Độ ồn dB trên máy giặt được hiểu như thế nào?

Khi so sánh máy giặt, người dùng đôi khi gặp những con số như:

68 dB – 72 dB – 76 dB

Và cách hiểu rất tự nhiên là:

Số dB càng thấp thì máy càng êm.

Về nguyên tắc, điều này đúng.

Nhưng để dùng con số dB đúng cách, cần hiểu thêm vài điều:

• dB đang đo loại tiếng ồn nào,

• đo ở giai đoạn nào,

• đo trong điều kiện gì,

• và quan trọng nhất: độ ồn không phải độ rung.

Một chiếc máy có thông số tiếng ồn thấp vẫn có thể rung thấy rõ.

Ngược lại, một chiếc máy rất ổn định về cơ khí vẫn phát ra âm thanh từ:

• động cơ,

• bơm xả,

• nước,

• lồng quay,

• hay quần áo va đập bên trong.

Vì vậy, dB là một thước đo rất hữu ích, nhưng chỉ khi chúng ta hiểu nó đang nói điều gì và chưa nói được điều gì.

dB là đơn vị dùng để biểu diễn mức âm thanh

dB là viết tắt của decibel.

Điểm cần nhớ nhất:

Thang dB không phải thang tuyến tính.

Ví dụ, sự khác nhau giữa 70 dB và 73 dB không nên hiểu là:

“73 dB chỉ ồn hơn khoảng 4%.”

Cách tính không đơn giản như vậy.

Thang dB được xây dựng theo dạng logarit, vì phạm vi cường độ âm thanh mà tai người có thể cảm nhận rất rộng.

Do đó, chỉ vài dB chênh lệch đã có thể là một khác biệt đáng kể về năng lượng âm thanh.

Với người mua máy giặt, không cần phải học công thức âm học.

Chỉ cần nhớ:

Đừng nhìn dB giống như nhìn kg, lít hay vòng/phút.

Khoảng cách vài dB đã có ý nghĩa.

Trên máy giặt, tiếng ồn thay đổi theo từng giai đoạn

Máy giặt không tạo ra một mức âm thanh cố định trong suốt chu trình.

Ở giai đoạn giặt, người dùng có thể nghe:

• tiếng nước,

• tiếng đồ rơi xuống,

• tiếng động cơ,

• tiếng bơm hoặc van.

Ở giai đoạn xả:

• có tiếng bơm thoát nước.

Đến giai đoạn vắt:

• lồng quay rất nhanh,

• tốc độ có thể lên 1.000–1.400 vòng/phút,

• nên đây thường là thời điểm tiếng ồn đáng chú ý nhất.

Vì vậy, khi nhìn một con số dB, cần hỏi:

Đây là tiếng ồn khi giặt hay khi vắt?

Nếu hai hãng công bố số ở hai điều kiện khác nhau, không thể so trực tiếp.

Vì sao giai đoạn vắt thường được quan tâm nhất?

Ở tốc độ thấp, lồng chỉ đảo quần áo.

Nhưng khi vắt, lồng có thể tăng lên:

• 1.000,

• 1.200,

• 1.400 vòng/phút

hoặc hơn ở một số máy.

Khi đó:

• động cơ làm việc ở tốc độ cao,

• dòng khí chuyển động,

• kết cấu lồng quay,

• nước còn lại,

• và quần áo bên trong

đều có thể tạo ra âm thanh.

Đây cũng là giai đoạn dễ bộc lộ nhất những vấn đề về:

• mất cân bằng tải,

• rung,

• cộng hưởng,

• hay lắp đặt không chuẩn.

Vì thế, nếu chỉ có một thông số tiếng ồn để tham khảo, thông số ở giai đoạn vắt thường có giá trị thực tế rất cao.

dB(A) là gì?

Khi đọc thông số kỹ thuật, người dùng có thể thấy:

dB(A)

Chữ A có nghĩa phép đo đã sử dụng một dạng hiệu chỉnh để gần hơn với cách tai người cảm nhận các tần số âm thanh khác nhau.

Tai người không nhạy như nhau với:

• âm trầm,

• âm trung,

• âm cao.

Vì vậy, dB(A) thường được dùng khi đánh giá tiếng ồn của thiết bị gia dụng.

Người dùng không cần đi sâu vào âm học.

Có thể hiểu đơn giản:

dB(A) là cách biểu diễn tiếng ồn có tính đến đặc tính nghe của tai người.

Vì sao có nơi ghi dB(A) re 1 pW?

Trong dữ liệu kỹ thuật tiêu chuẩn, người dùng có thể gặp dạng:

72 dB(A) re 1 pW

Đây là cách biểu diễn mức công suất âm thanh của thiết bị với một mức tham chiếu chuẩn.

Điểm đáng chú ý là:

Đây không phải chính xác cùng thứ mà điện thoại của chúng ta đo được khi đứng cạnh máy.

Ứng dụng đo tiếng ồn trên điện thoại thường gần với mức áp suất âm thanh tại vị trí đặt điện thoại.

Con số đó bị ảnh hưởng rất mạnh bởi:

• khoảng cách đến máy,

• phòng lớn hay nhỏ,

• tường,

• sàn,

• đồ nội thất,

• tiếng ồn nền.

Trong khi thông số chuẩn của hãng được xác định bằng phương pháp thử có kiểm soát hơn.

Vì vậy:

Không nên đặt điện thoại cạnh máy, thấy 65 dB rồi kết luận hãng công bố 72 dB là sai.

Đó có thể là hai đại lượng hoặc hai điều kiện đo khác nhau.

Cùng một máy nhưng đo ở hai căn phòng có thể cho kết quả khác nhau

Đây là lý do KSDM luôn thận trọng khi dùng điện thoại đo dB trong video thực tế.

Hãy đặt cùng chiếc máy vào:

Phòng nhỏ, nhiều tường cứng

Âm thanh phản xạ nhiều.

Không gian rộng, nhiều vật liệu hấp thụ âm

Âm thanh có thể khác.

Máy đặt sát tường

Có thể tăng cảm giác cộng hưởng.

Máy đặt xa tường

Trải nghiệm có thể thay đổi.

Ngoài ra còn có:

• tiếng xe ngoài đường,

• điều hòa,

• quạt,

• tiếng người nói.

Do đó:

Đo dB thực tế rất hữu ích để tham khảo trong cùng điều kiện, nhưng không nên dùng như một phép thử tiêu chuẩn nếu môi trường không được kiểm soát.

Vậy thông số dB của hãng có giá trị gì?

Rất có giá trị nếu:

• phương pháp đo rõ,

• điều kiện đo tương đương,

• và chúng ta so những thông số cùng loại.

Ví dụ, khi hai máy đều có thông số tiếng ồn vắt theo cùng hệ đo, người mua có thêm một dữ liệu khách quan để tham khảo.

Nó tốt hơn nhiều so với các câu quảng cáo:

“Siêu êm”

“Vận hành gần như không tiếng động”

mà không có số liệu.

Nhưng dB vẫn chỉ là một phần của trải nghiệm chạy êm.

Độ ồn và độ rung là hai chuyện khác nhau

Đây là điểm KSDM muốn nhấn mạnh nhất.

Một chiếc máy có thể phát ra âm thanh nhưng đứng rất ổn định.

Ví dụ:

• nghe rõ tiếng gió,

• tiếng motor,

• tiếng nước,

nhưng thân máy gần như không di chuyển.

Ngược lại, một máy có thể không phát ra tiếng động cơ quá lớn nhưng:

• lồng rung,

• thân máy dao động,

• sàn truyền rung,

• hoặc đồ vật trên mặt máy rung theo.

Hai hiện tượng này khác nhau.

Độ ồn

Liên quan đến âm thanh truyền qua không khí.

Độ rung

Liên quan đến chuyển động cơ học của hệ thống.

Vì sao độ rung lại quan trọng?

Với KSDM, độ rung là một tiêu chí rất đáng quan tâm khi đánh giá chất lượng cơ khí tổng thể của máy.

Bởi khi lồng quay 1.400 vòng/phút, hệ thống phải kiểm soát:

• tải quần áo,

• lồng,

• thùng giặt,

• đối trọng,

• lò xo,

• giảm chấn,

• khung vỏ,

• thuật toán cân bằng.

Nếu toàn bộ hệ thống phối hợp tốt, máy có khả năng duy trì trạng thái ổn định hơn.

Nhưng đây là vấn đề khác với dB.

Bài tiếp theo sẽ đi sâu riêng vào điểm này.

70 dB có phải gấp đôi 35 dB không?

Không.

Đây là ví dụ điển hình cho việc không nên đọc dB như một thang số thông thường.

70 không phải “ồn gấp đôi” 35 theo cách cộng trừ đơn giản.

Vì dB sử dụng thang logarit.

Do đó, khi so máy, hãy chú ý chênh lệch vài dB chứ không nên tính tỷ lệ phần trăm theo kiểu:

72 dB thấp hơn 76 dB khoảng 5%, vậy chỉ khác 5%.

Cách tính đó không phản ánh đúng bản chất âm thanh.

Có thể nghe được chênh lệch 2–3 dB không?

Trong môi trường kiểm soát tốt, chênh lệch vài dB có thể có ý nghĩa.

Nhưng trong gia đình thực tế, cảm giác còn phụ thuộc rất nhiều vào:

• loại âm thanh,

• tần số,

• phòng,

• vị trí người nghe.

Ví dụ:

Một tiếng ù trầm và một tiếng rít cao có thể cùng một mức dB nhưng cảm giác khó chịu không giống nhau.

Do đó:

Một con số dB không mô tả hoàn toàn “chất âm” của chiếc máy.

Đây là lý do trải nghiệm thực tế vẫn có giá trị bên cạnh số đo.

Hai máy cùng 72 dB có thể nghe khác nhau không?

Có.

Một máy có thể phát ra:

• tiếng ù đều,

máy khác:

• tiếng rít,

• tiếng va đập theo chu kỳ,

• tiếng cộng hưởng.

Máy đo có thể cho một mức tổng tương tự, nhưng con người cảm nhận khác.

Vì vậy, để đánh giá trải nghiệm tiếng ồn đầy đủ hơn, cần kết hợp:

số dB + loại âm thanh + độ rung + điều kiện lắp đặt.

Vì sao thông số ở châu Âu thường dễ so sánh hơn?

Ở những thị trường có hệ thống nhãn và dữ liệu sản phẩm tiêu chuẩn hóa hơn, người mua có thể dễ tìm được:

• độ ồn khi vắt,

• lớp tiếng ồn,

• hiệu quả vắt,

• nước,

• năng lượng,

• tải,

• thể tích hoặc các dữ liệu liên quan.

Điều đó giúp so sánh hai máy bằng thông tin có cấu trúc hơn.

Ở Việt Nam, nhiều model chỉ công bố:

• kg,

• vòng/phút,

• công suất,

• kích thước,

trong khi dB đôi khi không có trên trang sản phẩm.

Do đó người mua rất dễ phải dựa vào:

• cảm nhận tại cửa hàng,

• video,

• hoặc lời quảng cáo.

Khi không có thông số dB thì có thể kết luận máy ồn không?

Không.

Đây là nguyên tắc rất quan trọng.

Không công bố ≠ thông số kém.

Có thể đơn giản là:

• hãng không đưa dữ liệu đó lên website Việt Nam,

• tài liệu thị trường khác có nhưng Việt Nam không công bố,

• hoặc cấu trúc thông tin khác nhau.

Vì vậy, nếu thiếu dB:

Không nên viết:

“Máy này không công bố vì chắc là ồn.”

Đó là suy diễn không có bằng chứng.

KSDM nên đánh giá “chạy êm” như thế nào?

Theo cách tiếp cận của KSDM, không nên dùng một chỉ số duy nhất.

Có thể chia thành ba lớp:

1. Dữ liệu tiếng ồn tiêu chuẩn

Nếu hãng công bố dB.

2. Quan sát độ rung thực tế

Đặc biệt khi vắt tải thật ở tốc độ cao.

3. Loại âm thanh người sử dụng nghe thấy

Tiếng motor, bơm, nước, cộng hưởng…

Ba lớp này bổ sung cho nhau.

Không lớp nào thay thế hoàn toàn lớp còn lại.

Video vắt 1.400 vòng/phút có giá trị gì?

Những video quay liên tục khi máy:

• có tải thật,

• tăng tốc,

• đạt tốc độ cao,

• rồi giảm tốc

có thể cho người xem thấy nhiều thứ mà catalogue không thể hiện.

Ví dụ:

• thân máy có dao động không,

• lồng chuyển động ra sao,

• tiếng máy thay đổi thế nào,

• tải có cân bằng ổn định không.

Nhưng cần gọi đúng tên:

Đó là quan sát thực tế, không phải phép thử tiếng ồn tiêu chuẩn.

Nếu điều kiện tải, phòng, sàn hoặc máy khác nhau, không nên dùng để khẳng định chính xác:

“Máy A êm hơn máy B X dB.”

Khi mua máy, nên đọc dB như thế nào?

Có thể dùng 5 bước đơn giản.

1. Xác định đây là tiếng ồn ở giai đoạn nào

Giặt hay vắt?

2. Xem đơn vị

Có phải dB(A) hay không?

3. Chỉ so các số đo có điều kiện tương đương

Không so số đo điện thoại với số thử tiêu chuẩn.

4. Đừng nhầm dB với rung

Hai tiêu chí riêng.

5. Kết hợp dữ liệu với trải nghiệm thực tế

Đặc biệt nếu máy đặt gần:

• phòng ngủ,

• phòng làm việc,

• khu sinh hoạt.

Ai nên quan tâm nhiều đến dB?

Thông số tiếng ồn đặc biệt đáng quan tâm nếu máy đặt:

• trong căn hộ nhỏ,

• gần phòng ngủ,

• trong bếp mở,

• gần phòng khách,

• hoặc gia đình thường giặt ban đêm.

Nếu máy đặt ở:

• phòng giặt riêng,

• khu vực tách biệt,

chênh lệch vài dB có thể ít quan trọng hơn các tiêu chí khác.

Vì vậy, giống nhiều thông số khác:

dB chỉ có ý nghĩa khi đặt trong điều kiện sử dụng thực tế của gia đình.

Máy có dB thấp hơn có chắc là máy tốt hơn?

Không.

Nó có thể êm hơn về mặt âm thanh trong điều kiện đo, nhưng chất lượng tổng thể còn phụ thuộc:

• giặt sạch,

• bảo vệ vải,

• độ rung,

• kết cấu,

• điện nước,

• độ bền,

• trải nghiệm sử dụng.

Một máy 70 dB không mặc nhiên “tốt hơn” một máy 72 dB về mọi mặt.

Nhưng nếu:

• mọi tiêu chí khác tương đương,

• điều kiện đo giống nhau,

thì số dB thấp hơn là một thông tin đáng giá cho người ưu tiên sự yên tĩnh.

Kết luận

dB trên máy giặt là thước đo liên quan đến tiếng ồn, không phải thước đo trực tiếp của độ rung.

Khi đọc thông số này cần nhớ:

dB là thang logarit, không đọc như phần trăm thông thường.

Cần biết tiếng ồn được đo ở giai đoạn nào.

Không nên so số đo điện thoại với số liệu tiêu chuẩn một cách trực tiếp.

Cùng dB vẫn có thể cho cảm giác âm thanh khác nhau.

Và quan trọng nhất:

Máy “chạy êm” không chỉ là máy có dB thấp.

Một đánh giá đầy đủ nên nhìn cả:

tiếng ồn + độ rung + sự ổn định cơ khí trong điều kiện sử dụng thực tế.

Khi hiểu đúng như vậy, người mua sẽ sử dụng con số dB như một thước đo hữu ích, thay vì biến nó thành một con số duy nhất để xếp hạng chất lượng máy giặt.

Tìm hiểu thêm

•  Tốc độ vắt 1.000 – 1.200 – 1.400 vòng/phút nói lên điều gì?

•  Độ ồn và độ rung khác nhau thế nào?

•  Muốn biết máy giặt tốt hay không, nên tin vào những loại bằng chứng nào?

•  Vì sao tại Việt Nam người mua thường khó so sánh máy giặt bằng thông số?

•  Thông số hãng, thử nghiệm hãng và trải nghiệm thực tế KSDM khác nhau thế nào?