.

Thông gió xử lý “không khí cũ – không khí mới”.

Ba thiết bị có thể liên quan tới cùng một căn phòng, nhưng không làm cùng một việc.

Chỉ cần nhớ

Điều hòa và máy lọc không khí đều làm không khí chuyển động.

Nhưng:

Điều hòa được thiết kế chủ yếu để kiểm soát nhiệt độ.

Máy lọc không khí được thiết kế chủ yếu để giảm hạt ô nhiễm.

Và:

Cả hai đều không thay thế hoàn toàn cho thông gió.

Vì vậy, thay vì hỏi:

“Thiết bị nào tốt hơn?”

hãy hỏi:

“Căn phòng của tôi đang gặp vấn đề gì?”

• nóng → cần điều hòa;

• PM2.5 cao → cần kiểm soát nguồn và lọc khí;

• CO₂ cao → cần thông gió;

• vừa nóng vừa bụi vừa bí → có thể phải phối hợp nhiều giải pháp.

Hiểu đúng nhiệm vụ của từng thiết bị giúp chúng ta đầu tư đúng chỗ và sử dụng hiệu quả hơn.

Tìm hiểu thêm

Nếu muốn hiểu sâu hơn về chất lượng không khí trong phòng điều hòa, bạn có thể đọc thêm:

• PM2.5 có đi qua điều hòa không?

• Lưới lọc điều hòa thực sự giữ được loại bụi nào?

• Điều hòa có HEPA không – có thay được máy lọc không khí không?

• Điều hòa dân dụng có đưa khí tươi vào phòng không?

• CO₂ cao nói lên điều gì về thông gió?

• VOC và mùi trong phòng kín đến từ đâu?

• Vì sao nấm mốc có thể phát triển trong dàn lạnh?

• Một căn phòng điều hòa có chất lượng không khí tốt trông như thế nào?