Nạp gas điều hòa: Khi nào thực sự cần và vì sao không nên chỉ “bơm thêm gas”?

Khi điều hòa mát kém và được xác định là thiếu gas, giải pháp nghe có vẻ rất đơn giản:

“Thiếu thì nạp thêm cho đủ.”

Sau khi nạp, máy có thể lạnh trở lại và người sử dụng nghĩ rằng vấn đề đã được giải quyết.

Nhưng nếu lượng môi chất bị thiếu vì hệ thống đang rò rỉ, việc nạp thêm chỉ bổ sung phần đã mất. Điểm rò vẫn còn và gas có thể tiếp tục thoát ra.

Vì vậy, trước khi hỏi “nạp bao nhiêu gas?”, câu hỏi quan trọng hơn là:

“Vì sao máy lại thiếu gas?”

Khi nào điều hòa thực sự cần bổ sung gas?

Có hai tình huống cần phân biệt.

Thứ nhất, hệ thống bị thiếu môi chất do rò rỉ. Khi đó cần xác định và xử lý nguyên nhân rò trước khi đưa lượng môi chất về mức phù hợp.

Thứ hai, quá trình lắp đặt yêu cầu bổ sung môi chất theo quy định của nhà sản xuất. Nhiều điều hòa được nạp sẵn lượng gas phù hợp với một phạm vi chiều dài đường ống nhất định. Nếu đường ống thực tế dài hơn phạm vi đó, nhà sản xuất có thể quy định bổ sung thêm một lượng môi chất theo mỗi mét ống vượt quá.

Hai trường hợp đều có thể cần bổ sung gas nhưng bản chất hoàn toàn khác nhau.

Một trường hợp là khắc phục sự thiếu hụt do bất thường. Trường hợp còn lại là hoàn thiện lượng môi chất theo thiết kế lắp đặt.

Nếu bị rò, tại sao không nên chỉ nạp thêm?

Hãy hình dung một chiếc lốp xe bị thủng chậm.

Bơm thêm hơi có thể giúp lốp căng trở lại, nhưng nếu lỗ thủng chưa được xử lý, một thời gian sau lốp lại xẹp.

Hệ thống điều hòa bị rò môi chất cũng tương tự về nguyên tắc.

RÒ RỈ → MÔI CHẤT THẤT THOÁT → NẠP THÊM → MÁY LẠNH LẠI → TIẾP TỤC RÒ → LẠI THIẾU.

Vì vậy nếu một chiếc điều hòa cứ sau vài tháng hoặc một khoảng thời gian lại phải nạp thêm gas mới lạnh, điều đáng quan tâm không phải là:

“Lần này nạp thêm bao nhiêu?”

mà là:

“Môi chất đang thất thoát ở đâu?”

Gas điều hòa tuần hoàn trong một hệ thống kín. Việc phải bổ sung lặp đi lặp lại không nên được coi là hoạt động bảo dưỡng bình thường.

Gas có thể rò ở đâu?

Mạch môi chất đi qua nhiều bộ phận và vị trí kết nối. Điểm rò có thể xuất hiện tại đầu loe và rắc co, mối nối, đường ống đồng, dàn trao đổi nhiệt hoặc những vị trí khác trong hệ thống.

Có điểm rò tương đối lớn nên biểu hiện xuất hiện nhanh. Nhưng cũng có những điểm rò rất nhỏ khiến môi chất thất thoát chậm và phải sau thời gian dài mới nhận thấy máy mát kém.

Đây là lý do việc tìm rò đôi khi không đơn giản như:

“Nhìn một lúc là thấy.”

Tùy tình trạng, kỹ thuật viên có thể sử dụng các phương pháp kiểm tra phù hợp để xác định vị trí rò trước khi sửa chữa.

Nạp gas “theo áp suất” có đủ không?

Áp suất là một thông tin kỹ thuật hữu ích, nhưng không nên coi một con số áp suất đơn lẻ là toàn bộ căn cứ để xác định lượng môi chất cần nạp.

Áp suất thay đổi theo loại môi chất, nhiệt độ trong và ngoài phòng, tải nhiệt, lưu lượng gió và trạng thái vận hành. Với điều hòa Inverter, tốc độ máy nén còn thay đổi liên tục theo tải.

Vì vậy cách suy nghĩ:

“Đồng hồ lên đúng X là đủ gas”

có thể quá đơn giản so với cách hệ thống thực sự vận hành.

Khi cần xác định lượng môi chất chính xác, kỹ thuật viên cần dựa vào tài liệu của đúng model và phương pháp kỹ thuật phù hợp với hệ thống, thay vì chỉ dựa vào một con số áp suất được truyền miệng.

Có phải gas càng nhiều thì máy càng lạnh?

Không.

Hệ thống lạnh được thiết kế để làm việc với lượng môi chất phù hợp, không phải càng nhiều càng tốt.

Thiếu môi chất có thể làm hệ thống hoạt động không đúng thiết kế. Nhưng nạp quá mức cũng có thể làm thay đổi trạng thái vận hành, tăng áp suất và gây bất lợi cho hiệu quả cũng như độ ổn định của hệ thống.

Vì vậy mục tiêu khi nạp gas không phải:

“nạp thật đầy”

mà là:

đưa lượng môi chất về đúng yêu cầu kỹ thuật.

Đây là một điểm rất quan trọng vì cách gọi dân gian “bơm gas cho đầy” dễ tạo cảm giác gas giống như đổ đầy một bình chứa.

Thực tế, điều hòa cần đúng lượng, không cần “đầy”.

Có cần hút chân không sau khi sửa chỗ rò?

Nếu quá trình sửa chữa làm mạch lạnh được mở ra và không khí có khả năng xâm nhập vào hệ thống, việc hút chân không trước khi đưa hệ thống trở lại vận hành là một bước kỹ thuật quan trọng.

Mục đích là loại bỏ không khí và hơi ẩm không mong muốn ra khỏi mạch lạnh trước khi vận hành với môi chất.

Do đó một quy trình sửa chữa không nên chỉ được hiểu là:

hàn chỗ rò → nạp gas → bật máy.

Các bước cần thực hiện cụ thể còn phụ thuộc vào tình trạng hệ thống và phương pháp sửa chữa, nhưng nguyên tắc là mạch lạnh phải được đưa trở lại trạng thái phù hợp trước khi nạp và vận hành.

Nạp gas xong, thấy lạnh là đủ chưa?

Máy lạnh trở lại là tín hiệu tích cực nhưng chưa phải toàn bộ việc cần kiểm tra.

Sau khi xử lý, kỹ thuật viên nên đánh giá lại hoạt động của hệ thống để xem khả năng làm lạnh, trạng thái vận hành, đường ống, dàn lạnh, dàn nóng và các thông số liên quan có trở về hợp lý hay không.

Nếu nguyên nhân ban đầu là rò rỉ, điều quan trọng hơn nữa là theo dõi xem điểm rò đã thực sự được xử lý hay chưa.

Bởi mục tiêu của sửa chữa không phải:

“làm máy lạnh lại trong hôm nay”.

Mà là:

xử lý đúng nguyên nhân để máy tiếp tục hoạt động ổn định sau đó.

Người sử dụng nên hỏi gì khi được báo thiếu gas?

Bạn không cần biết cách sử dụng đồng hồ áp suất hay tự tính lượng môi chất.

Nhưng có thể hỏi kỹ thuật viên vài câu rất đơn giản:

1. Vì sao xác định máy đang thiếu gas?

2. Có tìm được nguyên nhân khiến gas bị thiếu không?

3. Nếu có rò rỉ, vị trí rò đã được xử lý chưa?

4. Lượng gas cần nạp được xác định theo thông số nào của model?

5. Sau khi nạp, hệ thống đã được kiểm tra lại chưa?

Những câu hỏi này không nhằm “kiểm tra tay nghề” người thợ. Chúng giúp người sử dụng biết quy trình đang đi theo hướng tìm nguyên nhân → xử lý nguyên nhân → khôi phục hệ thống, hay chỉ đơn giản là bơm thêm gas để máy lạnh trở lại tạm thời.

Chỉ cần nhớ

Nếu điều hòa thực sự thiếu gas, nạp thêm môi chất có thể là cần thiết nhưng chưa chắc đã là toàn bộ việc sửa chữa.

Nếu nguyên nhân là rò rỉ:

tìm rò → xử lý rò → đưa hệ thống về trạng thái phù hợp → nạp đúng lượng → kiểm tra lại.

Và hãy nhớ:

Gas không phải càng nhiều càng lạnh. Điều hòa cần đúng lượng môi chất, không cần “nạp cho đầy”.

Vì vậy khi được thông báo máy thiếu gas, câu hỏi quan trọng nhất vẫn là:

“Vì sao máy thiếu gas?”

Tìm đúng nguyên nhân ngay từ đầu sẽ giúp tránh tình trạng nạp hôm nay – lạnh một thời gian – rồi lại tiếp tục thiếu gas.

TÌM HIỂU THÊM

Gas điều hòa làm nhiệm vụ gì?

Tại sao phải hút chân không khi lắp điều hòa?

Có cần bổ sung gas khi đường ống điều hòa dài không?

Tại sao phải loe ống và siết rắc co đúng kỹ thuật?

Điều hòa thiếu gas, hết gas là gì? Gas có tự hao theo thời gian không?

Làm sao nhận biết điều hòa có thể đang thiếu gas?