CÓ PHẢI ĐIỀU HÒA CÓ CSPF CAO NHẤT THÌ SẼ TIẾT KIỆM ĐIỆN NHẤT?

Ở bài trước, chúng ta đã biết: CSPF cao hơn có nghĩa hiệu suất năng lượng theo mùa cao hơn theo phép đánh giá CSPF, nhưng chưa đủ để khẳng định chiếc máy đó sẽ tiêu thụ ít điện hơn trong mọi điều kiện sử dụng thực tế.

Bây giờ hãy đẩy câu hỏi đi xa hơn một bước.

Nếu một chiếc điều hòa có CSPF rất cao, thậm chí thuộc nhóm cao nhất trên thị trường, liệu chúng ta có thể kết luận:

“Đây chính là chiếc điều hòa tiết kiệm điện nhất”?

Hãy thử nhìn vào hai sản phẩm thực tế: Casper XC-09IU38 có CSPF 8,03, trong khi Daikin FTKZ25VVMV có CSPF 7,24.

8,03 là một con số rất cao. Nhưng liệu 8,03 > 7,24 có đủ để kết luận Casper chắc chắn tiêu thụ ít điện hơn Daikin khi lắp trong nhà chúng ta?

Câu trả lời là:

Theo phép đánh giá CSPF, Casper XC-09IU38 có hiệu suất năng lượng theo mùa cao hơn. Nhưng “CSPF cao nhất” và “tiêu thụ ít điện nhất trong mọi điều kiện thực tế” không phải cùng một khái niệm.

Trước tiên, CSPF 8,03 thực sự là một kết quả rất tốt

Theo thông tin Casper công bố, XC-09IU38 là điều hòa Inverter 1 chiều 1 HP, công suất lạnh 9.600 BTU/h, CSPF 8,03, công suất điện được công bố 520 W và sử dụng môi chất R32.

Casper cũng công bố CSPF 8,03 dựa trên kết quả kiểm nghiệm tại Trung tâm Thử nghiệm và Kiểm định Công nghiệp thuộc Viện Cơ khí Năng lượng và Mỏ – Vinacomin. Vì vậy, 8,03 là một kết quả hiệu suất rất đáng ghi nhận, không nên coi đơn giản là một con số quảng cáo.

Daikin FTKZ25VVMV cũng thuộc nhóm điều hòa có CSPF rất cao, ở mức 7,24. Daikin công bố công suất lạnh định mức 2,5 kW, dải 1,2–3,6 kW; công suất điện định mức 455 W, dải 160–890 W.

Nếu chỉ xét CSPF:

8,03 > 7,24

nên Casper XC-09IU38 có hiệu suất năng lượng theo mùa cao hơn theo phép đánh giá CSPF.

Điều cần thận trọng nằm ở việc chúng ta sử dụng kết quả đó để kết luận điều gì tiếp theo.

Hiệu suất cao nhất chưa chắc đồng nghĩa với tiêu thụ điện thấp nhất

CSPF là một chỉ số hiệu suất. Trong khi số điện mà gia đình phải trả là điện năng tiêu thụ thực tế – kWh.

Có thể hình dung bằng ô tô. Một chiếc xe đi được 20 km/lít có hiệu suất nhiên liệu tốt hơn chiếc chỉ đi được 15 km/lít. Nhưng nếu chiếc thứ nhất chạy 2.000 km mỗi tháng còn chiếc thứ hai chỉ chạy 500 km, chiếc có hiệu suất tốt hơn vẫn có thể sử dụng tổng lượng xăng nhiều hơn.

Điều hòa cũng vậy. Hiệu suất cho biết chiếc máy sử dụng điện hiệu quả đến đâu để thực hiện công việc làm lạnh; còn tổng điện năng phụ thuộc vào lượng nhiệt cần lấy khỏi căn phòng, trạng thái vận hành và thời gian sử dụng.

Vì vậy:

CSPF cao nhất = hiệu suất theo mùa rất tốt trong phép đánh giá tiêu chuẩn.

Nhưng chưa thể chuyển thẳng thành:

CSPF cao nhất = hóa đơn điện chắc chắn thấp nhất trong mọi căn phòng.

Điều hòa Inverter không hoạt động ở một điểm công suất duy nhất

Cả Casper XC-09IU38 và Daikin FTKZ25VVMV đều thuộc nhóm điều hòa khoảng 9.000 BTU. Nhưng với Inverter, chiếc máy không chạy suốt thời gian ở đúng công suất danh định.

Daikin FTKZ25VVMV chẳng hạn, có công suất lạnh 2,5 kW (1,2–3,6 kW), tương đương khoảng 8.500 BTU/h (4.100–12.300 BTU/h). Công suất điện cũng thay đổi từ 160–890 W, với mức định mức 455 W.

Khi phòng còn nóng, máy có thể chạy tải cao. Khi phòng đã gần đạt nhiệt độ cài đặt, máy giảm công suất. Vì vậy một chiếc điều hòa Inverter thực chất hoạt động trên cả một dải công suất, và hiệu suất của nó không nhất thiết giống nhau ở mọi điểm trên dải đó.

Đây chính là điều mà một con số CSPF duy nhất không thể cho chúng ta nhìn thấy đầy đủ.

Với Casper XC-09IU38, chúng ta chưa có đầy đủ dữ liệu từng vùng công suất

Casper công bố XC-09IU38 có 9.600 BTU/h, 520 W và CSPF 8,03. Tuy nhiên, trong các tài liệu công khai mà chúng tôi tìm được, chưa thấy bảng thể hiện đầy đủ công suất lạnh tối thiểu – định mức – tối đa đi cùng công suất điện tối thiểu – định mức – tối đa như cách Daikin công bố cho FTKZ25VVMV.

Điều này không có nghĩa Casper có vấn đề, càng không có nghĩa CSPF 8,03 không đáng tin cậy. Nó chỉ có nghĩa:

Với dữ liệu công khai hiện có, chúng ta chưa đủ thông tin để biết XC-09IU38 có hiệu suất như thế nào ở từng vùng công suất.

CSPF cho chúng ta kết quả tổng hợp theo mùa, nhưng không cho thấy toàn bộ “đường hiệu suất” của chiếc máy.

Có thể hình dung giống như điểm trung bình của một học sinh: điểm trung bình rất cao cho biết kết quả tổng thể rất tốt, nhưng không cho biết điểm của từng môn.

Điều này quan trọng vì mỗi căn phòng khiến điều hòa hoạt động khác nhau

Hãy tưởng tượng một phòng ngủ kín, ít nắng, chỉ một hoặc hai người và sử dụng chủ yếu từ tối đến sáng. Sau khi phòng đạt nhiệt độ, tải nhiệt giảm xuống và chiếc điều hòa có thể dành phần lớn thời gian ở vùng công suất thấp.

Trong trường hợp này, khả năng giảm công suất sâu và duy trì hiệu suất tốt ở tải thấp trở nên rất đáng quan tâm.

Ngược lại, một căn phòng hướng Tây, tầng mái, cửa kính lớn, sử dụng nhiều từ trưa đến chiều có thể khiến điều hòa dành nhiều thời gian ở tải trung bình hoặc tải cao. Nếu dàn nóng còn đặt ở ban công nóng hoặc thông gió không tốt, điều kiện làm việc càng khắc nghiệt hơn.

Lúc này những yếu tố như khả năng duy trì công suất lạnh, hiệu suất ở tải cao và khả năng thải nhiệt của dàn nóng trở nên quan trọng.

Một chiếc máy có CSPF cao nhất chưa chắc đồng thời có hiệu suất cao nhất ở tất cả những trạng thái này.

Muốn biết, chúng ta cần thêm dữ liệu.

Nhìn thêm phần cứng có giúp kết luận không?

Theo dữ liệu công bố, Casper XC-09IU38 có dàn nóng khoảng 860 × 555 × 350 mm, khối lượng khoảng 21 kg, sử dụng 600 g R32. Daikin FTKZ25VVMV có dàn nóng khoảng 550 × 675 × 284 mm, khối lượng 27 kg, sử dụng khoảng 0,77 kg R32 và được công bố giới hạn hoạt động làm lạnh ngoài trời tới khoảng 46°C DB.

Những con số này không cho phép chúng ta nói Daikin nặng hơn nên tốt hơn, cũng không thể nói Casper nhẹ hơn nên kém hơn. Khối lượng, kích thước và lượng môi chất không phải thước đo độc lập của hiệu suất.

Nhưng chúng cho thấy hai chiếc điều hòa được thiết kế theo những cách khác nhau. CSPF cho chúng ta biết kết quả hiệu suất theo mùa, còn muốn hiểu sâu hơn khả năng vận hành của sản phẩm vẫn phải xem thêm thiết kế và các thông số khác.

Có thể lấy 520 W của Casper so với 455 W của Daikin không?

Cũng chưa nên.

Casper công bố điện năng tiêu thụ 520 W, còn Daikin công bố 455 W (160–890 W). Nếu chỉ nhìn 455 < 520 rồi kết luận Daikin ít điện hơn thì chúng ta lại mắc đúng lỗi mà bài viết này đang muốn tránh.

Trước khi so sánh hai con số công suất điện, cần biết chúng được xác định ở điều kiện nào, trạng thái vận hành nào và có thực sự tương đương để so sánh trực tiếp hay không.

Đặc biệt với điều hòa Inverter, công suất điện liên tục thay đổi theo tải. Một con số watt đứng riêng lẻ không thể cho biết chiếc máy sẽ sử dụng bao nhiêu kWh trong cả đêm hay cả tháng.

Vậy Casper CSPF 8,03 có phải chỉ được tối ưu để “thi CSPF”?

Không có cơ sở để kết luận như vậy.

Một chiếc máy đạt CSPF 8,03 đã cho thấy hiệu suất năng lượng theo phép đánh giá CSPF của nó rất tốt. Không nên vì chưa có đầy đủ dữ liệu Min – Rated – Max công khai mà nghi ngờ kết quả đó.

Điều chúng ta có thể nói chính xác hơn là:

CSPF 8,03 chứng minh XC-09IU38 đạt hiệu suất rất cao trong phép đánh giá tương ứng; nhưng bản thân con số 8,03 không cung cấp đủ thông tin để dự đoán hiệu suất của chiếc máy ở mọi trạng thái vận hành thực tế.

Đây là cách nhìn công bằng hơn với cả sản phẩm và chỉ số CSPF.

CSPF cao nhất vẫn là một lợi thế rất đáng quan tâm

Đến đây có thể có người nghĩ: nếu cuối cùng vẫn phải xem nhiều yếu tố như vậy thì CSPF cao để làm gì?

CSPF vẫn rất có giá trị.

Nếu hai chiếc điều hòa cùng nhóm công suất, cùng được đánh giá theo phương pháp có thể so sánh và đều phù hợp với căn phòng, thì chiếc có CSPF cao hơn đáng kể có một lợi thế rõ ràng về hiệu suất năng lượng theo mùa trong phép đánh giá tiêu chuẩn.

Với 8,03 so với 7,24, không nên coi mức chênh lệch này là vô nghĩa.

Điều cần tránh chỉ là biến:

“CSPF cao nhất”

thành:

“Chắc chắn có hóa đơn điện thấp nhất trong mọi gia đình.”

Vậy Casper XC-09IU38 hay Daikin FTKZ25VVMV sẽ tiết kiệm điện hơn?

Với dữ liệu hiện có, câu trả lời phù hợp nhất là:

Theo CSPF, Casper XC-09IU38 có hiệu suất năng lượng theo mùa cao hơn.

Đây là kết luận chúng ta có đủ cơ sở để đưa ra.

Nhưng nếu câu hỏi đổi thành:

“Khi lắp vào căn phòng nhà tôi, chiếc nào sẽ tiêu thụ ít kWh hơn?”

thì cần thêm thông tin về tải nhiệt căn phòng, thời gian sử dụng, sử dụng ngày hay đêm, nhiệt độ cài đặt, vùng công suất mà máy thường xuyên hoạt động và điều kiện thực tế quanh dàn nóng.

Với Daikin, chúng ta có khá nhiều dữ liệu công khai về dải công suất. Với Casper, dữ liệu công khai hiện tại chưa đủ chi tiết để thực hiện một phép so sánh hiệu suất ở từng vùng tải.

Vì vậy:

Chưa đủ dữ liệu để khẳng định chiếc nào chắc chắn tiêu thụ ít điện hơn trong mọi điều kiện sử dụng.

“Cao nhất” và “phù hợp nhất” là hai câu hỏi khác nhau

Đây có lẽ là điều quan trọng nhất của bài viết.

CSPF giúp trả lời:

Chiếc máy đạt hiệu suất năng lượng theo mùa như thế nào trong một phép đánh giá tiêu chuẩn?

Nhưng khi mua điều hòa, câu hỏi cuối cùng của người tiêu dùng lại là:

Chiếc máy nào phù hợp nhất với căn phòng và cách sử dụng của mình?

Nếu phòng sử dụng chủ yếu ban đêm và tải thấp kéo dài, đặc tính vận hành tải thấp rất đáng quan tâm. Nếu phòng hướng Tây, tầng mái và sử dụng ban ngày, khả năng duy trì công suất và hiệu suất trong điều kiện tải cao lại có thể quan trọng hơn.

Nếu sử dụng điều hòa 10–15 giờ mỗi ngày, hiệu suất năng lượng có giá trị kinh tế rất lớn. Nếu một căn phòng chỉ sử dụng vài giờ mỗi tuần, giá mua, độ êm, khả năng làm lạnh, độ bền hoặc những yếu tố khác có thể đáng ưu tiên hơn.

Đó chính là sự khác nhau giữa:

“Thông số nào cao nhất?”

và:

“Sản phẩm nào phù hợp nhất?”

Chỉ cần nhớ 5 điều

1. CSPF 8,03 cao hơn 7,24 có ý nghĩa thực sự. Theo phép đánh giá CSPF, Casper XC-09IU38 có hiệu suất năng lượng theo mùa cao hơn Daikin FTKZ25VVMV.

2. CSPF là chỉ số hiệu suất, không phải số kWh mà nhà bạn chắc chắn sẽ sử dụng. Tổng điện năng còn phụ thuộc vào tải nhiệt, thời gian và trạng thái vận hành.

3. Điều hòa Inverter hoạt động trên cả một dải công suất. CSPF không cho chúng ta nhìn thấy đầy đủ hiệu suất ở từng điểm trên dải đó.

4. Một căn phòng tải thấp và một căn phòng tải cao có thể khiến cùng một chiếc điều hòa hoạt động ở những vùng rất khác nhau. Vì vậy điều kiện sử dụng thực tế rất quan trọng.

5. CSPF cao nhất là một lợi thế lớn, nhưng chưa đủ để gọi một chiếc máy là “tiết kiệm điện nhất” trong mọi trường hợp.

Có thể nhớ toàn bộ bài bằng một câu:

CSPF giúp tìm chiếc điều hòa có hiệu suất theo mùa tốt; còn muốn tìm chiếc điều hòa tiết kiệm điện nhất cho nhà mình, phải đặt hiệu suất đó vào đúng điều kiện sử dụng của nhà mình.

Tìm hiểu tiếp

→ CSPF là gì? Vì sao dùng để đánh giá hiệu suất điều hòa?

→ Có phải điều hòa có CSPF cao hơn thì sẽ tiết kiệm điện hơn?

→ Công suất tối thiểu – định mức – tối đa của điều hòa nói lên điều gì?