HƯỚNG DẪN ĐỌC & HIỂU THÔNG SỐ KỸ THUẬT ĐIỀU HÒA INVERTER 2 CHIỀU – VÍ DỤ DAIKIN FTXM25XVMV

Với điều hòa Inverter 1 chiều, bảng thông số chủ yếu xoay quanh một nhiệm vụ: làm lạnh. Sang điều hòa Inverter 2 chiều, cùng một hệ thống còn có thể sưởi ấm, vì vậy bảng thông số xuất hiện hai nhóm dữ liệu chạy song song: công suất lạnh – công suất sưởi, điện tiêu thụ khi lạnh – khi sưởi, lưu lượng gió, độ ồn và cả giới hạn nhiệt độ vận hành cho từng chế độ.

Trong bài này, KSDM sử dụng trực tiếp Daikin FTXM25XVMV, một bộ điều hòa Inverter 2 chiều, để đọc những thông số quan trọng. Mục tiêu không phải thuộc hết catalogue, mà để hiểu: cùng một chiếc máy, tại sao khả năng làm lạnh và sưởi lại khác nhau, và những con số đó giúp ích gì khi lựa chọn điều hòa?

Ngoài ra, FTXM25 có CSPF 7,60; dàn lạnh kích thước 299 × 920 × 275 mm, nặng 13 kg; dàn nóng RXM25XVMV kích thước 595 × 845 × 300 mm, nặng 38 kg; lượng môi chất lạnh 0,95 kg; đường ống Ø6,4/Ø9,5 mm; chiều dài đường ống tối đa 20 m, chênh cao tối đa 15 m.

Chỉ riêng bảng trên đã cho chúng ta thấy điều hòa 2 chiều cần được đọc khác máy 1 chiều ở một điểm rất quan trọng: không được lấy thông số làm lạnh để đại diện luôn cho chế độ sưởi.

1. 2,7 (0,9–3,6) kW: cách đọc công suất lạnh vẫn giống Inverter 1 chiều

Ở chế độ lạnh, Daikin công bố 2,7 (0,9–3,6) kW, tương đương 9.200 (3.100–12.300) BTU/h. Như vậy công suất lạnh danh định là 2,7 kW – khoảng 9.200 BTU/h; mức thấp trong dải công bố là 0,9 kW và mức cao là 3,6 kW.

FTXM25 vì vậy vẫn thuộc nhóm mà thị trường thường gọi là điều hòa 9.000 BTU. Max 12.300 BTU/h không biến nó thành máy 12.000 BTU; mức Max chỉ giúp chúng ta hiểu thêm khả năng tăng công suất của hệ thống Inverter khi tải lạnh lớn.

Ở đầu còn lại, Min 0,9 kW – khoảng 3.100 BTU/h – cho thấy máy có khả năng giảm công suất lạnh xuống thấp hơn đáng kể so với mức danh định khi nhu cầu làm lạnh giảm.

2. Tại sao công suất sưởi lại là 3,4 kW, lớn hơn công suất lạnh 2,7 kW?

Đây là điểm thú vị đầu tiên khi đọc bảng thông số của điều hòa 2 chiều.

FTXM25 có công suất lạnh danh định 2,7 kW, nhưng công suất sưởi danh định tới 3,4 kW. Max khi làm lạnh là 3,6 kW, trong khi Max khi sưởi đạt 4,7 kW.

Điều này không có nghĩa máy được gắn thêm một điện trở 3,4 kW để tạo nhiệt. Điều hòa 2 chiều là một hệ thống bơm nhiệt. Khi làm lạnh, nó lấy nhiệt trong phòng và chuyển ra ngoài trời; khi sưởi, chu trình được đảo lại để lấy nhiệt từ môi trường bên ngoài và chuyển vào trong phòng.

Do điều kiện làm việc của hệ thống ở hai chế độ khác nhau, công suất mà nhà sản xuất công bố cũng khác nhau.

Một chiếc điều hòa 2 chiều không có một “công suất chung” cho cả lạnh và sưởi. Mỗi chế độ phải đọc bộ thông số riêng.

3. Sưởi 3,4 kW nhưng chỉ dùng 670 W điện – có gì vô lý không?

Không. Đây chính là điểm rất dễ gây ngạc nhiên nếu chúng ta hình dung điều hòa sưởi giống một chiếc máy sưởi điện trở.

Ở chế độ sưởi, FTXM25 được công bố:

Công suất sưởi danh định: 3,4 kW

Công suất điện danh định: 670 W

Điều hòa không dùng 670 W điện rồi “biến” trực tiếp thành 3.400 W nhiệt. Điện chủ yếu được sử dụng để vận hành máy nén, quạt và hệ thống nhằm vận chuyển nhiệt từ ngoài trời vào trong phòng.

Nếu hai giá trị danh định này thuộc cùng điều kiện thử, tỷ lệ đơn giản: 3.400 ÷ 670 ≈ 5,07

cho thấy ở điểm đó, lượng nhiệt sưởi đưa vào phòng lớn hơn nhiều điện năng tức thời mà hệ thống sử dụng.

Đây chính là ưu thế cơ bản của heat pump – bơm nhiệt so với việc tạo nhiệt đơn thuần bằng điện trở.

4. Nhưng 5,07 không có nghĩa máy luôn sưởi với hiệu suất đó

Điều này đặc biệt quan trọng.

Khả năng lấy nhiệt từ môi trường ngoài trời thay đổi theo điều kiện nhiệt độ. Khi ngoài trời trở nên rất lạnh, điều kiện làm việc của hệ thống khác đáng kể so với điều kiện thử định mức.

Vì vậy tỷ lệ khoảng 5,07 ở trên chỉ giúp chúng ta hiểu hiệu suất tại điểm danh định tương ứng, không phải hiệu suất cố định của máy trong mọi ngày mùa đông.

Muốn biết máy sưởi hiệu quả thế nào ở 10°C, 5°C, 0°C hay -10°C ngoài trời, chúng ta cần dữ liệu thử ở những điều kiện đó.

Đây cũng là lý do khi đánh giá điều hòa 2 chiều, chỉ biết: “Công suất sưởi 3,4 kW” vẫn chưa đủ.

5. Công suất điện cũng có hai dải hoàn toàn khác nhau

Ở chế độ lạnh, FTXM25 có: 520 (160–880) W

Trong khi chế độ sưởi: 670 (160–1.460) W

Điều này cho thấy ở cả hai chế độ, Inverter có thể thay đổi công suất điện theo trạng thái vận hành. Nhưng đáng chú ý là đầu Max khi sưởi lên tới 1.460 W, cao hơn khá nhiều so với Max 880 W khi làm lạnh.

Vì vậy không nên nói chung chung: “FTXM25 tiêu thụ 520 W.”

520 W chỉ là công suất điện danh định khi làm lạnh. Khi sưởi, con số danh định là 670 W và dải vận hành được công bố cũng khác.

Đây là một nguyên tắc rất quan trọng khi đọc máy 2 chiều: Luôn kiểm tra xem con số đang đọc thuộc chế độ Lạnh hay Sưởi.

6. Có được ghép Min 0,9 kW sưởi với Min 160 W điện không?

Cũng như Bài 9 với FTKZ25, câu trả lời vẫn là: không nên tự động ghép.

Catalogue công bố công suất sưởi 3,4 (0,9–4,7) kW và công suất điện khi sưởi 670 (160–1.460) W. Nhưng chỉ từ hai dải này, chúng ta chưa đủ cơ sở để khẳng định 0,9 kW sưởi xảy ra đúng lúc máy sử dụng 160 W điện hay 4,7 kW xảy ra đúng lúc sử dụng 1.460 W.

Vì vậy không nên tự lấy 900 ÷ 160 hoặc 4.700 ÷ 1.460 để công bố hiệu suất sưởi Min/Max nếu không có dữ liệu xác nhận các điểm tương ứng.

Các đầu mút giống nhau về vị trí trên bảng chưa chắc là cùng một điểm vận hành.

7. CSPF 7,60 chỉ đang nói về phần làm lạnh

FTXM25 có: CSPF 7,60

Đây là chỉ số hiệu suất làm lạnh theo mùa và là mức rất cao. Nhưng với một chiếc điều hòa 2 chiều, cần hiểu rõ:

CSPF không phải chỉ số tổng hợp cả lạnh lẫn sưởi.

Nó giúp đánh giá Cooling Seasonal Performance Factor – hiệu suất làm lạnh theo mùa.

Vì vậy không nên nhìn CSPF 7,60 rồi kết luận:

“Khả năng sưởi của FTXM25 cũng đạt hiệu suất 7,60.”

Muốn đánh giá hiệu suất sưởi theo mùa cần chỉ số hoặc dữ liệu dành riêng cho chế độ sưởi nếu nhà sản xuất/thị trường tương ứng có công bố.

Đây là một ví dụ rất rõ về việc đọc đúng tên của chỉ số quan trọng không kém đọc con số.

8. Lưu lượng gió khi lạnh và sưởi cũng không giống nhau

Daikin công bố lưu lượng gió dàn lạnh khi làm lạnh: 14,5 / 9,9 / 7,2 / 5,1 m³/phút

Trong khi khi sưởi: 13,4 / 9,9 / 8,8 / 5,1 m³/phút

Hai dãy không hoàn toàn giống nhau. Điều này cho thấy khi đổi chế độ, hệ thống không chỉ đảo chiều chu trình môi chất mà cách điều khiển luồng gió cũng có thể thay đổi.

Điều này hợp lý về mặt trải nghiệm: khí lạnh và khí nóng có đặc tính phân bố trong phòng khác nhau, đồng thời nhà sản xuất còn phải cân bằng giữa khả năng trao đổi nhiệt, tốc độ gió và cảm giác của người sử dụng.

Vì vậy bảng thông số 2 chiều cho chúng ta thấy:

Cùng một chiếc quạt nhưng cách hệ thống vận hành nó có thể khác giữa mùa hè và mùa đông.

9. Độ ồn cũng có hai bộ số liệu

Ở chế độ lạnh, độ ồn dàn lạnh được công bố: 42 / 32 / 25 / 19 dB(A)

Khi sưởi: 40 / 36 / 29 / 20 dB(A)

Như vậy không tồn tại một con số duy nhất để nói: “FTXM25 ồn bao nhiêu dB?”

Cần hỏi tiếp: đang lạnh hay sưởi, ở cấp quạt nào?

Ví dụ mức thấp nhất khi lạnh là 19 dB(A), còn khi sưởi là 20 dB(A). Ở các cấp khác, quan hệ cũng thay đổi.

Đây là lý do khi đánh giá độ êm của điều hòa 2 chiều, bảng thông số càng chi tiết càng có giá trị.

10. Dàn nóng 38 kg – lớn hơn đáng kể FTKZ25

Dàn nóng RXM25XVMV có kích thước: 595 × 845 × 300 mm và khối lượng: 38 kg

Trong khi FTKZ25 ở Bài 9 có dàn nóng 27 kg.

Chênh lệch tới 11 kg là một dữ kiện đáng chú ý về phần cứng, nhưng vẫn không cho phép chúng ta kết luận đơn giản:

“FTXM25 tốt hơn vì dàn nóng nặng hơn.”

FTXM25 là hệ thống 2 chiều, có yêu cầu vận hành cả lạnh lẫn sưởi và sử dụng một cấu hình phần cứng khác. Muốn biết 11 kg chênh lệch nằm ở đâu cần xem sâu hơn máy nén, dàn trao đổi nhiệt, khung vỏ và các linh kiện khác.

Tuy nhiên, với người mua, kích thước 595 × 845 × 300 mm có một ý nghĩa rất thực tế: dàn nóng khá lớn, vì vậy cần kiểm tra kỹ không gian lắp đặt, đặc biệt ở lô gia hoặc ô chờ điều hòa của chung cư.

11. R32 – lượng môi chất nạp 0,95 kg

FTXM25 sử dụng R32 với lượng môi chất được công bố: 0,95 kg

Con số này cao hơn FTKZ25 là 0,77 kg, nhưng không nên suy ra rằng FTXM25 lạnh khỏe hơn vì “nhiều gas hơn”.

Lượng môi chất phụ thuộc vào thể tích và thiết kế của toàn bộ hệ thống. Với FTXM25, chúng ta còn thấy dàn nóng lớn và nặng hơn đáng kể.

Vì vậy lượng gas là thông số thiết kế và lắp đặt, không phải thước đo chất lượng độc lập.

12. Đường ống Ø6,4 / Ø9,5 mm – tối đa 20 m – chênh cao 15 m

FTXM25 sử dụng ống lỏng Ø6,4 mm, ống hơi Ø9,5 mm, chiều dài đường ống tối đa 20 m và chênh lệch độ cao tối đa 15 m.

Nếu nhà đã có ống âm, đây là nhóm thông số cần kiểm tra trước khi mua. Nếu dàn nóng đặt xa hoặc khác tầng, cần kiểm tra cả chiều dài lẫn chênh cao và xem thêm hướng dẫn lắp đặt về lượng môi chất bổ sung nếu đường ống vượt chiều dài được tính trong lượng nạp sẵn.

Về mặt này, nguyên tắc không khác điều hòa 1 chiều:

Máy phù hợp với nhu cầu nhưng không phù hợp với điều kiện đường ống vẫn có thể khiến phương án lắp đặt phải thay đổi.

13. Hai dòng rất đáng chú ý: làm lạnh 10–46°C, sưởi -15–18°C

Daikin công bố giới hạn hoạt động ngoài trời:

Làm lạnh: 10–46°C DB

Sưởi: -15–18°C WB

Đây là một trong những thông số quan trọng nhất để hiểu bản chất của điều hòa 2 chiều.

Khi làm lạnh, dàn nóng phải thải nhiệt ra ngoài trời. Khi sưởi, chu trình đảo lại: dàn ngoài trời phải thu nhiệt từ môi trường bên ngoài để chuyển vào phòng.

Vì vậy nhiệt độ ngoài trời ảnh hưởng đến hai chế độ theo những cách khác nhau.

Đặc biệt, việc Daikin công bố máy có thể hoạt động sưởi đến -15°C WB không có nghĩa:

Ở -15°C máy vẫn tạo ra 3,4 kW công suất sưởi và giữ nguyên hiệu suất như tại điều kiện thử định mức.

Muốn biết ở 0°C, -5°C, -10°C hay -15°C máy còn tạo ra bao nhiêu công suất sưởi, chúng ta cần dữ liệu công suất tại những nhiệt độ đó.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng với người mua điều hòa 2 chiều ở những khu vực mùa đông lạnh.

14. Khi trời lạnh, điều hòa còn phải đối mặt với một vấn đề khác: đóng tuyết dàn ngoài trời

Khi sưởi, dàn nóng ngoài trời không còn làm nhiệm vụ thải nhiệt như mùa hè mà trở thành nơi hấp thụ nhiệt từ không khí bên ngoài. Bề mặt dàn có thể xuống nhiệt độ thấp và trong điều kiện phù hợp, hơi ẩm trong không khí có thể ngưng tụ rồi đóng băng trên dàn.

Khi lớp băng cản trở trao đổi nhiệt, máy phải thực hiện quá trình xả băng (defrost). Trong khoảng thời gian này, hoạt động sưởi trong phòng có thể tạm thời thay đổi hoặc gián đoạn tùy cách hệ thống điều khiển.

Vì vậy khi đánh giá khả năng sưởi thực tế, đặc biệt ở vùng rất lạnh và ẩm, không nên chỉ nhìn: Max 4,7 kW hay: Hoạt động tới -15°C.

Còn phải quan tâm đến cách chiếc máy duy trì công suất và xử lý xả băng trong điều kiện thực tế.

Bảng catalogue cơ bản chưa cho chúng ta đầy đủ dữ liệu để đánh giá phần này.

Đọc hết bảng này, chúng ta hiểu gì về Daikin FTXM25XVMV?

Điểm quan trọng nhất là: điều hòa 2 chiều có hai bộ thông số vận hành khác nhau.

Ở chế độ lạnh, FTXM25 có 2,7 (0,9–3,6) kW công suất lạnh và 520 (160–880) W công suất điện. Khi chuyển sang sưởi, các con số trở thành 3,4 (0,9–4,7) kW và 670 (160–1.460) W.

Lưu lượng gió và độ ồn cũng thay đổi theo chế độ. CSPF 7,60 cho chúng ta dữ liệu về hiệu suất làm lạnh theo mùa, nhưng không thể lấy nó làm chỉ số hiệu suất sưởi.

Dàn nóng 38 kg, kích thước 595 × 845 × 300 mm, lượng R32 0,95 kg cung cấp thêm những dữ kiện về thiết kế phần cứng. Các thông số Ø6,4/Ø9,5 mm – 20 m – 15 m giúp kiểm tra điều kiện lắp đặt.

Đặc biệt, hai giới hạn 10–46°C DB khi lạnh và -15–18°C WB khi sưởi cho chúng ta biết phạm vi vận hành mà Daikin công bố, nhưng không cho biết công suất và hiệu suất tại từng nhiệt độ trong phạm vi đó.

Như vậy, chỉ từ một bảng thông số, chúng ta đã có thể nhìn FTXM25 không còn đơn giản là: “Điều hòa Daikin 9.000 BTU 2 chiều.”

Mà là một hệ thống bơm nhiệt có hai chế độ vận hành, hai dải công suất và những điều kiện làm việc khác nhau.

Nếu đang cân nhắc mua FTXM25XVMV, nên nhìn vào đâu?

Nếu nhu cầu chính vẫn là làm lạnh, trước tiên hãy xem 9.200 BTU/h công suất lạnh danh định có phù hợp với tải nhiệt căn phòng không. Sau đó mới xem dải 0,9–3,6 kW và CSPF 7,60 để hiểu thêm khả năng điều chỉnh và hiệu suất theo mùa.

Nếu mua máy 2 chiều vì thực sự cần sưởi vào mùa đông, hãy đọc riêng phần sưởi: 3,4 kW danh định, dải 0,9–4,7 kW, công suất điện 670 (160–1.460) W và giới hạn hoạt động ngoài trời -15–18°C WB.

Nếu nơi ở chỉ có mùa đông tương đối nhẹ, các điều kiện vận hành có thể rất khác một khu vực thường xuyên xuống gần 0°C. Vì vậy càng ở nơi lạnh, dữ liệu về công suất sưởi tại nhiệt độ thấp càng có giá trị hơn việc chỉ biết giới hạn hoạt động -15°C.

Nếu nhà đã có đường ống âm hoặc không gian đặt dàn nóng hạn chế, cần kiểm tra thêm Ø6,4/Ø9,5 mm, dàn nóng 595 × 845 × 300 mm, chiều dài tối đa 20 m và chênh cao 15 m.

Đó là cách biến bảng thông số thành thông tin phục vụ quyết định mua:

Không chỉ hỏi “máy có 2 chiều không?”, mà phải hỏi “ở mỗi chiều, chiếc máy thực sự được công bố có khả năng làm gì?”

Chỉ cần nhớ 5 điều

1. Điều hòa 2 chiều phải đọc riêng thông số Lạnh và Sưởi. Không lấy công suất, điện năng, lưu lượng gió hay độ ồn của chế độ này đại diện cho chế độ kia.

2. FTXM25 có công suất lạnh danh định 2,7 kW nhưng công suất sưởi danh định 3,4 kW. Điều hòa sưởi bằng nguyên lý bơm nhiệt, không đơn thuần biến điện thành nhiệt như điện trở.

3. Công suất điện cũng thay đổi theo chế độ và tải. 520 W là định mức khi lạnh; 670 W là định mức khi sưởi. Cả hai đều có dải Min–Max riêng.

4. CSPF 7,60 nói về hiệu suất làm lạnh theo mùa, không phải hiệu suất sưởi. Muốn đánh giá sưởi cần xem đúng dữ liệu dành cho chế độ sưởi.

5. Giới hạn hoạt động không phải công suất đảm bảo. “Sưởi được tới -15°C” không có nghĩa máy vẫn duy trì 3,4 kW và nguyên hiệu suất ở -15°C.

Có thể nhớ toàn bộ bài bằng một câu:

Đọc điều hòa Inverter 2 chiều là đọc hai chế độ của cùng một hệ thống: phải tách Lạnh và Sưởi, hiểu dải công suất của từng chế độ và luôn phân biệt công suất tại điều kiện thử với giới hạn nhiệt độ vận hành.

Tìm hiểu tiếp

→ Công suất lạnh và dải Min – Rated – Max nên hiểu như thế nào?

→ CSPF của điều hòa nói lên điều gì?

→ Hướng dẫn đọc & hiểu thông số kỹ thuật điều hòa Inverter 1 chiều – ví dụ Daikin FTKZ25VVMV

→ Người dùng nhận ra điều gì khi so sánh bảng thông số kỹ thuật Daikin FTKB25 và Mitsubishi Heavy 10YZP-W5?

KSDM – KỸ SƯ ĐIỆN MÁY
Giúp Bạn: Hiểu Rõ → Mua Đúng & Yên Tâm Sử Dụng.