Phòng điều hòa cần thông gió như thế nào mà không thất thoát lạnh quá nhiều?

Khi dùng điều hòa, người dùng thường đứng trước một mâu thuẫn:

Muốn giữ phòng kín để đỡ thất thoát lạnh, nhưng cũng cần thông gió để không khí không bị bí.

Nếu mở cửa liên tục:

• không khí nóng ẩm đi vào;

• tải lạnh tăng;

• điều hòa phải làm việc nhiều hơn;

• điện năng tăng.

Nhưng nếu đóng kín hoàn toàn trong thời gian dài, đặc biệt khi phòng có nhiều người:

• CO₂ có thể tăng;

• mùi tích tụ;

• không khí trở nên bí.

Vì vậy, mục tiêu đúng không phải là:

“Càng kín càng tốt.”

Mà là:

Giữ lạnh tốt nhưng vẫn có mức trao đổi không khí phù hợp với số người và thời gian sử dụng.

Thông gió không có nghĩa là mở cửa liên tục

Đây là điểm rất quan trọng.

Nhiều người nghe tới “thông gió” là nghĩ ngay tới:

• mở cửa sổ;

• mở cửa chính;

• để hở phòng.

Cách này có thể giúp thay mới không khí nhanh.

Nhưng đồng thời cũng kéo theo:

• nhiệt ngoài trời;

• độ ẩm;

• bụi;

• PM2.5;

• tiếng ồn.

Vì vậy:

Thông gió hiệu quả là đưa đủ không khí mới vào khi cần, không phải để phòng luôn mở.

Vì sao thông gió làm tăng tải điều hòa?

Không khí ngoài trời vào phòng có thể nóng hơn và ẩm hơn.

Điều hòa phải xử lý thêm:

• nhiệt cảm;

• tải ẩm.

Ví dụ:

Ngoài trời:

• 35°C;

• độ ẩm cao.

Trong phòng:

• 26°C.

Nếu đưa nhiều không khí ngoài trời vào liên tục, điều hòa sẽ phải làm mát và khử ẩm lượng không khí mới đó.

Do đó:

Thông gió càng nhiều không có nghĩa càng tốt về mặt năng lượng.

Cần đủ, không cần dư thừa.

Vậy khi nào nên thông gió nhiều hơn?

Nhu cầu thông gió tăng khi:

• phòng đông người;

• sử dụng lâu;

• CO₂ tăng;

• có mùi;

• có nguồn VOC;

• có hoạt động sinh hoạt nhiều.

Ví dụ:

Một phòng họp 10 người cần trao đổi khí nhiều hơn một phòng ngủ chỉ có 1 người.

Vì vậy:

Nhu cầu thông gió phụ thuộc vào số người và cách sử dụng, không chỉ phụ thuộc vào diện tích phòng.

Phòng ngủ nên thông gió thế nào?

Phòng ngủ là tình huống rất phổ biến.

Nếu:

• 2 người;

• đóng kín;

• ngủ 7–8 giờ;

• điều hòa chạy suốt đêm;

CO₂ có thể tăng dần.

Một số cách có thể áp dụng:

• thông gió trước khi ngủ;

• mở cửa một khoảng thời gian khi điều kiện ngoài trời phù hợp;

• dùng quạt hút/cấp khí nếu có;

• dùng hệ thống khí tươi nếu phòng rất kín.

Không nhất thiết phải mở cửa cả đêm.

Mục tiêu là giảm tích tụ không khí cũ mà vẫn giữ được tiện nghi nhiệt.

Phòng họp hoặc phòng đông người cần cách khác

Phòng đông người tạo CO₂ nhanh hơn nhiều.

Nếu chỉ mở cửa vài phút trước khi họp rồi đóng kín 2–3 giờ, CO₂ vẫn có thể tăng nhanh.

Với loại phòng này, thông gió liên tục hoặc theo nhu cầu thường hợp lý hơn.

Ví dụ:

• quạt hút;

• quạt cấp;

• hệ thống khí tươi;

• thông gió cơ khí.

Đây là nơi mà “mở cửa định kỳ” đôi khi chưa đủ.

Có thể dùng CO₂ để quyết định lúc nào cần thông gió

Nếu có thiết bị đo CO₂ đáng tin cậy, người dùng có thể theo dõi:

• CO₂ bắt đầu tăng từ lúc nào;

• bao lâu thì phòng trở nên bí;

• mở cửa bao lâu thì CO₂ giảm;

• số người thay đổi thì xu hướng thay đổi ra sao.

Điều này giúp thông gió theo nhu cầu thực tế.

Thay vì:

“Cứ 1 giờ mở cửa 10 phút.”

có thể chuyển sang:

“Thông gió khi phòng thực sự cần.”

Thông gió theo nhu cầu giúp giảm thất thoát lạnh

Nếu phòng ít người, CO₂ thấp và không có mùi đáng kể, không cần đưa quá nhiều khí tươi vào.

Khi phòng đông hơn, nhu cầu tăng thì tăng thông gió.

Đây là nguyên tắc rất hiệu quả:

Thông gió theo tải người.

Tương tự như điều hòa Inverter điều chỉnh theo tải nhiệt, hệ thống thông gió cũng có thể điều chỉnh theo nhu cầu sử dụng.

Quạt hút có đủ không?

Quạt hút giúp đưa không khí trong phòng ra ngoài.

Nhưng khi hút ra, không khí mới phải đi vào từ đâu đó.

Nếu không có đường cấp khí rõ ràng, không khí có thể đi vào qua:

• khe cửa;

• khe cửa sổ;

• khe kỹ thuật.

Điều này không được kiểm soát tốt.

Vì vậy, hệ thống tốt hơn thường cần cân nhắc cả:

• đường khí vào;

• đường khí ra.

Quạt cấp khí có tốt hơn không?

Quạt cấp khí đưa không khí ngoài trời vào phòng.

Nếu có lọc, không khí trước khi vào có thể được xử lý bụi tốt hơn.

Nhưng vẫn cần:

• có đường thoát khí cũ;

• tính đến nhiệt và ẩm của khí ngoài trời;

• tránh tạo áp suất bất hợp lý.

Do đó, cấp khí và hút khí cần được thiết kế cân bằng.

Hệ thống khí tươi có thể giúp gì?

Hệ thống khí tươi có thể:

• đưa không khí ngoài trời vào;

• lọc trước khi cấp;

• phân phối khí tới phòng;

• đưa khí cũ ra ngoài.

Một số hệ thống còn có:

• thu hồi nhiệt;

• thu hồi năng lượng.

Nhờ đó, có thể giảm phần thất thoát nhiệt so với mở cửa trực tiếp.

HRV và ERV là gì?

Có thể hiểu đơn giản:

HRV

Trao đổi nhiệt giữa:

• khí thải ra;

• khí tươi đi vào.

Nhờ đó, không khí mới vào phòng có nhiệt độ gần với điều kiện trong nhà hơn.

ERV

Ngoài nhiệt, còn có thể trao đổi một phần ẩm tùy thiết kế.

Điều này đặc biệt hữu ích trong khí hậu nóng ẩm.

Mục tiêu là:

Thông gió nhưng giảm bớt phần năng lượng bị mất.

Vì sao thông gió thu hồi năng lượng có ý nghĩa với phòng điều hòa?

Nếu ngoài trời 35°C mà trong phòng 26°C:

• đưa thẳng khí 35°C vào → điều hòa phải xử lý nhiều;

• nếu khí ngoài trời được trao đổi nhiệt trước → tải giảm.

Do đó:

Thông gió càng được kiểm soát tốt, càng có thể cân bằng giữa chất lượng không khí và điện năng.

Nhưng không phải nhà nào cũng cần hệ thống phức tạp

Với phòng ngủ nhỏ, ít người:

• thông gió định kỳ;

• tận dụng cửa sổ đúng thời điểm;

có thể đã đủ.

Với:

• căn hộ kín;

• phòng đông người;

• văn phòng;

• lớp học;

giải pháp cơ khí có thể đáng cân nhắc hơn.

Vì vậy:

Giải pháp thông gió phải phù hợp với nhu cầu thực tế, không phải càng phức tạp càng tốt.

Thời điểm thông gió cũng rất quan trọng

Nếu ngoài trời:

• mát hơn;

• ít bụi;

• chất lượng không khí tốt;

thông gió tự nhiên sẽ thuận lợi hơn.

Ngược lại, lúc:

• nắng nóng;

• ô nhiễm cao;

• độ ẩm quá lớn;

mở cửa dài có thể làm điều hòa rất vất vả.

Do đó, người dùng có thể chọn thời điểm:

• sáng sớm;

• tối muộn;

• lúc AQI ngoài trời tốt hơn;

nếu phù hợp.

Có thể vừa thông gió vừa bật điều hòa không?

Có.

Đây là cách hệ thống thông gió cơ khí thường hoạt động.

Không nhất thiết phải:

“Tắt điều hòa rồi mới thông gió.”

Quan trọng là kiểm soát:

• lưu lượng;

• thời gian;

• điều kiện khí ngoài trời.

Thông gió vừa đủ trong khi điều hòa vẫn duy trì nhiệt độ là một cách vận hành hoàn toàn bình thường.

Không nên đóng kín phòng hàng giờ chỉ để tiết kiệm điện

Nếu mục tiêu chỉ là giảm điện, người dùng có thể cố:

• bịt kín mọi khe;

• không bao giờ mở cửa;

• không thông gió.

Điều đó có thể giảm tải nhiệt.

Nhưng nếu CO₂ và các chất trong phòng tích tụ, trải nghiệm sống lại kém đi.

Vì vậy:

Tiết kiệm điện phải đi cùng chất lượng không khí.

Một cách hiểu đơn giản về cân bằng

Có thể hình dung:

Quá ít thông gió

• giữ lạnh tốt;

• nhưng CO₂, mùi có thể tăng.

Quá nhiều thông gió

• không khí mới nhiều;

• nhưng tải điều hòa tăng.

Thông gió vừa đủ

• kiểm soát CO₂;

• hạn chế thất thoát lạnh;

• duy trì sự dễ chịu.

Người dùng nên bắt đầu từ đâu?

Có thể làm theo thứ tự:

1. Quan sát số người và thời gian sử dụng

Phòng có đông không?

2. Theo dõi cảm giác bí, mùi và CO₂ nếu có thiết bị đo

3. Thông gió tự nhiên khi điều kiện ngoài trời phù hợp

4. Nếu phòng kín, đông người, dùng lâu → cân nhắc thông gió cơ khí

5. Nếu muốn giảm thất thoát lạnh hơn → cân nhắc hệ thống thu hồi nhiệt/năng lượng

Chỉ cần nhớ

Phòng điều hòa cần:

đủ kín để không thất thoát lạnh quá nhiều

nhưng cũng cần:

đủ thông gió để không khí được thay mới.

Không nên:

• mở cửa liên tục;

• cũng không nên đóng kín hoàn toàn hàng giờ khi phòng đông người.

Giải pháp hợp lý là:

Thông gió vừa đủ, đúng thời điểm và phù hợp số người.

Nếu cần kiểm soát tốt hơn:

• dùng quạt hút/cấp;

• hệ thống khí tươi;

• hoặc thông gió thu hồi nhiệt/năng lượng.

Đích đến không phải là:

“Phòng kín nhất.”

Mà là:

Phòng vừa mát, vừa thoáng, vừa sử dụng năng lượng hợp lý.

Tìm hiểu thêm

Nếu muốn hiểu sâu hơn về chất lượng không khí trong phòng điều hòa, bạn có thể đọc thêm:

• Phòng mát có đồng nghĩa không khí trong lành không?

• Điều hòa dân dụng có đưa khí tươi vào phòng không?

• Vì sao CO₂ tăng khi nhiều người ở trong phòng kín?

• CO₂ cao nói lên điều gì về thông gió?

• Độ ẩm trong phòng điều hòa đến từ đâu?

• Vì sao có phòng bật điều hòa vẫn ẩm?

• PM2.5 có đi qua điều hòa không?

• Máy lọc không khí và điều hòa khác nhau ở đâu?

• Một căn phòng điều hòa có chất lượng không khí tốt trông như thế nào?